«Η ανακοίνωση της συμφωνίας για τον τερματισμό των εχθροπραξιών μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν αποτέλεσε ένα ιδιαίτερα ευπρόσδεκτο δώρο γενεθλίων για τον Ντόναλντ Τραμπ – παρά την αβεβαιότητα από την οποία συνοδεύεται», σχολιάζει δημοσίευμα του BBC για την επίτευξη εκεχειρίας μεταξύ των δύο πλευρών.
«Ας ρεύσει το πετρέλαιο!» δήλωνε πανηγυρικά ο Τραμπ την Κυριακή, προαναγγέλλοντας το άνοιγμα του Ορμούζ και την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Ο ίδιος, στο ίδιο πανηγυρικό κλίμα, διεμήνυε πως, σε αντίθεση με τις αποτυχίες των προηγούμενων Αμερικανών προέδρων, εκείνος εξασφάλισε μια «μεγάλη συμφωνία» που θα φέρει «ειρήνη και ασφάλεια σε ολόκληρη την περιοχή».
Φυσικά, τέτοιου είδους υπερβολές δεν είναι κάτι σπάνιο για τον Τραμπ, σχολιάζει το βρετανικό δίκτυο, επικαλούμενο τις πομπώδεις δηλώσεις του για τη συμφωνία της Γάζας που θα εξασφάλιζε «αιώνια ειρήνη» στην περιοχή, αν και η πραγματικότητα πόρρω απέχει από τις εξαγγελίες.
Οπως σημειώνει ο Αντονι Ζούρχερ του BBC, «σε τέτοιες διπλωματικές συμφωνίες υψηλού διακυβεύματος, η επιτυχία ή η αποτυχία εξαρτάται συνήθως από τις λεπτομέρειες. Και στην περίπτωση αυτή, οι λεπτομέρειες είναι ελάχιστες».
Σε συνέντευξη που παραχώρησε το βράδυ της Κυριακής στο Fox News, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι η δικλείδα πως το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο «ενσωματώθηκε στη συμφωνία αυτή» και ότι οι ΗΠΑ θα είναι σε θέση να επαληθεύσουν τη συμμόρφωση της Τεχεράνης.
Αναπάντητα ερωτήματα
Ωστόσο, αναπάντητα παραμένουν ερωτήματα σχετικά με κρίσιμα ζητήματα, όπως το ποιοι θα είναι οι περιορισμοί στον εμπλουτισμό, τι θα συμβεί με τα αποθέματα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού που διαθέτει σήμερα το Ιράν και τι ισχύει με τον περιορισμό της υποστήριξης των Ιρανών στους πληρεξουσίους της περιοχής (Χεζμπολάχ, Χαμάς, Χούθι).
Επιπλέον, σύμφωνα με το CNN, η έλλειψη λεπτομερειών στους όρους που έχουν γνωστοποιηθεί, εγείρουν τρία άμεσα ερωτήματα που θα καθορίσουν τη στρατηγική ισορροπία στη Μέση Ανατολή και το ιστορικό κληροδότημα της προεδρίας Τραμπ:
- Μήπως το άνοιγμα του Ορμούζ και το τέλος του ναυτικού αποκλεισμού σηματοδοτούν απλώς μια επιστροφή στο προπολεμικό status quo, τη στιγμή που το μείζον ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος παραμένει ανεπίλυτο;
- Πέτυχε ο Τραμπ μια πυρηνική συμφωνία ανώτερη από τη διεθνώς αναγνωρισμένη και υποστηριζόμενη της κυβέρνησης Ομπάμα, την οποία το Ιράν τηρούσε έως ότου ο Τραμπ ακύρωσε κατά την πρώτη θητεία του;
- Και το πιο βασικό, πέραν του σοβαρού πλήγματος στη συμβατική στρατιωτική ικανότητα του Ιράν, δικαιολογούν τα αποτελέσματα αυτού του πολέμου -τον οποίο η πλειοψηφία των Αμερικανών δεν ενέκρινε και ο οποίος προκάλεσε τεράστια εμπορική και οικονομική δυσχέρεια, παγκοσμίως- το κόστος του;
Ορισμένα από τα εκκρεμή ζητήματα εκτιμάται πως θα επιλυθούν σε δεύτερο χρόνο, στη διάρκεια των «τεχνικών» συνομιλιών που θα διεξαχθούν κατά την 60ήμερη παράταση της τρέχουσας εκεχειρίας. Ωστόσο, «αν κάτι είναι σαφές μετά από δεκαετίες προσπαθειών να πείσουν και να εξαναγκάσουν το Ιράν να εγκαταλείψει τις πυρηνικές του φιλοδοξίες, αυτό είναι ότι δεν υπάρχουν εγγυήσεις, ανεξάρτητα από το τι πιστεύουν οι ΗΠΑ ότι έχει εξασφαλιστεί σε αυτό το “μνημόνιο κατανόησης”», σχολιάζει το BBC.
Πολύ κακό για το τίποτα;
Σύμφωνα με αναλυτές, μεταξύ των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων που ενδέχεται να προκύψουν, είναι ο τρόπος με τον οποίο το Ιράν θα αξιοποιήσει στο μέλλον την επιρροή που έχει αποδείξει ότι ασκεί στα Στενά του Ορμούζ και αν -και πώς- θα επιδιώξει να κεφαλαιοποιήσει αυτή την επιρροή.
Η αποτυχία ΗΠΑ και Ισραήλ, μετά τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ, να ανατρέψουν το ιρανικό καθεστώς, όπως ευαγγελίζονταν, και, αντιθέτως, να συσπειρώσουν τον λαό γύρω από τη σημαία, δεν αποκλείεται να προμηνύει μελλοντικές εντάσεις που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν ενδεχομένως νέα ανάφλεξη –αν όχι νέο πόλεμο.
Εντός του Ιράν, σύντομα το ενδιαφέρον θα στραφεί στο αν και κατά πόσο έχει επηρεαστεί το εναπομείναν καθεστώς, αν έχει αποδυναμωθεί ή αν εμφανίζεται ενισχυμένο και έτοιμο για μία νέα εποχή λαϊκής καταστολής.
Σε ευρύτερο πλαίσιο, μένει να αποδειχθεί αν η εκστρατεία Τραμπ ήταν αποτελεσματική ή οδήγησε σε ακόμη μια «ταπείνωση» των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, η οποία θα ενισχύσει την αντίληψη μεταξύ πολλών, ιδίως στην Κίνα, ότι η αμερικανική υπερδύναμη βρίσκεται σε αποδρομή.
Διάσταση ερμηνειών
Ηδη, πάντως, διαφαίνεται μία διάσταση ερμηνειών ως προς το περιεχόμενο και τη νοηματοδότηση του μνημονίου:
- Για παράδειγμα, οι ΗΠΑ επιμένουν ότι οποιαδήποτε αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων ή άρση των κυρώσεων θα συνδέεται στενά με τη συμμόρφωση του Ιράν.
- Από την πλευρά της, η Τεχεράνη δήλωσε πως η αντίστροφη μέτρηση για την 60ήμερη εκεχειρία ξεκινά μόνον όταν η Ουάσιγκτον αρχίσει να αποδεσμεύει δισεκατομμύρια από τα παγωμένα κεφάλαιά της.
«Η δυσπιστία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν είναι τόσο μεγάλη και οι εντάσεις μεταξύ του Ισραήλ και της Τεχεράνης τόσο υψηλές, που θα αποδειχθεί σημαντικό επίτευγμα αν η συμφωνία διαρκέσει μέχρι την υπογραφή της», σχολιάζει το CNN.
«Πρόκειται ουσιαστικά για μια προσωρινή παύση σε αυτό που μέχρι τώρα ήταν ένας πραγματικός πόλεμος μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν. Οπότε, θα επιστρέψουμε σε μια κατάσταση “ψυχρού πολέμου” με το Ιράν», παρατηρεί ο αναλυτής διεθνών υποθέσεων του CNN, Καρίμ Σαντζαντπούρ.
«Αλλά αυτό δεν επιλύει τη σύγκρουση. Τα πιο ακανθώδη ζητήματα έχουν αναβληθεί για μελλοντικές διαπραγματεύσεις, και δεν είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξος ότι θα επιλυθούν μέσα σε ένα χρονικό πλαίσιο 60 ημερών», δήλωσε ο Σαντζαντπούρ, ανώτερος ερευνητής στο Carnegie Endowment for International Peace.
