Οπως πολλοί 19χρονοι της γενιάς της, η Μακάι Γουάλας από το Σάουθ Τζόρνταν της Γιούτα νοιάζεται πολύ για τους φίλους της, τη ρουτίνα περιποίησης της επιδερμίδας της και τη διατήρηση της καλής της υγείας. Λατρεύει επίσης τις viral στιγμές στο TikTok. Ωστόσο, εξεπλάγη όταν έγινε η ίδια viral, όταν δημοσίευσε βίντεο μέσα από ένα σολάριουμ. Το βίντεο συγκέντρωσε περισσότερες από 71.000 προβολές και προκάλεσε έντονη ανησυχία στην ιατρική κοινότητα. «Η λέαινα δεν ασχολείται με τον “καρκίνο του δέρματος”», έγραψε στην ανάρτησή της η Γουάλας, βγάζοντας τη γλώσσα της και μισοκλείνοντας τα μάτια από την υπεριώδη ακτινοβολία.
Η δρ Μπρουκ Τζέφι, δερματολόγος στο Σκότσντεϊλ της Αριζόνας, η οποία είχε εργαστεί σε ινστιτούτο σολάριουμ ως έφηβη, ήταν μία από τους γιατρούς που αντέδρασαν δημόσια. «Τα σολάριουμ ανήκουν στην ίδια κατηγορία καρκινογόνων παραγόντων με τον αμίαντο και το πλουτώνιο», αναφέρει στο βίντεό της, προσθέτοντας ότι η χρήση τους πριν από την ηλικία των 35 ετών αυξάνει τον κίνδυνο μελανώματος κατά 75%. «Εβδομήντα πέντε τοις εκατό», τονίζει.
Η αδιάφορη στάση της Γουάλας απέναντι στους κινδύνους του τεχνητού μαυρίσματος αντανακλά μια εντυπωσιακά κοινή στάση μεταξύ των μελών της Gen Ζ. Πολλοί παρακολουθούν τον δείκτη UV στις εφαρμογές καιρού για να υπολογίσουν πότε μπορούν να εκτεθούν περισσότερο στην υπεριώδη ακτινοβολία. Οι λεγόμενοι «tanfluencers» δημοσιεύουν περιεχόμενο για το «tanmaxxing» με ενισχυτικά που περιέχουν εκχύλισμα καρότου ή επιδεικνύουν τα σημάδια μαυρίσματος –και τα ηλιακά εγκαύματα– που απέκτησαν ύστερα από μια ημέρα στον ήλιο.
Οι συνήθειες
Νέα έρευνα της Αμερικανικής Ακαδημίας Δερματολογίας σχετικά με τις συνήθειες έκθεσης στον ήλιο έδειξε ότι μόλις το 25% των συμμετεχόντων της Gen Z (18 έως 29 ετών) δήλωσε ότι ανησυχεί για το ενδεχόμενο να εμφανίσει καρκίνο του δέρματος κάποια στιγμή στη ζωή του, έναντι 39% στον γενικό πληθυσμό. Επιπλέον, το 20% απάντησε ότι το να μαυρίσει είναι σημαντικότερο από την πρόληψη του καρκίνου του δέρματος, έναντι 14% στο σύνολο των ερωτηθέντων.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι νέοι ίσως αψηφούν συνειδητά τις προειδοποιήσεις για την έκθεση στον ήλιο – άλλωστε πολλοί μεγάλωσαν ακούγοντάς τες από γονείς, γιατρούς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μέσα από σχολικά προγράμματα. Ισως, όμως, να μην είναι βέβαιοι για το τι πρέπει να πιστέψουν, επηρεασμένοι από την παραπληροφόρηση που διακινείται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και από δημόσια πρόσωπα, όπως ο υπουργός Υγείας Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ, ο οποίος χρησιμοποιεί σολάριουμ. Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) απέσυρε πρόσφατα πρόταση που θα απαγόρευε τη χρήση τους από ανηλίκους. Σε κάθε περίπτωση, οι ειδικοί είναι μπερδεμένοι.
Οι νέοι «δεν καπνίζουν, δεν πίνουν και δίνουν προτεραιότητα στην υγεία τους όσον αφορά τον ύπνο, την ενυδάτωση, την άσκηση και όλα όσα γνωρίζουμε ότι έχουν αποδεδειγμένα οφέλη», σύμφωνα με τη δρ Νίλαμ Καν, δερματολόγο στην Ουάσιγκτον. «Θα περίμενα το ίδιο να ισχύει και για το μαύρισμα, να θεωρείται δηλαδή κάτι ξεπερασμένο», συνεχίζει. «Ολα αυτά είναι ανησυχητικά, αλλά το πιο ανησυχητικό είναι ο πραγματικός κίνδυνος να εμφανίσουν καρκίνο του δέρματος».
«Η χρήση των σολάριουμ πριν από την ηλικία των 35 ετών αυξάνει τον κίνδυνο μελανώματος κατά 75%», τονίζει η δερματολόγος δρ Μπρουκ Τζέφι.
Ο καρκίνος του δέρματος είναι η συχνότερη μορφή καρκίνου στις ΗΠΑ, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να προληφθεί σε μεγάλο βαθμό. Σύμφωνα με το Ιδρυμα για τον Καρκίνο του Δέρματος, ένας στους πέντε Αμερικανούς θα εμφανίσει καρκίνο του δέρματος μέχρι την ηλικία των 70 ετών, ενώ πέντε ή περισσότερα ηλιακά εγκαύματα διπλασιάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος.
Η δρ Μαρίσα Γκάρσικ, δερματολόγος που εργάζεται στη Νέα Υόρκη και το Νιου Τζέρσεϊ, αναφέρει ότι όταν ασθενείς γύρω στα 70 εμφανίζονται με καρκίνο του δέρματος, τους λέει: «Μην ανησυχείτε. Δεν κάνατε κάτι λάθος. Τότε δεν γνωρίζαμε όσα γνωρίζουμε σήμερα». Σήμερα όμως, προσθέτει, τα πράγματα είναι διαφορετικά, επειδή «γνωρίζουμε πλέον τα μέτρα που μπορούμε να λάβουμε για να προστατευτούμε».
Αυτή η γνώση, ωστόσο, δεν φαίνεται να φτάνει αποτελεσματικά στην Gen Z. Σε ανάρτηση στο TikTok τον περασμένο Οκτώβριο, ένας χρήστης έγραψε: «Ο ήλιος προκαλεί καρκίνο. Τα αντηλιακά προκαλούν καρκίνο. Ετσι κι αλλιώς θα πεθάνουμε, οπότε τουλάχιστον ας είμαστε μαυρισμένοι xx». Δεν υπάρχει κανένα επιστημονικό στοιχείο που να δείχνει ότι τα αντηλιακά προκαλούν καρκίνο του δέρματος.
Ορισμένοι έφηβοι εκδηλώνουν «μειωμένη αίσθηση ελέγχου πάνω στο μέλλον τους», λέει η Λίντσεϊ Φλέμινγκ, αδειοδοτημένη ψυχοθεραπεύτρια στο Ιλινόι που ειδικεύεται στους νεαρούς ενηλίκους. «Οταν το μέλλον μοιάζει αβέβαιο, οι μακροπρόθεσμες συνέπειες χάνουν τη συναισθηματική τους βαρύτητα». Σε έρευνα της Αμερικανικής Ακαδημίας Δερματολογίας το 2024, το 25% των ερωτηθέντων της Gen Z δήλωσε ότι αξίζει να δείχνει κανείς όμορφος με μαυρισμένο δέρμα σήμερα, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει χειρότερη εμφάνιση αύριο.
Τα αντηλιακά
Η παραπληροφόρηση είναι επίσης εκτεταμένη. Ο ψευδής ισχυρισμός ότι τα αντηλιακά προκαλούν καρκίνο του δέρματος έχει πείσει πολλούς νέους, μεταξύ αυτών και τη Γουάλας, να μην τα χρησιμοποιούν καθόλου. Αλλοι μύθοι, όπως ότι το μαύρισμα του περινέου αυξάνει την ενέργεια και εξισορροπεί τις ορμόνες ή ότι η αποφυγή των σπορελαίων προστατεύει από τον ήλιο, έχουν επίσης τροφοδοτήσει την κουλτούρα μαυρίσματος στην Gen Z. Στη νέα έρευνα της Αμερικανικής Ακαδημίας Δερματολογίας, οι συμμετέχοντες της Gen Z ανέφεραν το TikTok και το Instagram ως κύρια πηγή ενημέρωσής τους για θέματα περιποίησης της επιδερμίδας, ενώ το 65% έτεινε να πιστεύει τους μύθους σχετικά με το μαύρισμα, όπως ότι ένα απλό μαύρισμα προστατεύει από τα εγκαύματα από τον ήλιο ή μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος.
«Πολλοί νεαροί ασθενείς είναι ιδιαίτερα ενημερωμένοι για την περιποίηση του δέρματος και ακολουθούν περίπλοκες καθημερινές ρουτίνες», επισημαίνει η Αν Φρίσιους, νοσηλεύτρια εξειδικευμένη στη δερματολογία στο Τσίκο της Καλιφόρνιας. «Αυτό που με ανησυχεί περισσότερο δεν είναι η έλλειψη πληροφόρησης», προσθέτει, «αλλά το γεγονός ότι το μήνυμα δεν περνάει πάντα ή ότι κυκλοφορούν αντικρουόμενες πληροφορίες σχετικά με το πόση έκθεση στον ήλιο είναι ασφαλής».
Η Φρίσιους αναφέρει ότι οι νεότεροι ασθενείς της παραπονιούνται συχνά για το μέγεθος των πόρων τους ή ζητούν πληροφορίες για προληπτικό μπότοξ. «Ολοι θέλουν επιδερμίδα σαν γυαλί, αλλά μετά πηγαίνουν και ψήνονται σε ένα σολάριουμ, και αυτό διευρύνει τους πόρους», τονίζει. «Κάθε μαύρισμα είναι βλάβη στο DNA».
