Μόλις έναν χρόνο μετά τον πρώτο ευρύ ανασχηματισμό της κυβέρνησής του, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι αιφνιδίασε χθες, Τετάρτη, το ουκρανικό πολιτικό σύστημα και το ίδιο του το κόμμα, οδηγώντας σε «παραίτηση» εν μέσω καλοκαιριού την πρωθυπουργό Γιούλια Σβιριντένκο και ανατρέποντας την υφιστάμενη κυβερνητική σύνθεση, την ώρα που βρίσκεται σε εξέλιξη η ουκρανική επιχείρηση στην Κριμαία.
Πέρα από τη μεγάλη έκπληξη που προκάλεσε –ανάλογη με εκείνη που είχε ακολουθήσει την απομάκρυνση, τον Φεβρουάριο του 2024, του ιδιαίτερα δημοφιλούς αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων, Βαλέρι Ζαλούζνι, ο οποίος σήμερα είναι πρέσβης της Ουκρανίας στη Βρετανία– ο Ουκρανός πρόεδρος ενδέχεται να βρεθεί και πάλι αντιμέτωπος με ευρύ κύμα διαμαρτυριών, όπως είχε συμβεί ακριβώς έναν χρόνο νωρίτερα, τον Ιούλιο του 2025, όταν είχε επιχειρήσει να αποδυναμώσει τη νομοθεσία κατά της διαφθοράς.
Η ανακοίνωση της αποχώρησης του Μιχαΐλο Φεντόροφ από το υπουργείο Αμυνας προκάλεσε χθες, Τετάρτη, το βράδυ κύμα οργής αλλά και ευρύ κίνημα στήριξης προς το πρόσωπό του, τόσο στους κυβερνητικούς κύκλους όσο και μεταξύ στρατιωτικών διοικητών, στελεχών της αμυντικής βιομηχανίας, αλλά και στην κοινωνία των πολιτών.
«Ελάτε με τα πανό σας!» ήταν το αυθόρμητο κάλεσμα που εμφανίστηκε μέσα σε λίγες ώρες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και αφορούσε σε συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας για σήμερα, Πέμπτη, το πρωί στις 9.00 σε όλες τις μεγάλες πόλεις, συμπεριλαμβανομένου του Κιέβου, λίγα μόλις μέτρα από το προεδρικό μέγαρο.
«Ηταν μεγάλη τιμή να υπηρετήσω τον ουκρανικό λαό. (…) Θα συνεχίσω να εργάζομαι για την ήττα του εχθρού μέσω της ταχύτητας, της καινοτομίας και της δύναμης της οργάνωσης», δήλωσε ο υπουργός.
Η πρωθυπουργός Σβιριντένκο διορίζεται πρέσβειρα
Κανείς δεν φαινόταν να περιμένει την Κυριακή ότι ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι θα καλούσε σε συνάντηση τη Γιούλια Σβιριντένκο, ενώ ετοιμαζόταν να αναχωρήσει από τη χώρα για να συναντήσει στο Παρίσι τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων των χωρών που συμμετέχουν στη λεγόμενη «συμμαχία των προθύμων» – την ομάδα που έχει αναλάβει να διαμορφώσει μια αρχιτεκτονική ασφαλείας για την Ουκρανία σε περίπτωση κατάπαυσης του πυρός με τη Ρωσία, να συζητήσει την ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας και να παρακολουθήσει τη στρατιωτική παρέλαση της 14ης Ιουλίου στα Ηλύσια Πεδία. Ούτε η ίδια η ενδιαφερόμενη δεν το ανέμενε.
Σε επίσημη ανακοίνωση που δημοσιοποιήθηκε μετά τη συνάντησή τους, ο Ζελένσκι ευχαρίστησε την επικεφαλής της κυβέρνησής του για το έργο της, εξηγώντας ωστόσο ότι η ηγεσία της χώρας βρίσκεται σε διαδικασία προσαρμογής της πολιτικής της στρατηγικής. «Για κάθε διεθνή προτεραιότητα θα υπάρχει ένα πρόσωπο με σημαντική εμπειρία», έγραψε ο Ουκρανός πρόεδρος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χθες, Τετάρτη, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία των διμερών σχέσεων μεταξύ Κιέβου και Ουάσιγκτον, όπου επέλεξε να διορίσει τη Γιούλια Σβιριντένκο ως πρέσβειρα.
Η 40χρονη Σβιριντένκο είχε αναλάβει τα καθήκοντά της ως πρωθυπουργός στις 17 Ιουλίου του 2025, όταν ο Αντρίι Γέρμακ εξακολουθούσε να θεωρείται ο πανίσχυρος δεύτερος τη τάξει στην προεδρία. Η ίδια γνωρίζει καλά τα αμερικανικά ζητήματα: τον Απρίλιο του 2025, όταν ήταν υπουργός Οικονομίας, διαπραγματεύτηκε και υπέγραψε με την κυβέρνηση Τραμπ τη συμφωνία για τα κρίσιμα ορυκτά μεταξύ Ουκρανίας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Θα αντικαταστήσει εσπευσμένα τη σημερινή πρέσβειρα της Ουκρανίας στην Ουάσιγκτον, Ολγα Στεφανίσινα. Η τελευταία, πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης αρμόδια για την ευρωπαϊκή και ευρωατλαντική ολοκλήρωση, βρίσκεται αυτή την περίοδο στο στόχαστρο της ισχυρής Εθνικής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Διαφθοράς (NABU) και ερευνάται. Μάλιστα, πρόσφατα ζήτησε να αποχωρήσει από τη θέση της «για προσωπικούς λόγους».
Ο Ελον Μασκ και οι «21 επιτυχίες»
Η μεγαλύτερη έκπληξη, ωστόσο, ήταν η απομάκρυνση του 35χρονου Φεντόροφ, ο οποίος είχε αναλάβει το υπουργείο Αμυνας μόλις τον Ιανουάριο. Ο πρώην υπουργός Ψηφιακού Μετασχηματισμού θεωρείται από πολλούς ένας από τους βασικούς αρχιτέκτονες της τεχνολογικής αναβάθμισης των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων και της ανάπτυξης του προγράμματος μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones).
Θεωρείται από τις πλέον επιτυχημένες προσωπικότητες της ουκρανικής κυβέρνησης. Από το 2019 είχε αναλάβει τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, ενώ μετά τη ρωσική εισβολή διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην κυβερνοάμυνα και στη δημιουργία του συστήματος παραγωγής και προμήθειας drones.
Hταν εκείνος που, στις αρχές Φεβρουαρίου, επικοινωνώντας με τον ιδιοκτήτη της SpaceX, Ελον Μασκ, εξασφάλισε την απενεργοποίηση των τερματικών Starlink τα οποία χρησιμοποιούσαν οι ρωσικές δυνάμεις κατά μήκος του μετώπου.
Παράλληλα, επιδίωξε να εκσυγχρονίσει έναν στρατό που, κατά την άποψή του, παρέμενε υπερβολικά «σοβιετικός» και, σύμφωνα με αρκετές πηγές, οι σχέσεις του με τον αρχηγό των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, Ολεξάντρ Σίρσκι –έναν άνθρωπο εντελώς διαφορετικής γενιάς (60 ετών)– ήταν τεταμένες, παρότι και οι δύο πλευρές προσπαθούσαν να μην το δείχνουν δημόσια.
Συνήθως εξαιρετικά διακριτικός, ο Μιχαΐλο Φεντόροφ –τον οποίο κανείς δεν έχει ακούσει ποτέ να ασκεί κριτική στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι– παρουσίασε ο ίδιος χθες τον απολογισμό του, αναρτώντας στο Telegram λίστα με 21 επιτυχίες και επιτεύγματα που, όπως ανέφερε, σημειώθηκαν από τον Ιανουάριο, όταν ανέλαβε την ηγεσία του υπουργείου του· καθώς και μια δεύτερη, πολύ μικρότερη, με τις αποτυχίες του.
Η αποχώρησή του χαρακτηρίστηκε «ντροπή» από δημόσια πρόσωπα, μεταξύ των οποίων και βουλευτές. «Εχει γίνει παράδοση: κάθε Ιούλιο οι Αρχές σπέρνουν το χάος», σχολίαζαν επικριτικά πολλοί χρήστες στα ουκρανικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που χθες το βράδυ κατακλύστηκαν από αντιδράσεις κατά της προεδρικής απόφασης.
Με πληροφορίες από Reuters, AP
