Ως «πόλεμο εκεχειρίας» (ceasefire war) χαρακτηρίζει την κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν κλειστά και τις δύο πλευρές να ανταλλάσσουν επιθέσεις, ο πρώην σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Ντόναλντ Τραμπ, στρατηγός Χέρμπερτ Ρ. ΜακΜάστερ. Ο ίδιος αναλύει στην «Κ» το μεταίχμιο μεταξύ πολέμου και πραγματικής ειρήνης, στο οποίο ακροβατεί η περιοχή του Κόλπου την τελευταία εβδομάδα.
Ο γεωστρατηγικός αναλυτής του Ινστιτούτου Χούβερ υποστηρίζει ακόμη ότι το ΝΑΤΟ πρέπει να γίνει περισσότερο «ευρωπαϊκό», ενώ εκτιμά ότι η περαιτέρω αναβάθμιση της στρατηγικής θέσης της Τουρκίας δεν εξυπηρετεί τα μακροπρόθεσμα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ.
– Οι πρόσφατες επιθέσεις εναντίον στρατηγικών στόχων στο Ιράν, μεταξύ των οποίων στο νησί Χαργκ και στην περιοχή γύρω από τον πυρηνικό σταθμό του Μπουσέρ, σε συνδυασμό με τις επιθέσεις του Ιράν εναντίον χωρών του Κόλπου, φαίνεται να σηματοδοτούν μια νέα κλιμάκωση της σύγκρουσης. Γιατί το μνημόνιο κατανόησης (MoU) που υπογράφηκε πρόσφατα απέτυχε να αποτρέψει αυτή την κλιμάκωση;
– Απέτυχε κυρίως λόγω της αδιαλλαξίας του ιρανικού καθεστώτος και της αποφασιστικότητάς του να συνεχίσει τον 47ετή πόλεμό του εναντίον του «μεγάλου Σατανά», των ΗΠΑ, του Ισραήλ, των αραβικών γειτόνων του και του κόσμου. Σήμερα, το καθεστώς προσπαθεί να εκβιάσει τις ΗΠΑ και τους γείτονές του στον Κόλπο, ώστε να εξασφαλίσει την εισροή ρευστότητας. Τη χρειάζεται απεγνωσμένα για να ανακάμψει.
– Επομένως, εισερχόμαστε σε μια «νέα φάση» αυτής της σύγκρουσης;
– Νομίζω ότι πρόκειται για κάτι διαφορετικό. Είναι αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «πόλεμο κατάπαυσης του πυρός» (ceasefire war). Και υπάρχει πραγματικά μόνο ένας τρόπος για να εξελιχθεί η κατάσταση σε μια «νέα φάση» και αυτός είναι το Ιράν να κάνει αυτό που θεωρώ ότι είναι οι ελάχιστες απαραίτητες παραχωρήσεις: να επιτρέψει την ελεύθερη ροή της ναυτιλίας μέσω των Στενών του Ορμούζ και, δεύτερον, να παραχωρήσει πρόσβαση στις ΗΠΑ και σε άλλους, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν υπάρχει βιώσιμος τρόπος προς ένα πυρηνικό όπλο.
– Μπορούν οι ΗΠΑ να επιτύχουν τους στρατηγικούς στόχους τους μόνο μέσω της αεροπορικής ισχύος ή θα χρειαστεί τελικά η ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων για να καταλάβουν και να εξασφαλίσουν βασικές στρατηγικές τοποθεσίες, όπως στη νήσο Χαργκ;
– Ισως απαιτηθεί η περιορισμένη εισαγωγή χερσαίων δυνάμεων, αλλά σίγουρα θα απαιτηθεί η ενσωμάτωση άλλων στοιχείων εθνικής και διεθνούς ισχύος, ιδίως οικονομικών και χρηματοοικονομικών ενεργειών. Για να στερηθεί από το καθεστώς η ροή μετρητών που χρειάζεται για να συνεχίσει να αναπτύσσει την ικανότητα να προβάλλει δύναμη εκτός των συνόρων του, δηλαδή μέσω του συμπλέγματος πυραύλων και drones και μέσω των τρομοκρατικών οργανώσεων – αντιπροσώπων του στην περιοχή.
– Παρά την απώλεια ανώτερων στρατιωτικών ηγετών και την καταστροφή σημαντικών στρατηγικών υποδομών, η ηγεσία του Ιράν συνεχίζει να εκπέμπει αυτοπεποίθηση και να παρουσιάζει τον εαυτό της ως νικήτρια. Πώς μπορούν οι ΗΠΑ να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά ένα καθεστώς που φαίνεται πρόθυμο να υποστεί βαριές απώλειες και ακόμη και να θυσιάσει τη δική του χώρα;
– Πιστεύω ότι το πιο σημαντικό είναι να διασφαλίσουμε ότι το καθεστώς δεν θα έχει την ικανότητα να ασκεί επιρροή εκτός των συνόρων του και να αποδυναμώνουμε συνεχώς την ικανότητα του καθεστώτος να προκαλεί πόνο και να δολοφονεί τον ίδιο του τον λαό.
Πιστεύω ότι αποτελεί γεωπολιτική επιταγή να αποδυναμωθεί αυτό το εχθρικό καθεστώς, αλλά είναι επίσης και ανθρωπιστική επιταγή ειδικά υπό το φως της δολοφονίας περισσότερων από 50.000 Ιρανών σε διάστημα 48 ωρών τον Ιανουάριο.
Δύο όροι για το Ιράν – Υπάρχει μόνο ένας τρόπος για να εξελιχθεί η κατάσταση σε μια «νέα φάση» και αυτός είναι το Ιράν να επιτρέψει την ελεύθερη ροή της ναυτιλίας μέσω των Στενών του Ορμούζ και, δεύτερον, να παραχωρήσει πρόσβαση στις ΗΠΑ και σε άλλους, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν υπάρχει τρόπος να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
– Πρόσφατα συζητούσαμε για τις πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Νατάνζ και στο Φορντό, ενώ σήμερα αναλύουμε πιθανά πλήγματα στο πυρηνικό φρούριο στο όρος Πικάξ. Μήπως οι συνεχόμενες επιχειρήσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε έναν πόλεμο φθοράς;
– Πιστεύω ότι αυτό που θα χρειαστεί μέχρι να υπάρξει μια θεμελιώδης αλλαγή στη φύση της ιρανικής κυβέρνησης είναι μια συνεχής παρακολούθηση και μια αδιάκοπη εκστρατεία για να εμποδιστεί η πορεία της προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου και να διασφαλιστεί ότι δεν μπορεί να ανασυγκροτήσει το σύστημα επιθέσεων με drones. Μέσω αυτών σκοπεύει να κρατήσει όμηρο το οικονομικό μοντέλο των κρατών του Κόλπου, να κρατήσει όμηρο την παγκόσμια οικονομία και να δημιουργήσει μια συμβατική ασπίδα πίσω από την οποία θα μπορεί να επιδιώξει τα πιο καταστροφικά όπλα στον πλανήτη.
– Την ίδια ώρα, η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στην Aγκυρα ολοκληρώθηκε την περασμένη εβδομάδα με τη διακήρυξη ότι «οι σύμμαχοι επαναλαμβάνουν ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και καλούν το Ιράν να σέβεται πλήρως την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ». Θα έπρεπε το ΝΑΤΟ να επικεντρωθεί περισσότερο στρατηγικά στο Ιράν;
– Ναι. Είναι προς το συμφέρον του ΝΑΤΟ να αντιμετωπίσει την ιρανική επιθετικότητα εναντίον των 14 χωρών στις οποίες έχει εκτοξεύσει πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη από την αρχή αυτής της σύγκρουσης, καθώς και την επιθετικότητά του εναντίον της παγκόσμιας οικονομίας και την τρομοκρατική του εκστρατεία σε παγκόσμιο επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων δεκάδων δολοφονιών στην Ευρώπη.
– Eνα άλλο ζήτημα που τέθηκε κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής ήταν η ιδέα της «ευρωπαϊκοποίησης» του ΝΑΤΟ, με τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνα και την ασφάλεια της Συμμαχίας. Πιστεύετε ότι το ΝΑΤΟ πρέπει να γίνει πιο «ευρωπαϊκό» και αν ναι, μπορεί η Ευρώπη να στηρίξει αυτό το στρατιωτικό σύστημα;
– Ναι. Για πολύ καιρό οι χώρες του ΝΑΤΟ δεν έχουν αναλάβει το δίκαιο μερίδιό τους στο βάρος της άμυνας. Εννοώ, η Ευρώπη αντιπροσωπεύει περίπου το 50% των κοινωνικών δαπανών παγκοσμίως και, στις περισσότερες περιπτώσεις, επενδύει μόνο το 1% του ΑΕΠ στην άμυνα.
Η Ευρώπη αντιπροσωπεύει περίπου το 19% του παγκόσμιου ΑΕΠ και δαπανά περίπου το 50% του ΑΕΠ της σε κοινωνικές δαπάνες. Υπήρχε υποεπένδυση στην άμυνα. Πολλοί Αμερικανοί πιστεύουν ότι καλύπτοντας τα έξοδα άμυνας της Ευρώπης, χρηματοδοτούσαμε τα ευρωπαϊκά κοινωνικά προγράμματα.
Πιστεύω λοιπόν ότι είναι καλό σημάδι το γεγονός ότι η Ελλάδα και άλλες ευρωπαϊκές χώρες –η Ελλάδα, μάλιστα, είχε ήδη αρχίσει να επενδύει περισσότερο στην άμυνα– πληρούν πλέον τις υποχρεώσεις τους, όχι μόνο βάσει της «δέσμευσης της Ουαλλίας» (Wales Pledge), αλλά και αυξάνοντας τις αμυντικές τους επενδύσεις έως το ισοδύναμο του 3,5%.
– Ολοκληρώνοντας, ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα είναι η στρατηγική αναβάθμιση της Τουρκίας μέσω των συζητήσεων του προέδρου Τραμπ σχετικά με το πρόγραμμα των κινητήρων για τα μαχητικά αεροσκάφη Kaan, καθώς και οι εξελίξεις που αφορούν το πρόγραμμα F-35. Πέρα από τις νομικές και πολιτικές παραμέτρους, εξυπηρετεί το μακροπρόθεσμο στρατηγικό συμφέρον των ΗΠΑ η υποστήριξη της ανάδειξης της Τουρκίας σε ηγετική περιφερειακή δύναμη;
–Δεν το νομίζω, ειδικά υπό την τρέχουσα τουρκική κυβέρνηση. Εκτός αν αλλάξει τις πολιτικές της και ειδικότερα την εσωτερική, σκόπιμη καταστολή κάθε είδους πολιτικής αντιπολίτευσης, με τη φυλάκιση αξιόλογων αντιπάλων του ΑΚΡ. Ο δεύτερος λόγος είναι εξαιτίας της ενθάρρυνσης της Τουρκίας προς τη Ρωσία και το Ιράν κατά καιρούς, και ειδικότερα η αγορά από την Τουρκία των συστημάτων αεροπορικής άμυνας S-400, τα οποία θα πρέπει να επιστραφούν στη Ρωσία πριν από οποιαδήποτε επαναφορά της συμφωνίας συμπαραγωγής του F-35.
Επίσης, οι απειλές εναντίον της κυριαρχίας του Λιβάνου και του Ισραήλ αποτελούν σοβαρό λόγο ανησυχίας, όπως και οι επιθετικές ενέργειες στην Ανατολική Μεσόγειο. Πιστεύω λοιπόν ότι όλα αυτά πρέπει να είναι ζητήματα που θα προσπαθήσουμε να επιλύσουμε σε συνεργασία με την ηγεσία της Τουρκίας.
