Υποσχέθηκε «ολοκληρωτική νίκη» εις βάρος του Ιράν. Oμως, δεν μπορεί να την παραδώσει. Τώρα, επενδύει τουλάχιστον στη στασιμότητα έναντι μιας συμφωνίας, η οποία θα ήταν για εκείνον το χειρότερο σενάριο εν όψει των εκλογών τον Οκτώβριο. Λίγοι αγωνιούν όσο ο Ισραηλινός πρωθυπουργός για την έκβαση της διαπραγμάτευσης, εν μέσω πυρών, Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Aραγε, πλησιάζει το πολιτικό τέλος του Μπέντζαμιν Νετανιάχου; Oποιος βιάζεται, κινδυνεύει να σκοντάψει στον μικρό λαβύρινθο της πολιτικής σκηνής στο Ισραήλ.
Κάλπες και πόλεμος
«Αμέσως μετά το σοκ της 7ης Οκτωβρίου 2023, εσωτερικά υπήρξε σχεδόν απόλυτη συμφωνία στο Ισραήλ γύρω από την ανάγκη να διεξαχθούν οι επιχειρήσεις στη Γάζα και στον Λίβανο, ώστε να ακολουθήσει η αναμέτρηση με το Ιράν. Στο διάστημα που μεσολάβησε, τα πράγματα άρχισαν ξανά να ερμηνεύονται σύμφωνα με τις πολιτικές ταυτότητες που ίσχυαν πριν από την έναρξη του πολέμου. Αυτήν τη στιγμή, το εκλογικό ερώτημα στο Ισραήλ είναι ένα και μοναδικό: “Νετανιάχου, ναι ή όχι;”. To απόλυτο δημοψήφισμα. Αν είσαι υπέρμαχος του Μπίμπι, θα πεις: “Δεν έφταιγε. Δεν τον ξύπνησαν. Ηταν πρόβλημα, ίσως και συνωμοσία, του στρατού”. Από την άλλη, αν είσαι πολέμιος του Μπίμπι, τίποτα δεν είναι ικανό να αλλάξει τη θέση σου: “Ο μεγάλος υπεύθυνος για την τραγωδία της 7ης Οκτωβρίου”. Tα στοιχεία αυτά είναι έκδηλα στις δημοσκοπήσεις. Το μπλοκ Νετανιάχου χρειάζεται τουλάχιστον 61 έδρες, όμως κινείται ανάμεσα σε 50-53 έδρες. Ο ίδιος πόνταρε στην πτώση του ιρανικού καθεστώτος. Θα δικαιολογούσε έτσι αναδρομικά όσα συνέβησαν από την 7η Οκτωβρίου κι έπειτα, προβάλλοντας το αφήγημα: “Εσπασα τον άξονα του κακού”. Ομως, απέτυχε», τονίζει στην «Κ» πηγή με βαθιά γνώση των εξελίξεων, η οποία επιθυμεί να μην κατονομαστεί, καθότι έχει εμπλακεί ενεργά στη στρατιωτική και την πολιτική ελίτ της χώρας.
Πρόσφατη δημοσκόπηση του Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφαλείας – INSS στο Ισραήλ απηύθυνε το ερώτημα ποιος κέρδισε τον πόλεμο με την Τεχεράνη. Μόλις το 15% απάντησε «το Ισραήλ». Το 37% έχρισε νικητή το Ιράν. Mπορεί τώρα, λόγω της εγγύτητας των εκλογών, να επιδράσουν στις εξελίξεις γύρω από τον πόλεμο οι ενδεχόμενες προεκλογικές σκοπιμότητες του Μπέντζαμιν Νετανιάχου;
Τον συμφέρει η «εκεχειρία»
Θεωρώ ότι, σε αυτήν τη φάση, το πολιτικό συμφέρον του Νετανιάχου είναι να διατηρηθούν τα πράγματα τουλάχιστον ως έχουν. Αν μεσολαβήσει κάποια μεγάλη επίθεση από το Ιράν, τότε ασφαλώς θα απαντήσει με αντίποινα.
Λαχάβ Χάρκοβ Λεβίν
Ανώτερη πολιτική ανταποκρίτρια του Jewish Insider
«Νομίζω ότι η πορεία του πολέμου είναι σε θέση να επηρεάσει τις εκλογές και όχι το αντίστροφο. Το Ιράν βρίσκεται πια στα χέρια του Τραμπ. Η περίπτωση της Γάζας είναι πιο σύνθετη, αλλά το “Συμβούλιο Ειρήνης” υπό τον Αμερικανό πρόεδρο εξακολουθεί να εργάζεται ενεργά πάνω στο ζήτημα. Στον Λίβανο, η ισραηλινή κοινή γνώμη δεν επιθυμεί την αποχώρηση του Ισραήλ, με τις ΗΠΑ όμως να πιέζουν ιδιαίτερα το Ισραήλ να μην κλιμακώσει. Θεωρώ ότι, σε αυτήν τη φάση, το πολιτικό συμφέρον του Νετανιάχου είναι να διατηρηθούν τα πράγματα τουλάχιστον ως έχουν. Αν μεσολαβήσει κάποια μεγάλη επίθεση από το Ιράν, τότε ασφαλώς θα απαντήσει με αντίποινα. Ομως, σε αυτήν την περίπτωση, θα είναι δύσκολο να υποστηρίξει κανείς ότι μια αντίστοιχη ενέργεια υπό αυτές τις συνθήκες θα αποτελεί πλέον εκλογική απόφαση», υπογραμμίζει στην «Κ» η Λαχάβ Χάρκοβ Λεβίν, ανώτερη πολιτική ανταποκρίτρια για το Jewish Insider, πρώην ανώτερη διπλωματική αναλύτρια για την Jerusalem Post.
Τα αραβικά κόμματα
Ποιες είναι λοιπόν οι επικρατέστερες εκδοχές για τον σχηματισμό κυβέρνησης στο Ισραήλ; Ο Ναφτάλι Μπένετ και ο Γκάντι Αϊζενκοτ, ο οποίος προηγείται στις δημοσκοπήσεις, είναι οι δύο αντίπαλοι του Νετανιάχου. Μία από τις κρίσιμες παραμέτρους είναι η πρόθεση συνεργασίας των τριών υποψηφίων με τα αραβικά κόμματα, τα οποία θα είναι μάλλον ικανά –αν όχι απαραίτητα– για τη συμπλήρωση των εδρών που θα απαιτούνται για τη συγκρότηση κυβερνητικού συνασπισμού.
Και οι τρεις τους δηλώνουν ότι δεν θα συνεργαστούν με την αραβική πτέρυγα, διεγείροντας πάντως τη δυσπιστία του εκλογικού σώματος, μετά και το εκλογικό προηγούμενο με πρωταγωνιστή τον Μπένετ το 2022. Στην πράξη, ξετυλίγονται τρία σενάρια: Πρώτον, επανάληψη των εκλογών, όπως έχει συμβεί πέντε φορές μεταξύ 2019 και 2022, όταν ο Νετανιάχου τελούσε επικεφαλής μιας προσωρινής κυβέρνησης. Δεύτερον, σχηματισμός κυβέρνησης σε συνεργασία με τα αραβικά κόμματα και παρά τις αντίθετες δεσμεύσεις των υποψηφίων. Τρίτον, συμφωνία ανάμεσα σε δύο από τους υποψηφίους, με κατάληξη έναν διαφορετικής σύνθεσης κυβερνητικό συνασπισμό.
«Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο Νετανιάχου θα δυσκολευτεί να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού, αλλά το ίδιο ισχύει και για τους αντιπάλους του. Και οι δύο πλευρές έχουν μιλήσει για την ανάγκη ενός ευρύτερου συνασπισμού, όμως αμφότερες θα αντιμετωπίσουν σημαντικές δυσκολίες στην προσπάθεια να τον συγκροτήσουν. Τόσο πολλά κόμματα έχουν δηλώσει ότι δεν πρόκειται να συνεργαστούν με τον Νετανιάχου, ώστε ενδέχεται να καταλήξει να βασιστεί στους ίδιους εταίρους που έχει τα τελευταία τέσσερα χρόνια, εκτός αν υπάρξει κάποια δραματική ανατροπή. Την ίδια στιγμή, οι βασικοί αντίπαλοί του έχουν αποκλείσει επίσης πολλές επιλογές –ούτε Νετανιάχου, ούτε αραβικά κόμματα, ούτε υπερορθόδοξους– με αποτέλεσμα οι αριθμοί να μη βγαίνουν για την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία των 61 εδρών», λέει στην «Κ» η Λεβίν.
Δεξιοτέχνης της αναβολής
Ενα σοβαρό ενδεχόμενο είναι να μην υπάρξει «επόμενη μέρα» για αδιευκρίνιστο χρονικό διάστημα. Ο Νετανιάχου υπήρξε στο παρελθόν δεξιοτέχνης στην τακτική της αναβολής, παρατείνοντας τις εξελίξεις χωρίς σαφές τέλος.
Ορι Γκόλντμπεργκ
Ανεξάρτητος ερευνητής και σχολιαστής για τα θέματα της Μέσης Ανατολής
Με βάση τα δεδομένα που διαμορφώνονται τρεις μήνες πριν από τις κάλπες στο Ισραήλ, γίνεται φανερό ότι ο Νετανιάχου μπορεί να χάσει αυτές τις εκλογές. Παραμένει όμως παράγων, τον οποίο ασφαλώς οφείλεις να υπολογίζεις. «Πολλοί Ισραηλινοί εξακολουθούν να τον θεωρούν πρόσωπο με αδιαμφισβήτητες ηγετικές ικανότητες. Ενα σοβαρό ενδεχόμενο είναι να μην υπάρξει “επόμενη μέρα” για αδιευκρίνιστο χρονικό διάστημα. Ο Νετανιάχου υπήρξε στο παρελθόν δεξιοτέχνης στην τακτική της αναβολής, παρατείνοντας τις εξελίξεις χωρίς σαφές τέλος. Αυτήν τη στιγμή, δείχνει αποδυναμωμένος. Ομως, εξακολουθεί να έχει σημαντική επιρροή, που μένει να αποδειχθεί αν θα μεταφραστεί και σε απτό πολιτικό όφελος», αναφέρει χαρακτηριστικά στην «Κ» ο Ορι Γκόλντμπεργκ, ανεξάρτητος ερευνητής και σχολιαστής για τα θέματα της Μέσης Ανατολής.
Σκληρές αλήθειες
Ούτως ή άλλως, αποτελεί ερώτημα κατά πόσον μια νέα πολιτική ηγεσία στο Ισραήλ θα σηματοδοτούσε μια διαφορετική εξωτερική πολιτική της χώρας. «Το πιθανότερο, οποιαδήποτε ρεαλιστική εναλλακτική λύση απέναντι στον Νετανιάχου σε αυτές τις εκλογές θα επέφερε ουσιαστικές μεταβολές στην εσωτερική πολιτική σκηνή – και όχι στην άμυνα. Στο Ισραήλ υπάρχει αρκετά ευρεία συναίνεση σε ζητήματα ασφαλείας και διεθνών σχέσεων. Στο εσωτερικό μέτωπο, το σημαντικότερο ζήτημα σήμερα αφορά τη γενικευμένη εξαίρεση των υπερορθόδοξων Εβραίων από τη στρατιωτική θητεία, η οποία είναι υποχρεωτική για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της χώρας. Μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου, το βάρος που έχει επωμιστεί ο πληθυσμός που υπηρετεί στις εφεδρείες έχει αυξηθεί δραματικά, γεγονός που έχει επηρεάσει και την οικονομική παραγωγικότητα της χώρας», σχολιάζει στην «Κ» η αναλύτρια του Jewish Insider.
«Οι διεκδικητές της πρωθυπουργίας από τον Νετανιάχου μπορεί να απορρίπτουν το προσωπικό του ύφος και τον τρόπο άσκησης της πολιτικής του, όμως δεν έχουν διατυπώσει κάποια εναλλακτική πρόταση. Σε τελική ανάλυση, η εβραϊκή ισραηλινή κοινωνία είναι πολύ λιγότερο διχασμένη απ’ ό,τι πολλοί πιστεύουν. Στην πραγματικότητα, διατηρεί αξιοσημείωτη συνοχή και ανθεκτικότητα», συμπλήρωσε ο Ορι Γκόλντμπεργκ.
Η πυξίδα
Από αυτήν την άποψη, θα πρέπει να κρατάει κανείς μικρό καλάθι ακόμη και στο σενάριο του –ελαφρώς «κεντρώου» για τα δεδομένα του Ισραήλ– Γκάντι Aϊζενκοτ. «Τον γνωρίζω 40 χρόνια. Νομίζω ότι ως πρωθυπουργός θα ήταν πολύ πιο λογικός από τον Νετανιάχου. Θα προσπαθούσε να δει τα πράγματα από μια πιο αντικειμενική, θα έλεγα επαγγελματική, οπτική γωνία. Ομως, στο τέλος της ημέρας, δεν έχει να κάνει με τον επαγγελματισμό, αλλά με την αντίληψη που –καλώς ή κακώς– κυριαρχεί στην ισραηλινή κοινωνία. Υπ’ αυτήν την έννοια, δεν ξέρω αν θα ήταν διαφορετικός από τον Νετανιάχου. Αν το σκεφτείτε, ο Νετανιάχου πραγματοποίησε το ισραηλινό όνειρο. Πήγαμε σε πόλεμο μαζί με τις ΗΠΑ απέναντι στο Ιράν. Δεν είχε συμβεί ποτέ ξανά. Τι θα έκανε, λοιπόν, ο Αϊζενκοτ; Θα έλεγε “δεν πάω σε πόλεμο, ακόμη και αν οι ΗΠΑ έρχονται μαζί μου”;», μας είπε πηγή από τον κύκλο του υποψηφίου που τηρεί το προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις.
Η σύμπνοια και τελικά η εξοικείωση της ισραηλινής κοινωνίας με τον πόλεμο, ως στοιχείο επιβίωσης απέναντι στον ισλαμικό φονταμενταλισμό (sic), καθιστά εξάλλου δυνατή τη διενέργεια εκλογών παράλληλα με τη διεξαγωγή πολεμικών επιχειρήσεων, όπως έχει συμβεί ξανά στο παρελθόν. Σημειωτέον, το 68% των Ισραηλινών θεωρεί ότι, αργά ή γρήγορα, θα πρέπει να επαναληφθεί η προσπάθεια για ξεκαθάρισμα των λογαριασμών με το Ιράν…
