Η Ιταλίδα Εμα Μαρία Ματσένγκα είναι ίσως η ταχύτερη γυναίκα στη Γη, στην κατηγορία της. Κατέχει τα παγκόσμια ρεκόρ για την ηλικιακή ομάδα 90-94 στα 200 μέτρα ανοιχτού στίβου και στα 60, 200 και 400 μέτρα κλειστού στίβου. Ως σπρίντερ παγκόσμιας κλάσης, ο κύριος αντίπαλός της αυτές τις ημέρες είναι ο ίδιος ο εαυτός της.
Κανείς, επομένως, στην Πάντοβα, όπου μένει η 93χρονη, δεν παραξενεύτηκε όταν επιστήμονες από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιταλία άρχισαν να αναρωτιούνται πόσο «μοναδική» μπορεί να είναι αυτή η ηλικιωμένη γυναίκα. Ετσι, στο πλαίσιο μελέτης που είναι σε εξέλιξη και εξετάζει «πρωταθλητές» μεγαλύτερης ηλικίας, επιστήμονες άρχισαν να μετρούν την καρδιοαναπνευστική ικανότητά της και τις μυϊκές λειτουργίες της. Οπως αναφέρει η αμερικανική εφημερίδα Washington Post, στόχος της έρευνάς τους είναι να εντοπίσουν ποιες πτυχές της γήρανσης μπορούν να επιβραδυνθούν και ποιες όχι, ειδικά όταν οι άνθρωποι αθλούνται.
Διαφορετική
Εξετάζοντας το συγκεκριμένο θέμα, δύο μελέτες για τη Ματσένγκα, που δημοσιεύθηκαν αμφότερες στην επιθεώρηση Journal of Applied Physiology, η μία τον περασμένο μήνα και η άλλη πριν από λίγες ημέρες, διαπιστώνουν ότι η γήρανσή της είναι ταυτόχρονα διαφορετική και συνηθισμένη. Από πολλές απόψεις το σώμα της μοιάζει με αυτό μιας δραστήριας 20χρονης ή 30χρονης.
Η Ιταλίδα γιαγιά ξεκίνησε τα σπριντ περίπου στην ηλικία των 20 ετών, όταν φοιτούσε στο Πανεπιστήμιο της Πάντοβα. Απολαμβάνοντας το άθλημα, συνέχισε να προπονείται και κατά διαστήματα να αγωνίζεται για ακόμη μία δεκαετία, μέχρι να μεσολαβήσουν επαγγελματικές και οικογενειακές ευθύνες. Ακολούθησε μια παύση 15 ετών μέχρι που γύρω στην ηλικία των 45 ετών ξεκίνησε ξανά το τρέξιμο.
Σήμερα συνήθως προπονείται περίπου τρεις φορές την εβδομάδα, κάνοντας προθέρμανση με χαλαρό τζόγκινγκ, πριν από απαιτητικά σπριντ που εναλλάσσονται σε διάρκεια.
Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των προπονήσεων περιλαμβάνει άσκηση υψηλής έντασης με διαλείμματα και οι προπονήσεις της σπάνια διαρκούν πάνω από μία ώρα. Περπατάει έξω σχεδόν κάθε μέρα και περιστασιακά εκτελεί ελαφριές ασκήσεις αντίστασης. Το 2024, η τότε 91 ετών Εμα επισκέφθηκε το εργαστήριο άσκησης του Πανεπιστημίου της Πάντοβα. Εκεί ο Σιμόνε Πορτσέλι, καθηγητής Φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Παβίας στην Ιταλία και επικεφαλής συγγραφέας των μελετών, τέσταρε μαζί με την ομάδα του την αερόβια ικανότητά της, την καρδιακή παροχή και το μέγεθος, τη δύναμη και τη λειτουργικότητα των μυών των ποδιών της.
Επιδόσεις
Οι επιστήμονες, στη συνέχεια, συνέκριναν τις επιδόσεις της με παρόμοια δεδομένα από νεότερους ανθρώπους, καθώς τα στοιχεία συνομήλικων σπρίντερ είναι περιορισμένα. Τα αποτελέσματα ήταν «αξιοθαύμαστα», όπως γράφει η Washington Post. Η συνολική φυσική κατάστασή της έμοιαζε με αυτή μιας γυναίκας που αθλείται και έχει τα μισά χρόνια της.
«Ο στόχος είναι να εντοπισθεί ο σωστός συνδυασμός ασκήσεων που θα βοηθήσει περισσότερο στην υγιή γήρανση», αναφέρει ο Κρίστοφερ Σάντμπεργκ, καθηγητής Γεροντολογίας και Ιατρικής.
Οι μύες της ήταν γεμάτοι από υγιείς συνδέσεις με τα νευρικά κύτταρα του νωτιαίου μυελού – συνδέσεις που συχνά εξασθενούν με την ηλικία, μειώνοντας την ικανότητα των μυών να λαμβάνουν και να ανταποκρίνονται στα μηνύματα του εγκεφάλου.
Εξίσου εντυπωσιακό είναι ότι τα μιτοχόνδρια των μυών της –τα μικροσκοπικά οργανίδια μέσα στα κύτταρα που απορροφούν οξυγόνο και το μετατρέπουν σε ενέργεια– ήταν εξαιρετικά ισχυρά, λειτουργώντας σαν εκείνα μιας 20χρονης.
Ωστόσο, τα σημάδια της ηλικίας της ήταν επίσης εμφανή. Η μυϊκή μάζα των ποδιών της ήταν μειωμένη, πράγμα αναμενόμενο για γυναίκα της ηλικίας της, και η δύναμή της στα βάρη ήταν παρόμοια με εκείνη ενός ανθρώπου ηλικίας 70 ή 80 ετών.
Υπήρχε επίσης σημαντική ατροφία στις μυϊκές ίνες ταχείας συστολής, μια πάθηση που παρατηρείται στους ηλικιωμένους. Την ίδια στιγμή, οι βραδείας συστολής μυϊκές ίνες της –που σχετίζονται με τη διαρκή αερόβια δραστηριότητα– ήταν ασυνήθιστα μεγάλες και υγιείς για την ηλικία της.
Αυτά τα χαρακτηριστικά της Ιταλίδας γιαγιάς έχουν εξάψει την περιέργεια των ερευνητών, οι οποίοι μέχρι στιγμής δεν έχουν καταφέρει να τα εξηγήσουν επαρκώς, σημειώνει η Post. Παράλληλα, οι μελέτες εγείρουν και άλλα ερωτήματα γύρω από την ανθεκτικότητα και τη μακροζωία της Ματσένγκα και το κατά πόσον αυτές σχετίζονται με την προπόνησή της ή τα γονίδια, την προσωπικότητα ή άλλους παράγοντες, όπως η διατροφή ή το κοινωνικό δίκτυό της.
Προπόνηση
Οι επιστήμονες διερωτώνται επίσης εάν μια προπόνηση σχεδόν αποκλειστικά αποτελούμενη από σύντομα, δυνατά σπριντ είναι η ιδανική προσέγγιση για «καλύτερη» γήρανση.
«Ο στόχος είναι να εντοπισθεί ο «χρυσός» συνδυασμός ασκήσεων που θα βοηθήσει περισσότερο στην υγιή γήρανση», αναφέρει ο Κρίστοφερ Σάντμπεργκ, καθηγητής Γεροντολογίας και Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν στο Μάντισον και συνεπικεφαλής συγγραφέας των νέων μελετών.
«Δεν ξέρω αν θα έχουμε ποτέ την πλήρη απάντηση, αλλά νομίζω ότι θα πλησιάσουμε περισσότερο στην αλήθεια», προσθέτει. Μέχρι τότε, πάντως, ένα από τα μηνύματα που στέλνουν στο ευρύ κοινό τέτοιες μελέτες είναι ότι δεν είναι ποτέ πολύ αργά για να ξεκινήσει κανείς την άσκηση.
