Καθώς μια λαοθάλασσα Ιρανών κατέκλυζε τον περιβάλλοντα χώρο ενός τεράστιου τζαμιού στην Τεχεράνη για να δει για τελευταία φορά τη σορό του δολοφονημένου πρώην ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, ένας μυστηριώδης άνδρας με ιερατική περιβολή παρατηρούσε από ένα μπαλκόνι την ιστορική τελετή.
Το βίντεο χαμηλής ανάλυσης με τον μυστηριώδη άνδρα έγινε viral στα κοινωνικά δίκτυα, πυροδοτώντας το σενάριο πως ήταν ο γιος του αγιατολάχ και ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Το πρόσωπό του δεν ήταν ευδιάκριτο στο βίντεο και, πέρα από τα ράσα –παρόμοια με αυτά που φορούσαν πολλοί άλλοι σιίτες κληρικοί στην τελετή–, δεν υπήρχε τίποτα που να υποδηλώνει ότι επρόκειτο για τον Χαμενεΐ. Αργότερα, μέσω κοινωνικών δικτύων, ο Ρεζά Μουσάβι Βαέζ, ένας Ιρανός κληρικός, παραδεχόταν πως ήταν εκείνος ο άνδρας στο βίντεο.
Ομως, το γεγονός ότι το βίντεο προκάλεσε τέτοια φημολογία είναι ενδεικτικό του μυστηρίου που περιβάλλει την τύχη του νέου αγιατολάχ: Πολλοί επικεντρώθηκαν στην αναζήτηση ενδείξεων για τον Μοτζτάμπα παρά στη μεγαλοπρεπή τελετή προς τιμήν του μακροβιότερου –και ίσως του πιο σημαντικού– ηγέτη στην 47χρονη Ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Αφαντος
Η εμφάνιση του Μοτζτάμπα στην κηδεία θα αποτελούσε την πρώτη δημόσια εμφάνιση του Χαμενεΐ από τον διορισμό του ως νέου ανώτατου ηγέτη και την αδιάψευστη απόδειξη πως είναι καλά και ικανός να ασκήσει τα καθήκοντά του.
Κατά τη διάρκεια των πολυήμερων ταφικών εκδηλώσεων για τον Αλί Χαμενεΐ, κυκλοφόρησαν βίντεο που φέρεται να δείχνουν τον Μοτζτάμπα μεταμφιεσμένο να περπατά ανάμεσα στους πενθούντες στην Τεχεράνη για να αποχαιρετήσει τον πατέρα του. Δημοσιογράφοι προσκείμενοι στο καθεστώς ισχυρίστηκαν πως βρισκόταν ανάμεσα στο πλήθος στη Μοσάλα, το κύριο τζαμί της Τεχεράνης, και ότι «δεν κρυβόταν». Αλλοι μοιράστηκαν φωτογραφίες ενός άνδρα χωρίς γένια που φορούσε μαύρο καπέλο, ισχυριζόμενοι ότι ήταν μεταμφιεσμένος ο νέος μεγάλος αγιατολάχ.
Ο Μοτζτάμπα, ο οποίος πιστεύεται ότι τραυματίστηκε κατά τη διάρκεια της επίθεσης του Φεβρουαρίου από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, στην οποία σκοτώθηκαν ο πατέρας, η μητέρα και η σύζυγός του, παραμένει κρυμμένος από την αρχή του πολέμου, επικοινωνώντας με τον λαό μόνο μέσω γραπτών δηλώσεων, χωρίς ποτέ να εμφανίζει το πρόσωπό του ή να χρησιμοποιεί τη φωνή του.
Οι ιρανικές αρχές έχουν επιχειρήσει να υποβαθμίσουν τη σοβαρότητα των τραυματισμών του, προβάλλοντας μία εικόνα ελεγχόμενης ανάρρωσης κατά την οποία ο Χαμενεΐ διηύθυνε τις διαπραγματεύσεις της Τεχεράνης με την Ουάσιγκτον.
«Δεδομένης της έκτασης των αποτυχιών των μυστικών υπηρεσιών της Ισλαμικής Δημοκρατίας κατά τη διάρκεια του πολέμου, οποιαδήποτε δημόσια εμφάνιση του Μοτζτάμπα θα μπορούσε να τον εκθέσει σε κίνδυνο δολοφονίας», σημειώνει ο Μοχσέν Μιλάνι, καθηγητής και συγγραφέας του βιβλίου «Η άνοδος του Ιράν και η ανταγωνιστική σχέση του με τις ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή». Αυτό θα έθετε σε κίνδυνο «τόσο τη διαδοχή όσο και την ικανότητα της Τεχεράνης να διαπραγματευτεί με την Ουάσιγκτον ή να διαχειριστεί μια νέα σύγκρουση», πρόσθεσε.
Παρά τις προσδοκίες και το όργιο φημών, κατά τη διάρκεια των έξι ημερών εορτασμών σε δύο χώρες προς τιμήν του πατέρα, της μητέρας και της συζύγου του, ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν δεν εμφανίστηκε ούτε στο πλευρό των αδελφών του, Μοστάφα, Μασούντ και Μέισαμ, στην κηδεία του πατέρα τους, στη Μασχάντ, ούτε ως επικεφαλής του τεράστιου πλήθους των υποστηρικτών τις προηγούμενες ημέρες.
Η απουσία του από την κηδεία τροφοδοτεί ακόμη περισσότερες φήμες, εγείροντας λογής ερωτήματα – από το αν πράγματι ο Χαμενεΐ κυβερνά τη χώρα έως το πόσο σοβαρά ήταν τα τραύματά του κατά τη διάρκεια της επίθεσης.
Κενό εξουσίας
Η απουσία του Μοτζτάμπα από τις νεκρικές εκδηλώσεις και την κηδεία του πατέρα του ενισχύει την πεποίθηση της αντιπολίτευσης της Ισλαμικής Δημοκρατίας πως ο ίδιος είναι μη λειτουργικός και ανήμπορος να ασκήσει τα καθήκοντά του και ότι ο διορισμός του είχε ως στόχο να μεταθέσει την ευθύνη για τη λήψη αποφάσεων σε έναν «αχυράνθρωπο», ο οποίος, ακριβώς επειδή είναι απών ως φυσική παρουσία, είναι ανέφικτο να εξοντωθεί.
Ωστόσο, ακόμη και μεταξύ των πιο ένθερμων υποστηρικτών του καθεστώτος, η απουσία του Χαμενεΐ δημιουργεί ένα πλαίσιο αβεβαιότητας διαρκείας και θα μπορούσε να προκαλέσει επικρίσεις και τριβές, τόσο μεταξύ της κοινωνίας όσο και εντός της ίδιας της κυβέρνησης και των τάσεών της (μετριοπαθών και σκληροπυρηνικών) εν μέσω των συνεχιζόμενων διπλωματικών διεργασιών με την Ουάσιγκτον.
Ορισμένα συντηρητικά ρεύματα εντός της Ισλαμικής Δημοκρατίας έχουν κατηγορήσει τους διαπραγματευτές πως αψηφούν τα προστάγματα του Χαμενεΐ. Αλλά, πιο περιθωριακά στοιχεία υπαινίχθηκαν ακόμη πως οι διαπραγματευτές πραγματοποίησαν πραξικόπημα – κατηγορίες που οδήγησαν σε επιθέσεις με πέτρες κατά του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί και του προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν, κατά τη διάρκεια της κηδείας.
Η απουσία του Χαμενεΐ θα μπορούσε να εντείνει αυτές τις ρήξεις και να εκθέσει τους αξιωματούχους του καθεστώτος σε περαιτέρω κινδύνους.
«Η απουσία (του Χαμενεΐ) υποδηλώνει είτε βαθιά παράνοια για την ασφάλειά του είτε σοβαρούς τραυματισμούς από τους οποίους δεν έχει ακόμη αναρρώσει επαρκώς για να εμφανιστεί δημόσια», δήλωσε στο CNN ο Αλί Βαέζ, διευθυντής του προγράμματος για το Ιράν στο International Crisis Group.
Υπολογισμένη απουσία
Ωστόσο, παρά τις όποιες ενστάσεις και ερωτήματα, η απόφαση να μην παραστεί στην κηδεία ήταν για πολλούς μία υπολογισμένη κίνηση. Παραμένοντας αθέατος, ο ανώτατος ηγέτης θωρακίζει τη λεγόμενη «Velayet e-Faqih», την κηδεμονία δηλαδή που βρίσκεται στον πυρήνα της Ισλαμικής Δημοκρατίας και προστατεύει την πιο σημαντική προσωπικότητα της χώρας, η οποία παραμένει στο επίκεντρο των στόχων προς εξόντωση του Ισραήλ.
Σύμφωνα με τον Βαέζ, η κρίσιμη πρόκληση του νέου Χαμενεΐ είναι να διατηρήσει την ενότητα μεταξύ των βασικών παραγόντων της κυβέρνησης, καθώς αυτοί αγωνίζονται για μια επωφελή για το Ιράν συμφωνία με τις ΗΠΑ.
«Η συνεχιζόμενη απουσία του μπορεί να δημιουργήσει κάποιες απορίες στους βασικούς υποστηρικτές του καθεστώτος, αλλά εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος του παρασκηνιακά, καθώς μεσολαβεί μεταξύ των πολιτικών και των ελίτ ασφαλείας – οι οποίες ενδέχεται να μη συμφωνούν σε θέματα εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής», λέει ο Βαέζ.
Σύμφωνα με τους αναλυτές, ακόμη και χωρίς φυσική παρουσία στη δημόσια σφαίρα, η ιδέα ενός Χαμενεΐ που κυβερνά αθέατος χρησιμεύει στην προστασία της εξουσίας του – ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης εκτίθεται σε φήμες ότι έχει πεθάνει ή πως είναι απλώς μια «μαριονέτα».
Πηγή: CNN
