Σημαντική απειλή για τις προοπτικές της ευρωπαϊκής οικονομίας συνιστά η κλιματική αλλαγή, καθώς οι θερμοκρασίες στην Ευρώπη αυξάνονται με ρυθμό περίπου διπλάσιο του παγκόσμιου μέσου όρου. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις οικονομολόγων, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα πρέπει να επενδύσουν τα επόμενα χρόνια δισεκατομμύρια ευρώ για να προστατεύσουν τους πολίτες τους από τα όλο και πιο επικίνδυνα κύματα καύσωνα, τα οποία ήδη μειώνουν την παραγωγικότητα, πλήττουν τη βιομηχανία και προκαλούν σημαντικό αριθμό θανάτων.
Τα κύματα καύσωνα αυτού του καλοκαιριού θα πρέπει να αποτελέσουν «αφύπνιση για όλους τους Ευρωπαίους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής», δήλωσε στο Bloomberg ο Κάρστεν Μπρζέσκι, επικεφαλής οικονομολόγος της ING.
Τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. θα πρέπει να δαπανούν σχεδόν 70 δισ. ευρώ κάθε χρόνο έως το 2050 για να προσαρμοστούν στις επιπτώσεις της αύξησης της θερμοκρασίας
Αν και στη δουλειά του ασχολείται κυρίως με μακροοικονομικούς δείκτες όπως ο πληθωρισμός και το ΑΕΠ, ο Μπρζέσκι λέει τώρα ότι το θερμόμετρο έχει γίνει ένας πρόδρομος δείκτης, τον οποίο οι αναλυτές θα πρέπει να παρακολουθούν.
Η Κομισιόν υπολόγισε φέτος ότι τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. θα πρέπει να δαπανούν σχεδόν 70 δισ. ευρώ κάθε χρόνο έως το 2050 για να προσαρμοστούν στις επιπτώσεις της αύξησης της θερμοκρασίας.
Σύμφωνα με τα κλιματικά stress tests που πραγματοποίησε η ασφαλιστική Allianz, η Γερμανία αντιμετωπίζει οικονομικές ζημίες ύψους περίπου 130 δισ. δολαρίων έως το 2030. Για τη Γαλλία το ποσό είναι 240 δισ. δολάρια.
Τα νούμερα αυτά αποτελούν προεκβολές με βάση το κόστος που αναμένεται να έχουν οι καύσωνες μεταξύ 2014 και 2024. Ομως, όπως λέει ο Χαζέμ Κριτσέν, ανώτερος οικονομολόγος για το κλίμα της Allianz, ακόμη και η ομάδα του ξαφνιάστηκε με το ύψος τους. Οι αναλυτές της ασφαλιστικής γνώριζαν ότι θα υπήρχε οικονομικός αντίκτυπος, αλλά «δεν περίμεναν να είναι τόσο τεράστιος».
Στην Ευρώπη οι κατοικίες και οι υποδομές έχουν κατασκευαστεί σε μεγάλο μέρος τους με στόχο να προστατεύουν από τις επιπτώσεις του κρύου. Αλλά όλο και περισσότερο, για μερικούς μήνες κάθε χρόνο, οι υποδομές αυτές καλούνται να αντέξουν και σε ακραίες υψηλές θερμοκρασίες.
«Σε δύο ή τρεις δεκαετίες θα έχουμε αυτή την πολύ γρήγορη μεταβολή» στις θερμοκρασίες, λέει ο Κριτσέν. «Και καταλήγουμε να έχουμε αστικές υποδομές που δεν είναι πολύ καλά προσαρμοσμένες στη ζέστη».
Οι υψηλές θερμοκρασίες δημιουργούν έναν καθοδικό κύκλο, όπου οι αναμενόμενες αποδόσεις του κεφαλαίου μειώνονται, οι επενδύσεις περιορίζονται και η παραγωγική ικανότητα συρρικνώνεται, διαπιστώνει η έρευνα της Allianz. Αυτό οδηγεί σε ένα στασιμοπληθωριστικό περιβάλλον, το οποίο μπορεί γρήγορα να μετατραπεί σε εφιάλτη για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής που προσπαθούν να διατηρήσουν τη σταθερότητα στις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης, προειδοποιεί το Bloomberg.
«Αυτό που δείχνουμε στην ανάλυσή μας είναι ότι αν δεν κάνουν τίποτα θα υπάρξει δημοσιονομικό κόστος», εξηγεί ο Κριτσέν. «Η επίγνωση υπάρχει, αλλά πώς αυτό θα μεταφραστεί σε συγκεκριμένη δράση, αυτό θα το δούμε τους επόμενους μήνες».
Το δίλημμα της ΕΚΤ
Μέρος της πρόκλησης για την Ευρώπη είναι ότι οι βόρειες χώρες, που έχουν πιο ψυχρά κλίματα, θα αντιμετωπίσουν μια πιο ευνοϊκή οικονομική τροχιά, καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται, ενώ αντιθέτως οι μεγαλύτερες οικονομίες, όπως η γερμανική, η γαλλική, η ιταλική και η ισπανική διατρέχουν κίνδυνο σημαντικών οικονομικών πιέσεων, όπως δείχνει η ανάλυση της Allianz. Καθώς η Ευρωζώνη εκτείνεται από τη Φινλανδία έως την Ελλάδα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα έντονο δίλημμα.
Η ΕΚΤ έχει ήδη δημοσιεύσει εκτιμήσεις που δείχνουν ότι τα κύματα καύσωνα και η ξηρασία θα μπορούσαν να αυξήσουν τον πληθωρισμό των τροφίμων κατά περίπου 0,4 έως 0,9 ποσοστιαία μονάδα, ενώ η επίπτωση θα μπορούσε να διπλασιαστεί τα επόμενα 30 χρόνια. Ανάλυση από το καλοκαίρι του 2025, την οποία συνυπέγραψε η ΕΚΤ, δείχνει ότι η ευρωπαϊκή οικονομία έχασε το 0,3% της οικονομικής παραγωγής, ένα ποσοστό που θα μπορούσε να φτάσει σωρευτικά στο 0,8% έως το 2029.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο τα τελευταία κύματα καύσωνα έχουν φέρει στην επιφάνεια σημαντικές ελλείψεις στις υποδομές της χώρας. Ο δήμαρχος του Λονδίνου Σαντίκ Καν δήλωσε τον Ιούνιο ότι η πόλη θα πρέπει να στραφεί και σε ιδιώτες επενδυτές για τη χρηματοδότηση του κόστους των αυξανόμενων θερμοκρασιών. Μόνο η προστασία των πιο ευάλωτων κατοικιών του Λονδίνου από την ακραία ζέστη θα κοστίσει μεταξύ 9 και 45 δισ. λιρών, δήλωσε. Το κύμα καύσωνα που έπληξε τη χώρα τον Ιούνιο κόστισε περίπου 2,36 δισ. λίρες, σύμφωνα με το think tank Verdant.
Πέρυσι η Γαλλία δαπάνησε 1,7 δισ. ευρώ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με ανάλυση του Institute for Climate Economics. Στο ποσό δεν συμπεριλαμβάνονται τα δεκάδες δισ. ευρώ που δαπανήθηκαν για αναβαθμίσεις υποδομών μεταφορών και ενεργειακών συστημάτων που σχετίζονται με τη ζέστη, καθώς και για την πολιτική δημόσιας υγείας και τους πόρους πολιτικής προστασίας.
Ομως, εάν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μείνουν άπραγες, το κόστος είναι κάτι περισσότερο από οικονομικό. Μέχρι στιγμής αυτό το καλοκαίρι τα κύματα καύσωνα έχουν ήδη σκοτώσει περισσότερους από 13.000 ανθρώπους στην Ευρώπη, σύμφωνα με εκτιμήσεις που δημοσίευσαν οι εθνικές αρχές.
