Με ανακούφιση αλλά και συγκρατημένη αισιοδοξία υποδέχθηκαν στις Βρυξέλλες τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για την αποκλιμάκωση της κρίσης στον Περσικό Κόλπο και την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Στην ανάγκη άμεσου ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ και την αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας χωρίς περιορισμούς επικεντρώθηκε η ανακοίνωση της προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στοιχείο που χαρακτήρισε κρίσιμο τόσο για τη σταθερότητα της περιοχής όσο και για την παγκόσμια οικονομία. Η πρόεδρος της Κομισιόν χαιρέτισε τη συμφωνία που επιτεύχθηκε έπειτα από «παρατεταμένες διπλωματικές προσπάθειες πολλών εταίρων», υπογραμμίζοντας ότι προτεραιότητα αποτελεί πλέον η «ταχεία και πλήρης εφαρμογή» της από όλες τις πλευρές.
«Εξαιρετικά καλοδεχούμενη εξέλιξη» χαρακτήρισε τη συμφωνία η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλλας. Προσερχόμενη στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στο Λουξεμβούργο σημείωσε ότι πρόκειται για μια πρώτη φάση που θα πρέπει να οδηγήσει αρχικά στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και στη συνέχεια σε διαπραγματεύσεις για τα κρίσιμα ζητήματα της περιοχής, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού φακέλου του Ιράν.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας υπογράμμισε ότι η Ε.Ε βρίσκεται ήδη σε επαφή με την Τεχεράνη, τις χώρες του Κόλπου και τις Ηνωμένες Πολιτείες και είναι έτοιμη να προσφέρει τη συνδρομή της, αξιοποιώντας την εμπειρία που διαθέτει στις πυρηνικές διαπραγματεύσεις. «Η Ευρώπη έχει κάτι να προσφέρει στο τραπέζι», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι οι υπουργοί Εξωτερικών θα συζητήσουν σήμερα τον τρόπο με τον οποίο η Ενωση μπορεί να συμβάλει στη δεύτερη φάση της διαδικασίας.
Η συμμετοχή της επιχείρησης «Aspides» θα βρεθεί στο επίκεντρο αυτών των συζητήσεων, αν και θα χρειαστεί αλλαγή της «εντολής» της, καθώς σήμερα αποτελεί μια «καθαρά αμυντική» αποστολή και μόνο για την εξασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα. Δύσκολα, πάντως, θα επιτευχθεί η απαραίτητη δέσμευση εκ μέρους των κρατών μελών για αύξηση της συμμετοχής τους σε αυτή, όπως αναφέρουν Ευρωπαίοι διπλωμάτες, καθώς σήμερα ουσιαστικά μόνον η Ελλάδα και η Ιταλία μετέχουν σε αυτή.
Σε κάθε περίπτωση, η Κάγια Κάλλας εξέφρασε νωρίτερα την ελπίδα ότι η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν θα επικυρωθεί οριστικά τις επόμενες ημέρες και ότι θα συμβάλει στον τερματισμό της σύγκρουσης στην περιοχή, υπογραμμίζοντας πως «όλοι χρειάζονται ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ».
Χθες οι ηγέτες της Γαλλίας, της Γερμανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιταλίας, οι οποίοι σε κοινή τους δήλωση χαιρέτισαν τη διπλωματική πρόοδο και συνεχάρησαν τις ΗΠΑ, το Ιράν, καθώς και τους διαμεσολαβητές, μεταξύ των οποίων το Κατάρ και το Πακιστάν. Οι τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες χαρακτήρισαν τη συμφωνία «στιγμή ευκαιρίας» για την αποκατάσταση της περιφερειακής σταθερότητας και τη σταθεροποίηση της παγκόσμιας οικονομίας.
Παράλληλα, δήλωσαν έτοιμες να συμβάλουν στην ταχεία εφαρμογή της συμφωνίας και να στηρίξουν την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ακόμη και μέσω αμυντικής αποστολής για την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας και την εκκαθάριση ναρκών. Στο θέμα του πυρηνικού προγράμματος, ξεκαθάρισαν ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο άρσης σχετικών κυρώσεων, εφόσον η Τεχεράνη προχωρήσει σε σαφή και επαληθεύσιμα βήματα περιορισμού των πυρηνικών της δραστηριοτήτων.
«Όχι» σε κυρώσεις στον Ισραηλινό υπουργό
Στο σημερινό Συμβούλιο στο Λουξεμβούργο οι υπουργοί θα ανταλλάξουν απόψεις για το ενδεχόμενο κυρώσεων κατά του Ισραηλινού υπουργού Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, αν και, σύμφωνα με τις δηλώσεις της Κάγια Κάλλας, δεν φαίνεται προς το παρόν να υπάρχει η απαιτούμενη ομοφωνία για την υιοθέτηση μιας τέτοιας απόφασης.
Στη συζήτηση για τη Μέση Ανατολή αναμένεται ακόμη να εξεταστούν η κατάσταση στη Γάζα και τη Δυτική Οχθη, οι εξελίξεις στον Λίβανο και το μέλλον της ευρωπαϊκής παρουσίας μετά την ολοκλήρωση της αποστολής UNIFIL.
Το σημερινό Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων αναμένεται παράλληλα να επικεντρωθεί στην Ουκρανία, μετά και τις νέες ρωσικές επιθέσεις κατά αμάχων και υποδομών. Η Κάγια Κάλλας ανακοίνωσε ότι θα παρουσιαστούν νέες κυρώσεις κατά του ρωσικού στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος και του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» που χρησιμοποιεί η Μόσχα για να παρακάμπτει τις κυρώσεις.
Στο τραπέζι των υπουργών βρίσκεται, επίσης, η πρόταση της Κάλλας για επανενεργοποίηση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη (European Peace Facility) με στόχο τη χρηματοδότηση πρόσθετης στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία. Ωστόσο, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι δεν διαφαίνεται ακόμη η αναγκαία πολιτική βούληση μεταξύ των κρατών-μελών για μια συνολική συμφωνία.
Στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνονται επίσης ζητήματα που αφορούν την επιδημία Εμπολα, καθώς και η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ενωσης, για την οποία η Κάλλας έκανε λόγο για «πολύ θετικές εξελίξεις» που θα παρουσιαστούν αργότερα μέσα στην ημέρα.
