Πύραυλοι, drones και ναυτικές νάρκες και επίσης εμπορικά πλοία-φαντάσματα, πολλά εκ των οποίων στη λίστα των κυρώσεων, που επιχειρούν διελεύσεις κάτω από τα ραντάρ των δυτικών υπηρεσιών. Ο νέος γύρος πολεμικών συγκρούσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν είχε άμεσες επιπτώσεις στα Στενά του Ορμούζ, το πιο επικίνδυνο σήμερα θαλάσσιο πέρασμα του πλανήτη. Στο κάδρο της «ναυμαχίας» μετέχουν και τάνκερ ελληνικών συμφερόντων.
Η πιο κοντινή απόσταση των ακτών μεταξύ Ιράν και Ομάν, στην είσοδο του Περσικού Κόλπου, είναι μόλις 21 ναυτικά μίλια. Παρ’ όλα αυτά, στην ασφυκτική θαλάσσια στενωπό έχουν de facto δημιουργηθεί τρεις διάδρομοι για την κίνηση των πλοίων. Σύμφωνα με τα δεδομένα της Kpler που τέθηκαν υπ’ όψιν της «Κ» –πρόκειται για την εταιρεία ανάλυσης δεδομένων στην οποία ανήκει η εφαρμογή MarineTraffic για τη θέση των πλοίων–, το τριήμερο 13-15 Ιουλίου, δηλαδή τις πρώτες 72 ώρες μετά την τελευταία σοβαρή κλιμάκωση, στα Στενά του Ορμούζ καταγράφηκαν συνολικά 51 διελεύσεις εμπορικών πλοίων. Οι 47 είτε πραγματοποιήθηκαν με την κάλυψη του Ιράν είτε δεν στάθηκε δυνατόν να καταγραφούν επισήμως.
Οι περισσότερες διελεύσεις πραγματοποιήθηκαν μέσω του λεγόμενου «ιρανικού διαδρόμου». Εχει «χαραχθεί» στο βορειότερο σημείο του περάσματος, ελέγχεται από τους Φρουρούς της Επανάστασης και έχει ατύπως δύο κατευθύνσεις – μία για την είσοδο προς τον Περσικό Κόλπο (παρακάμπτει το νησάκι Λαράκ) και μία για την έξοδο προς τον Κόλπο του Ομάν. Περισσότερα από τα μισά πλοία που χρησιμοποίησαν τον «ιρανικό διάδρομο» βρίσκονται στη λίστα των δυτικών κυρώσεων και επίσης θεωρούνται πλοία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», όπως ονομάζονται τα τάνκερ που σπάνε το εμπάργκο για τη μεταφορά του ιρανικού πετρελαίου.
Μικρότερο ρίσκο, αλλά…
Στη μεγαλύτερη δυνατή απόσταση, στο νοτιότερο σημείο των Στενών του Ορμούζ, έχει δημιουργηθεί ο «διάδρομος του Ομάν». Αυτός λειτουργεί με αμερικανική κάλυψη, δεν αναγνωρίζεται από το Ιράν, όμως τα πλοία που τον επιλέγουν έχουν καλύτερες πιθανότητες ασφαλιστικής κάλυψης (war risk insurance). Τις πρώτες 72 ώρες μετά την κλιμάκωση, στη διάρκεια των οποίων διατυπώθηκε και η παλινωδία Τραμπ για την καταβολή τελών διέλευσης, μόλις ένα πλοίο ακολούθησε τη συγκεκριμένη ρότα. Ηταν ένα γιαπωνέζικο φορτηγό πλοίο, που μπήκε την Τετάρτη στον Περσικό Κόλπο, φορτωμένο με πρώτες ύλες για την παραγωγή ζωοτροφών.
Η εμπιστοσύνη ναυαγεί – «Η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι μόνο οι πύραυλοι ή τα drones, αλλά η διάβρωση της εμπιστοσύνης των ανθρώπων που καλούνται να διαχειριστούν την κρίση στη θάλασσα», αναφέρει ο Δημήτρης Μανιάτης, CEO της Marisks.
Η τρίτη «λωρίδα» διέλευσης πλοίων στο Ορμούζ είναι η λεγόμενη «διαδρομή IMΟ». Βρίσκεται στο μέσον των δύο παραπάνω και έχει αναγνωριστεί το 1968 από τον Διεθνή Οργανισμό Ναυτιλίας (IMO) ως η ασφαλέστερη διαδρομή των εμπορικών πλοίων στο σημείο. Το επίμαχο διάστημα την ακολούθησαν μόλις τρία πλοία. Οι ναυτικοί και οι ασφαλιστικές εταιρείες την αποφεύγουν, διότι κατά μήκος της φέρεται να έχουν τοποθετηθεί τους τελευταίους μήνες ναυτικές νάρκες.
Από τα δεδομένα θέσης των πλοίων προκύπτει ότι υπάρχει και μία τέταρτη, άτυπη διαδρομή στα Στενά του Ορμούζ. Αποκαλείται «άγνωστη διαδρομή» και σε αυτήν αθροίζονται οι διελεύσεις των πλοίων που απενεργοποιούν το αυτόματο σύστημα εντοπισμού θέσης (AIS), ώστε να περάσουν κάτω από τα ραντάρ. Η διέλευσή τους βεβαιώνεται από δορυφορικές εικόνες και έρευνα σε λιμάνια και νηολόγια. Από τα στοιχεία που διατέθηκαν προς την «Κ» προκύπτει ότι τις πρώτες 72 ώρες στα Στενά του Ορμούζ την «άγνωστη διαδρομή» ακολούθησαν 11 πλοία.
«Η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι μόνο οι πύραυλοι ή τα drones, αλλά η διάβρωση της εμπιστοσύνης των ανθρώπων που καλούνται να διαχειριστούν την κρίση στη θάλασσα», σχολίασε στην «Κ» ο Δημήτρης Μανιάτης, CEO της Marisks, εταιρείας διαχείρισης κινδύνων στη θάλασσα. «Οταν πλοιοκτήτες, πλοίαρχοι, πληρώματα, ασφαλιστές και ναυλωτές αρχίζουν να αμφισβητούν ότι η διέλευση μπορεί να πραγματοποιηθεί με αποδεκτό επίπεδο ασφάλειας, το εμπόριο επιβραδύνεται πολύ πριν διακοπεί, καθώς κάθε απόφαση μεταφράζεται σε καθυστερήσεις, αυξημένο κόστος και περιορισμό της διαθέσιμης ναυτιλιακής χωρητικότητας», πρόσθεσε ο ίδιος.
Την Τετάρτη η Kpler σημείωνε ότι οι περισσότερες διελεύσεις αφορούν πλοία που μεταφέρουν αργό πετρέλαιο, LNG, μεθανόλη και σιδηρομετάλλευμα. «Η απουσία διελεύσεων από τη διαδρομή του Ομάν υπογραμμίζει μια αυξανόμενη απώλεια εμπιστοσύνης σε αυτόν τον διάδρομο, ενώ η ναυτιλία συνεχίζει να ευνοεί την εγκεκριμένη από το Ιράν διαδρομή», αναγνωρίζει στην ανάλυσή της η εταιρεία. Tο πρακτορείο Reuters, επικαλούμενο στοιχεία της Vortexa, μετέδωσε ότι το Ιράν, εκμεταλλευόμενο τη χαλάρωση του αμερικανικού αποκλεισμού τον Ιούνιο, είχε καταφέρει να εξάγει 640.000 βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως, περίπου το ένα τρίτο συγκριτικά με την αντίστοιχη ποσότητα πριν ξεσπάσει ο πόλεμος στην αρχή του έτους.
Επιθέσεις από το Ιράν
Την ίδια στιγμή, «οι προοπτικές ασφαλείας επιδεινώθηκαν περαιτέρω καθώς επαληθεύθηκαν τρεις επιπλέον επιθέσεις στα ανοιχτά του Ομάν, ανεβάζοντας τον αναφερόμενο αριθμό σε 56 επιβεβαιωμένα περιστατικά και 17 θανάτους ναυτικών», σημειώνει η Kpler. Την περασμένη Κυριακή, το κυπριακής σημαίας πλοίο μεταφοράς κοντέινερ «GFS Galaxy» δέχθηκε πλήγμα από άγνωστο βλήμα ενώ διέπλεε τα Στενά του Ορμούζ. Προκλήθηκε πυρκαγιά στο μηχανοστάσιο, το πλοίο ακινητοποιήθηκε και ένα μέλος του πληρώματος θεωρήθηκε αγνοούμενο. Το Ιράν υποστήριξε ότι το πλοίο ακολουθούσε «μη εγκεκριμένη διαδρομή» και ανακοίνωσε ότι το έπληξε για να το ακινητοποιήσει.
