Με εκτενές δημοσίευμά τους, οι Financial Times στρέφουν το βλέμμα στην Αλβανία και τη μεγάλη κοινωνική ένταση που έχει προκαλέσει η επένδυση του Τζάρεντ Κούσνερ και της Ιβάνκα Τραμπ για την ανάπτυξη πολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος στις προστατευόμενες παράκτιες περιοχές του Σαζάν και της Σβέρνιτσας.
«Για δύο δεκαετίες, αυτό το τμήμα της αλβανικής ακτής ήταν ένα φυσικό καταφύγιο που λάτρευαν τα αποδημητικά πουλιά, μία από τις τελευταίες άγριες περιοχές της Αδριατικής. Τότε τράβηξε την προσοχή του Τζάρεντ Κούσνερ και της Ιβάνκα Τραμπ, οι οποίοι το είδαν για πρώτη φορά πριν από πέντε χρόνια, ενώ έπλεαν στην περιοχή με το γιοτ ενός φίλου», γράφουν οι Financial Times.
Η βρετανική εφημερίδα περιγράφει πώς ένα περιβαλλοντικό ζήτημα εξελίχθηκε σε ευρύτερη πολιτική αντιπαράθεση, με επίκεντρο τις καταγγελίες για περιβαλλοντική υποβάθμιση. «Οι Αλβανοί ανησυχούν ότι τα φλαμίνγκο μπορεί να φύγουν από την περιοχή και να μην επιστρέψουν ποτέ», σημειώνεται.
Με φόντο την υπόθεση, οι Financial Times αναφέρονται στις καθημερινές συγκεντρώσεις στα Τίρανα και στις εκκλήσεις των διαδηλωτών για την παραίτηση του Αλβανού πρωθυπουργού, Εντι Ράμα.
Ο Ράμα υποστήριξε μια τροπολογία του 2024 που επιτρέπει την κατασκευή τουριστικών εγκαταστάσεων σε φυσικά καταφύγια, υπό την προϋπόθεση ότι το έργο θα είναι «πέντε αστέρων ή υψηλότερης κατηγορίας». Μόλις δύο εβδομάδες μετά την ψήφισή της, ο Κούσνερ δημοσίευσε στο Διαδίκτυο μακέτες του έργου στην ακτή του Ζβέρνετς, που δείχνουν κατασκευές σε ολόκληρη την προστατευόμενη χερσόνησο.
Ενα «σχέδιο του οράματος», 97 σελίδων, από τον Νοέμβριο του 2025 παρουσιάζει ξενοδοχεία, βίλες και εκατοντάδες διαμερίσματα, εμπορικούς χώρους, γήπεδο γκολφ, υδάτινο πάρκο, γήπεδα τένις και καζίνο, σε περισσότερα από 700.000 τ.μ. δομημένης επιφάνειας και 70.000 τ.μ. «υπόγειων εγκαταστάσεων». Τμήμα της μοναδικής λιμνοθάλασσας -η οποία φιλοξενεί χιλιάδες φλαμίνγκο και έχει χαρακτηριστεί από κρατική υπηρεσία της Αλβανίας ως «φυσικό μνημείο»- προορίζεται, σύμφωνα με το έγγραφο, για μαρίνα και λέσχη γιοτ. Το σχέδιο, που εκπονήθηκε από το αρχιτεκτονικό γραφείο Laboratory for Visionary Architecture, δημοσιεύθηκε στο Διαδίκτυο τον περασμένο μήνα από έναν δημοσιογράφο.
Η κυβέρνηση του Ράμα έχει δηλώσει ότι ένα γενικό σχέδιο εξετάστηκε και απορρίφθηκε και ότι ένα νέο βρίσκεται σε φάση εκπόνησης και υπόκειται σε εις βάθος εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Ωστόσο, οι κάτοικοι της περιοχής και οι ακτιβιστές υποστηρίζουν ότι αυτό είναι αδύνατον.
«Μιλάνε για προστασία του περιβάλλοντος, αλλά χτίζουν μια πόλη», δήλωσε ο Τζόνι Βόρπσι από τη ΜΚΟ «Προστασία και Διατήρηση του Φυσικού Περιβάλλοντος» στην Αλβανία. «Αυτή είναι η πιο άγρια περιοχή της Αδριατικής. Εδώ αναπαράγονται οι θαλάσσιες χελώνες. Είναι ένα από τα πιο μαγευτικά μέρη που έχουμε… Και έχει ήδη υποστεί τόση ζημιά», δήλωσε ο Βόρπσι στους Financial Times κατά τη διάρκεια μιας περιήγησης στην περιοχή.
Μετά το ξέσπασμα των διαδηλώσεων στα Τίρανα, τα έργα φαίνεται να έχουν σταματήσει. Την περασμένη εβδομάδα δεν ήταν ορατά φορτηγά, υλικά ή εργάτες οικοδομών στο εργοτάξιο, ενώ ένας φράκτης είχε αφαιρεθεί. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο έχει λόγο στην αίτηση ένταξης της Αλβανίας, ζήτησε στα μέσα Ιουνίου την επιβολή μορατόριουμ σε όλα τα νέα κατασκευαστικά έργα και τις άδειες στις προστατευόμενες περιοχές της χώρας και προέτρεψε την κατάργηση της τροπολογίας των «πέντε αστέρων».
Για τη Μαριάνα Κοτσέκου, 25χρονη Αλβανίδα βουλευτή, οι διαμαρτυρίες υποδηλώνουν μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι νέοι Αλβανοί βλέπουν τη χώρα τους. «Οι γονείς μας μας μεγάλωσαν με την ιδέα ότι η ευτυχία βρίσκεται πέρα από τα σύνορα. Ομως, οι διαδηλώσεις δείχνουν ότι οι Αλβανοί βλέπουν τη χώρα τους ως έναν τόπο για να ζήσουν και όχι ως έναν τόπο από τον οποίο πρέπει να φύγουν», σημείωσε.
