Η νέα φάση του πολέμου, όπως αυτή βαίνει κλιμακούμενη από τις 7 Ιουλίου και έπειτα, αποτελεί –προφανώς– τη συνέχιση της σύγκρουσης που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, πλην όμως παρουσιάζει μια σημαντική διαφορά σε σχέση με όσα προηγήθηκαν. Κατά τη διάρκεια αυτής της νέας φάσης –έως και το βράδυ της 23ης Ιουλίου τουλάχιστον– το Ισραήλ δεν είχε πλήξει ιρανικούς στόχους και το Ιράν δεν είχε βάλει κατά των Ισραηλινών. Ολη η περιοχή δυτικά των Στενών του Ορμούζ, από το Ιράκ έως την Ιορδανία και από την Ερυθρά Θάλασσα έως το Κουβέιτ, κλονιζόταν από εκρήξεις, αλλά από αυτά τα νέα επεισόδια του πολέμου απουσίαζε πλήρως το Ισραήλ. Στη σκιά της κατάρρευσης της αμερικανοϊρανικής εκεχειρίας έδειχνε, με άλλα λόγια, να τηρείται μια ιδιότυπη ισραηλινοϊρανική «εκεχειρία», η οποία μένει, βέβαια, να φανεί εάν θα έχει συνέχεια. Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα του ιστοχώρου Axios, οι Ισραηλινοί θα μπορούσαν να μπουν εκ νέου στον πόλεμο στο πλευρό των Αμερικανών εάν δεν ευοδωθούν οι παρασκηνιακές διεργασίες για την επίτευξη μιας νέας –προσωρινής– εκεχειρίας. Από την άλλη πλευρά, ωστόσο, η ισραηλινή πλευρά έδειχνε να έχει βολευτεί με αυτή την «απουσία» της.
Κανένα συμφέρον
«Το Ισραήλ δεν έχει κανένα συμφέρον να εμπλακεί στη σύγκρουση μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. Η τρέχουσα κατάσταση είναι η καλύτερη για εμάς», δήλωσε προ ημερών ο Ισραηλινός υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς, ένας πολιτικός που δεν φημίζεται για τις ειρηνιστικές διαθέσεις του (μάλλον το αντίθετο).
«Προς έκπληξη ορισμένων, το Ισραήλ έμεινε στο περιθώριο αυτού του νέου γύρου μαχών», γράφει ο Ισραηλινός διπλωματικός συντάκτης Λάζαρ Μπέρμαν σε ανάλυσή του στους Times of Israel, υπογραμμίζοντας ότι και το Ιράν, το οποίο επιτέθηκε στην Ιορδανία, «μέχρι στιγμής δεν έχει εξαπολύσει πυρά εναντίον του εβραϊκού κράτους».
Σύμφωνα με την εν λόγω ανάλυση, η τρέχουσα κατάσταση φέρεται να εξυπηρετεί το Ισραήλ για μια σειρά από τουλάχιστον τρεις βασικούς λόγους, καθώς το Ιράν αποδυναμώνεται, οι Αραβες καλούνται να αναθεωρήσουν τις στρατηγικές επιλογές τους και το ίδιο το Ισραήλ μένει στο απυρόβλητο αποφεύγοντας τα κόστη (πολιτικά, οικονομικά, εμπορικά, κοινωνικά) ενός νέου πολέμου, μόλις λίγους μήνες πριν από τις ισραηλινές βουλευτικές εκλογές του ερχόμενου Οκτωβρίου.
Το Ιράν βλέπει τις στρατιωτικές δυνατότητές του να υποβαθμίζονται περαιτέρω υπό το βάρος των συνεχιζόμενων αμερικανικών πληγμάτων. Από την άλλη πλευρά, πάντοτε σύμφωνα με την ανάλυση του Μπέρμαν, οι αραβικές μοναρχίες του Κόλπου, οι οποίες βρέθηκαν στο στόχαστρο νέων ιρανικών επιθέσεων τις περασμένες ημέρες, πλέον έχουν «πρόσθετα κίνητρα να ενισχύσουν τη συνεργασία τους με το Ισραήλ στον τομέα των πληροφοριών και της ασφάλειας». Κι όλα αυτά, χωρίς να χρειάζεται οι πολίτες του Ισραήλ να τρέχουν καθημερινά στα καταφύγια.
Περί ναυσιπλοΐας
Οι Ισραηλινοί δεν φαίνεται να έχουν, λοιπόν, στην παρούσα φάση λόγους να εμπλακούν άμεσα στις επιθέσεις κατά ιρανικών στόχων. Αλλά και οι Ιρανοί από τη δική τους πλευρά δεν φαίνεται να έχουν λόγους να εμπλέξουν στρατιωτικά το Ισραήλ σε αυτή τη νέα φάση του πολέμου, η οποία περιστρέφεται γύρω από το μεταπολεμικό μέλλον της ναυσιπλοΐας στα (ανοιχτά ή ελεγχόμενα) Στενά του Ορμούζ.
Η Ουάσιγκτον και τα αραβικά κράτη ανησυχούν ότι μια ισραηλινή εμπλοκή θα μπορούσε να οδηγήσει τη σύγκρουση εκτός ελέγχου.
«Το Ισραήλ απλά δεν έχει καμία σχέση με το σχέδιο του Ιράν για το Ορμούζ», σημειώνουν στη σχετική ανάλυση οι Times of Israel. Οταν δέχονται πλήγματα από το Ιράν, οι αραβικές μοναρχίες του Κόλπου (εάν όχι όλες, οι περισσότερες) στρέφουν την πίεσή τους στις ΗΠΑ προωθώντας συμβιβαστικού τύπου λύσεις αναφορικά με το μέλλον του Ορμούζ, πράγμα το οποίο όμως ωφελεί το Ιράν καθώς ενισχύει εμμέσως τη διαπραγματευτική ισχύ του. Σε μια ανάλογη περίπτωση, ωστόσο, εάν δεχόταν πλήγματα, το Ισραήλ δεν θα έκανε κάτι ανάλογο. Αντιθέτως θα έμπαινε πιο δυναμικά στον πόλεμο, αυξάνοντας σημαντικά το κόστος για την Τεχεράνη και τους γείτονές της.
«Το Ισραήλ δεν αντιδρά καθώς η σύγκρουση των ΗΠΑ με το Ιράν αναζωπυρώνεται, υιοθετώντας έτσι μια στάση η οποία βολεύει την Ουάσιγκτον, τους Αραβες συμμάχους της και –προς το παρόν– το ίδιο το Ισραήλ», σημειώνουν σε δική τους ανάλυση στη Wall Street Journal οι Ντοβ Λίμπερ, Σάμερ Σαΐντ και Ανάτ Πελέντ.
«Οι ΗΠΑ, μαζί με τα αραβικά κράτη, ανησυχούν ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να ξεφύγει από τον έλεγχο εάν το Ισραήλ ενταχθεί στον τρέχοντα γύρο μαχών. Αμερικανοί και άλλοι περιφερειακοί αξιωματούχοι ανησυχούν ότι η εμπλοκή του Ισραήλ θα προσέθετε μια ανατρεπτική μεταβλητή στην προσπάθειά τους να αποσπάσουν διπλωματικές παραχωρήσεις από το Ιράν και να αποφύγουν έναν ολοκληρωτικό πόλεμο», υποστηρίζουν οι ανταποκριτές της WSJ.
Σύμφωνα με το εν λόγω ρεπορτάζ, «τα αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου ασκούν πιέσεις στις ΗΠΑ με στόχο να διασφαλίσουν ότι το Ισραήλ δεν θα επαναλάβει τις επιθέσεις του κατά του Ιράν» και –ανταποκρινόμενες σε αυτές τις εκκλήσεις– οι ΗΠΑ «έχουν όντως ζητήσει από το Ισραήλ να παραμείνει εκτός μάχης, προς το παρόν».
Μια νέα ισραηλινή εμπλοκή στον τρέχοντα αμερικανοϊρανικό πόλεμο προβληματίζει τους Αραβες κυρίως για τρεις λόγους, καθώς: θα άνοιγε τον δρόμο για ακόμη πιο ισχυρά αντίποινα από την πλευρά της Τεχεράνης, θα περιόριζε τις προοπτικές μιας επιστροφής στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και, παράλληλα, θα καθιστούσε περισσότερο περίπλοκα από πολιτική σκοπιά τα όποια ενδεχόμενα αραβικά αντίποινα κατά των Ιρανών, αφού σε μια τέτοια περίπτωση θα φαινόταν σαν οι Αραβες να συμπράττουν με τους Ισραηλινούς, που θεωρούνται όμως «εχθροί των Παλαιστινίων», ενάντια σε μια ισλαμική ηγεσία όπως η ιρανική, πράγμα το οποίο δεν θα άρεσε στους αραβικούς πληθυσμούς του Κόλπου.
Η συμφωνία με το Ριάντ
Σε κάθε περίπτωση, το μέλλον διαγράφεται αβέβαιο μέσα σε ένα πολυπαραγοντικό πεδίο όπως είναι εκείνο της Μέσης Ανατολής. Ενδεικτικά, η πρόσφατη συμφωνία ΗΠΑ – Σαουδικής Αραβίας για τα πυρηνικά προβληματίζει όχι μόνο τους Ιρανούς αλλά και τους Ισραηλινούς, οι οποίοι έχουν αρχίσει να έχουν και άλλα παράπονα από την αμερικανική ηγεσία σχετικά με τις επικρίσεις του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς αναφορικά με τους χειρισμούς της ισραηλινής ηγεσίας και τη στάση της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στην Τουρκία του Ερντογάν (F-35 κ.ά.), μεταξύ άλλων.
Ο ίδιος ο Τραμπ πάντως διευκρίνισε χθες, μέσω ανάρτησής του, ότι για να προχωρήσει η συμφωνία ΗΠΑ – Σαουδικής Αραβίας για τα πυρηνικά θα πρέπει το Ριάντ να ενταχθεί στις Συμφωνίες του Αβραάμ εξομαλύνοντας τις σχέσεις του με το Ισραήλ, κάτι το οποίο δεν θα αρέσει σε αρκετούς εντός Σαουδικής Αραβίας.
