Πρόοδο καταγράφει η Ελλάδα ως προς την εφαρμογή στην πράξη των αλλαγών που απαιτεί το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Ασυλο, κυρίως, ως προς τις πρακτικές, που είχαν εντοπιστεί κατά την εφαρμογή του κανονισμού του Δουβλίνου, σύμφωνα με την πρώτη αξιολόγηση της Κομισιόν για τους νέους κανόνες ευθύνης. Στη σχετική έκθεση καταγράφονται αναλυτικά οι νομοθετικές, διοικητικές και επιχειρησιακές παρεμβάσεις που έχουν γίνει τους τελευταίους μήνες, επισημαίνει όμως ότι το νέο σύστημα εφαρμόζεται μόλις από τις 12 Ιουνίου και συνεπώς είναι ακόμη πρόωρο να κριθεί εάν οι αλλαγές έχουν παγιωθεί. Για την Κύπρο και την Ισπανία η εφαρμογή των νέων κανόνων κρίνεται επαρκής, ενώ για την Ιταλία η Επιτροπή διαπιστώνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα στις μεταφορές αιτούντων άσυλο.
Στην αναλυτική έκθεσή της προς το Ευρωκοινοβούλιο και το Συμβούλιο, η Επιτροπή αναφέρεται στην ψήφιση της εθνικής νομοθεσίας στις 9 Ιουνίου, στην έκδοση επιχειρησιακών οδηγιών, καθώς και στην εκπαίδευση των υπηρεσιών, που θα εφαρμόσουν τις νέες διαδικασίες στην Ελλάδα.
Σε ό,τι αφορά τις επιχειρησιακές προετοιμασίες στα σημεία πρώτης υποδοχής, η Ελλάδα έχει ήδη καθορίσει τις εγκαταστάσεις όπου θα εφαρμόζονται οι νέες συνοριακές διαδικασίες, πραγματοποίησε πιλοτικές ασκήσεις σε διάφορες περιοχές της χώρας και δημιούργησε κοινό μηχανισμό συντονισμού με τη συμμετοχή όλων των αρμόδιων ελληνικών αρχών, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για το Ασυλο (EUAA) και της Frontex.
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στην Κρήτη, όπου –σύμφωνα με την Επιτροπή– αυξήθηκε η δυναμικότητα υποδοχής και οργανώθηκαν ειδικές λύσεις μεταφοράς των αιτούντων άσυλο προς την ηπειρωτική χώρα, ώστε να τηρούνται οι νέες προθεσμίες που προβλέπει το Σύμφωνο. Παράλληλα, η εθνική αρχή διαφάνειας ορίστηκε ως ανεξάρτητος μηχανισμός παρακολούθησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά τις διαδικασίες διαλογής και στα σύνορα.
Συγκεκριμένα, η Επιτροπή αναφέρεται στην ενίσχυση της εθνικής μονάδας Δουβλίνου, η οποία αριθμεί πλέον 69 εργαζομένους, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία πρόσληψης ακόμη 116 υπαλλήλων. Παράλληλα, έχουν θεσπιστεί νέες διαδικασίες για τη διαχείριση των αιτημάτων μεταφοράς, ενώ η υπηρεσία υποδοχής και ταυτοποίησης ενημερώνεται περίπου μία εβδομάδα πριν από κάθε προγραμματισμένη μεταφορά, ώστε να εξασφαλίζονται εγκαίρως οι θέσεις φιλοξενίας και οι αναγκαίες πρακτικές διευθετήσεις.
Για τον ίδιο σκοπό, πραγματοποιούνται εβδομαδιαίες ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ των εμπλεκόμενων υπηρεσιών.
Σε ό,τι αφορά τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό του συστήματος, η Ελλάδα έχει ολοκληρώσει τη σύνδεση με το νέο Eurodac και έχει αναβαθμίσει το πληροφοριακό σύστημα «Αλκυόνη ΙΙ», το οποίο πλέον υποστηρίζει την αυτόματη παρακολούθηση των προθεσμιών, τη διαχείριση των υποθέσεων και τη σταδιακή διασύνδεση με τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά πληροφοριακά συστήματα που προβλέπει το νέο πλαίσιο.
Ως προς την εφαρμογή των νέων κανόνων ευθύνης, η Επιτροπή αναφέρει ότι από τις 12 Ιουνίου έως τις 7 Ιουλίου οκτώ κράτη-μέλη υπέβαλαν προς την Ελλάδα αιτήματα ανάληψης ή επανάληψης ευθύνης για την εξέταση αιτήσεων ασύλου. Με βάση τα στοιχεία που είχε στη διάθεσή της, η Ελλάδα έχει διακόψει την προηγούμενη πρακτική μη αποδοχής τέτοιων αιτημάτων και δεν έχει εκδώσει αρνητικές απαντήσεις για λόγους που δεν προβλέπονται από τον νέο Κανονισμό. Ωστόσο, μέχρι τις αρχές Ιουλίου δεν είχαν ακόμη πραγματοποιηθεί μεταφορές προς τη χώρα, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις δεν είχαν λήξει οι προβλεπόμενες προθεσμίες.
Στα συμπεράσματά της, η Επιτροπή αναφέρει ότι τα μέτρα που έχει λάβει η Ελλάδα, σε συνδυασμό με τη συνεργασία των ελληνικών αρχών με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη, δείχνουν ότι η χώρα έχει αρχίσει να διορθώνει τις πρακτικές που είχαν παρατηρηθεί κατά την εφαρμογή του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ και είναι έτοιμη να εφαρμόσει αποτελεσματικά τους νέους κανόνες. Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι η αξιολόγηση είναι προκαταρκτική και πως η τελική εικόνα θα διαμορφωθεί με τη νέα αποτίμηση που θα πραγματοποιηθεί τον Οκτώβριο.
Η αξιολόγηση, πάντως, αφορά τα τέσσερα κράτη-μέλη που, στο πλαίσιο του πρώτου ετήσιου κύκλου διαχείρισης της μετανάστευσης, έχουν χαρακτηριστεί ως χώρες που δέχονται ιδιαίτερη μεταναστευτική πίεση –Ελλάδα, Κύπρος, Ισπανία και Ιταλία– και συμμετέχουν στον νέο μηχανισμό αλληλεγγύης που εισάγει το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Ασυλο.
Για τις υπόλοιπες χώρες, η Επιτροπή κρίνει ότι η Κύπρος και η Ισπανία εφαρμόζουν ικανοποιητικά τους νέους κανόνες και δεν απαιτείται περαιτέρω παρακολούθηση.
Αντίθετα, για την Ιταλία, παρά τη σημαντική πρόοδο στην προετοιμασία για την εφαρμογή του Συμφώνου, επισημαίνει ότι οι μεταφορές δεν έχουν ακόμη επανεκκινήσει αποτελεσματικά και ζητεί την άρση των εμποδίων, που εξακολουθούν να δυσχεραίνουν την εφαρμογή του νέου συστήματος. Στην περίοδο που εξετάζεται, η Ρώμη απέρριψε δώδεκα αιτήματα μεταφοράς, παρότι το νέο πλαίσιο δεν επιτρέπει στο κράτος υποδοχής να απορρίπτει μονομερώς μεταφορές, αλλά μόνο να προτείνει διαφορετική ημερομηνία ή τόπο πραγματοποίησής τους. Για τον λόγο αυτόν, καλείται να άρει τα εμπόδια που εξακολουθούν να εμποδίζουν την εφαρμογή των νέων κανόνων.
