Κανείς δεν ξεκινάει έναν πόλεμο περιμένοντας ότι θα διαρκέσει για πάντα. Ωστόσο, από το Βιετνάμ και έπειτα, οι Αμερικανοί πρόεδροι έχουν επανειλημμένα εμπλακεί σε συγκρούσεις που φαινομενικά θα μπορούσαν να διαρκέσουν για πάντα, τουλάχιστον μέχρι ο επόμενος πρόεδρος –ή ο μεθεπόμενος– να αποφασίσει ότι το κόστος –πολιτικό και μη– δεν αξίζει τον κόπο, να κηρύξει τη νίκη και να πάει σπίτι του. Στο Ιράν, ο πρόεδρος Τραμπ μπορεί να έχει πέσει στην ίδια παγίδα.
Εκανε προεκλογική εκστρατεία υποσχόμενος να τερματίσει τους πολέμους και να μην εμπλακεί ποτέ σε έναν αέναο πόλεμο, πόσο μάλλον σε έναν στη Μ. Ανατολή. Κι όμως, ρισκάρει να το κάνει στο Ιράν, όπως καταγγέλλουν οι επικριτές του. Ο πόλεμος που ξεκίνησαν το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες εναλλάσσεται μεταξύ στιγμών διαπραγμάτευσης και στρατιωτικών επιθέσεων. Μέχρι στιγμής έχουν αποτύχει να επιτύχουν τους δηλωμένους στόχους του Τραμπ για καθεστωτική αλλαγή ή τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, ενώ ο πόλεμος έχει δημιουργήσει ένα νέο, φαινομενικά δυσεπίλυτο, πρόβλημα – το μπλοκάρισμα των Στενών του Ορμούζ.
Το αδιέξοδο
Με τις διπλωματικές προσπάθειες σε αδιέξοδο, τουλάχιστον προς το παρόν, ο απογοητευμένος Τραμπ βρίσκεται ξανά σε πόλεμο, με την εκεχειρία να έχει παραβιαστεί και τα Στενά μπλοκαρισμένα. Το μνημόνιο κατανόησης, που όπως είπε «επιτυγχάνει όλα όσα έχουμε θέσει ως στόχο να πετύχουμε» –παρά τις εξαιρετικά αποκλίνουσες ερμηνείες του–, είναι υπό κατάρρευση έπειτα από λιγότερο από ένα μήνα. «Και οι δύο πλευρές έβλεπαν το μνημόνιο κατανόησης ως τη συνέχιση του πολέμου με άλλα μέσα, όχι ως γέφυρα προς την ειρήνη», δήλωσε ο Αλι Βάεζ, διευθυντής για το Ιράν στη δεξαμενή σκέψης International Crisis Group. Χωρίς μια μακροπρόθεσμη στρατηγική για την επίτευξη μιας βιώσιμης διευθέτησης, είπε, υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθούν «οι συνθήκες για έναν αέναο πόλεμο».
Η ιδέα των «αέναων πολέμων» ξεκίνησε με την 11η Σεπτεμβρίου και τον «παγκόσμιο πόλεμο κατά της τρομοκρατίας», που παρέσυραν τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μακροχρόνιες στρατιωτικές εμπλοκές, με στρατεύματα στο έδαφος, τόσο στο Αφγανιστάν όσο και στο Ιράκ.
Η πλάνη των δυνατών
Ισχυροί ηγέτες με ισχυρούς στρατούς είναι επιρρεπείς στο να πέσουν στην «πλάνη του βραχυπρόθεσμου πολέμου», δήλωσε ο Λόρενς Ντ. Φρίντμαν, ομότιμος καθηγητής πολεμικών σπουδών στο King’s College του Λονδίνου, ο οποίος πέρυσι έγραψε ένα άρθρο με τίτλο «Η εποχή των αιώνιων πολέμων». «Νομίζουν ότι μπορούν να κερδίσουν γρήγορα και να μην υποστούν αρνητικές συνέπειες», είπε.
Οπως ο Τραμπ στο Ιράν και ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν της Ρωσίας στην Ουκρανία, «δεν εκτιμούν τα όρια της στρατιωτικής ισχύος και έτσι θέτουν στόχους που μπορούν να επιτευχθούν μόνο μέσω παρατεταμένων επιχειρήσεων», είπε ο κ. Φρίντμαν. Ακόμη και οι πιο εξελιγμένες στρατιωτικές δυνάμεις δεν επαρκούν αν δεν υπάρχει στρατηγική για να μετατραπεί η υπεροχή στο πεδίο της μάχης σε διαρκή πολιτική και διπλωματική επιτυχία. Ο Τραμπ προσπαθεί να κερδίσει χρησιμοποιώντας μόνο αεροπορική και θαλάσσια ισχύ.
Ο πόλεμος του Περσικού Κόλπου το 1991 ήταν γρήγορος και πέτυχε τους στόχους του, επειδή ο πρόεδρος Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος είχε έναν περιορισμένο πολιτικό σκοπό – να εκδιώξει τον Σαντάμ Χουσεΐν από το Κουβέιτ.
Στο Αφγανιστάν, αφού ο νεότερος Μπους έδιωξε τους Ταλιμπάν, αυτός και οι διάδοχοί του προσπάθησαν μάταια να αναδιαμορφώσουν την κοινωνία, αλλά όταν η Ουάσιγκτον κουράστηκε από την προσπάθεια, οι Ταλιμπάν επέστρεψαν.
Υπάρχει ένα επιχείρημα, που μερικές φορές διατυπώνεται από τον ίδιο τον Τραμπ, ότι έκανε πόλεμο στο Ιράν για να τερματίσει τελικά αυτό που θεωρεί ως 47χρονο πόλεμο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, ο οποίος ξεκίνησε με την πτώση του Σάχη του Ιράν το 1979 και την απαγωγή περισσότερων από 60 Αμερικανών ομήρων.
