Η εικόνα που παρουσιάζει ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ περί «τέλους του πολέμου με το Ιράν» παραμένει εξαιρετικά θολή, σύμφωνα με ανάλυση στο CNN, καθώς τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιβεβαιώνουν ακόμη πλήρη ή οριστική συμφωνία.
Το ίδιο 24ωρο, ο Τραμπ πέρασε από απειλές για στρατιωτική κλιμάκωση –συμπεριλαμβανομένων σχεδίων πλήγματος σε ιρανικές εγκαταστάσεις– σε δημόσιες δηλώσεις περί επίτευξης «μεγάλης συμφωνίας» που, όπως είπε, θα αποτρέπει το Ιράν από την απόκτηση πυρηνικών όπλων και θα σηματοδοτεί το τέλος της σύγκρουσης.
Ωστόσο, όπως σημειώνεται στην ανάλυση, η πραγματικότητα ενδέχεται να είναι πολύ πιο σύνθετη.
Συμφωνία υπό αμφισβήτηση
Αν και μια συμφωνία για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν θα αποτελούσε σημαντική διπλωματική εξέλιξη, δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής δημοσιευμένα στοιχεία που να επιβεβαιώνουν την ύπαρξή της.
Ο Λευκός Οίκος δεν έχει δημοσιοποιήσει το πλήρες κείμενο του μνημονίου κατανόησης, ενώ ειδικοί εκτιμούν ότι αυτό που έχει συμφωνηθεί πιθανότατα αφορά περιορισμένο πλαίσιο: το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, με την ουσιαστική συζήτηση για το πυρηνικό πρόγραμμα να μετατίθεται σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Οπως επισημαίνει ο Φρανκ Κένταλ, πρώην υπουργός Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, «δεν πρόκειται για τελική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου», αλλά μάλλον για προσωρινή παράταση της εκεχειρίας ενόσω συνεχίζονται οι συνομιλίες.
Σκεπτικισμός στις ΗΠΑ και στο Κογκρέσο
Ακόμη και πολιτικοί και αναλυτές που πρόσκεινται στους Ρεπουμπλικανούς εκφράζουν επιφυλάξεις, επισημαίνοντας ότι δεν υπάρχει δημόσια διαθέσιμο κείμενο και ότι οι όροι παραμένουν ασαφείς.
Kάποιοι γερουσιαστές ζητούν διαφάνεια πριν τοποθετηθούν, ενώ υπογραμμίζουν ότι κρίσιμα ζητήματα –όπως η ενδεχόμενη άρση κυρώσεων και το ύψος πιθανής οικονομικής ανακούφισης προς το Ιράν– παραμένουν αναπάντητα.
Τα κρίσιμα ερωτήματα για τη βιωσιμότητα της συμφωνίας
Η ανάλυση θέτει σειρά από βασικά κριτήρια με βάση τα οποία θα κριθεί αν πρόκειται για πραγματική ειρηνευτική συμφωνία ή απλώς για προσωρινή πολιτική διαχείριση της κρίσης:
- Αν η συμφωνία αφορά μόνο το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ ή και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν
- Αν προβλέπονται ουσιαστικοί, επαληθεύσιμοι περιορισμοί στον εμπλουτισμό ουρανίου
- Αν υπάρχει σαφής μηχανισμός ελέγχου και επιθεώρησης
- Αν περιλαμβάνει άμεση οικονομική ελάφρυνση προς το Ιράν
- Αν την αποδέχεται πλήρως η ιρανική ηγεσία
- Αν έχει τη στήριξη του Ισραήλ, το οποίο διατηρεί επιφυλάξεις για οποιαδήποτε χαλάρωση της πίεσης προς την Τεχεράνη
Η στάση του Ιράν και η αβεβαιότητα
Από την πλευρά της Τεχεράνης, οι επίσημες δηλώσεις παραμένουν προσεκτικές έως αρνητικές. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών κάνει λόγο για «μη οριστικές αποφάσεις» και χαρακτηρίζει τις αναφορές περί συμφωνίας «εικασίες».
Αναλυτές τονίζουν ότι χωρίς σαφή επιβεβαίωση από την ιρανική πολιτική ηγεσία και χωρίς μηχανισμό εφαρμογής οι εξαγγελίες δεν μπορούν να θεωρηθούν δεσμευτική συμφωνία.
Συμπέρασμα
Η βασική εκτίμηση της ανάλυσης του CNN είναι ότι, παρά τη ρητορική της Ουάσιγκτον, δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία για να θεωρηθεί ότι ο πόλεμος έχει πράγματι τερματιστεί.
Αυτό που φαίνεται πιθανότερο είναι προσωρινή συμφωνία αποκλιμάκωσης – με το κρίσιμο και πιο δύσκολο ζήτημα, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, να παραμένει ανοιχτό και υπό διαπραγμάτευση.
Η ανάλυση καταλήγει τονίζοντας πως το αν πρόκειται για ιστορική διπλωματική καμπή ή για ακόμη έναν κύκλο αβέβαιων διαπραγματεύσεων θα κριθεί όχι από τις δηλώσεις, αλλά από την υπογραφή και –κυρίως– την εφαρμογή μιας συμφωνίας από την Τεχεράνη.
Πηγή: CNN
