Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να προειδοποιήσει τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης ότι τα επόμενα χρόνια κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπες με μαζικές απώλειες θέσεων εργασίας, καθώς το υψηλό ενεργειακό κόστος, η αναδιάρθρωση της βιομηχανίας και η πράσινη μετάβαση ασκούν ολοένα και μεγαλύτερες πιέσεις στην οικονομία.
Τα στοιχεία, τα οποία περιήλθαν σε γνώση του Politico, θα περιληφθούν στο πακέτο του Εαρινού Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, όπου διατυπώνονται οι οικονομικές και πολιτικές συστάσεις της Επιτροπής προς τα κράτη-μέλη. Το πακέτο αναμένεται να αποτυπώνει την αυξανόμενη ανησυχία στις Βρυξέλλες για το μέγεθος των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή οικονομία.
«Η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης δεν θα οικοδομηθεί μόνο πάνω στην τεχνολογία, στα κεφάλαια ή στη χρηματοπιστωτική ρύθμιση», δήλωσε στο Politico η αρμόδια εκτελεστική αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Ροξάνα Μινζάτου. «Θα οικοδομηθεί πάνω στους ανθρώπους, στις δεξιότητες που αναπτύσσουν και στις ευκαιρίες που δημιουργούμε, ώστε να μπορούν να συμβάλλουν πλήρως στις οικονομίες και τις κοινωνίες μας».
Καθώς ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος στο Ιράν δεν δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης και εξακολουθεί να επηρεάζει τις τιμές του πετρελαίου, η Κομισιόν εκτιμά ότι οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας το 2026 ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο έως και 560.000 θέσεις εργασίας. Οι κλάδοι που επηρεάζονται περισσότερο είναι οι κατασκευές, η μεταλλουργία, η χημική βιομηχανία και οι μεταφορές.
Η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας οδήγησε την Επιτροπή σε αναθεώρηση των προβλέψεών της για την ανεργία. Το περασμένο φθινόπωρο εκτιμούσε ότι το ποσοστό ανεργίας θα διαμορφωνόταν στο 5,9% το 2026 και στο 5,8% το 2027. Πλέον, προβλέπει ότι θα ανέλθει στο 6% και για τα δύο έτη.
Παράλληλα, η Επιτροπή αναμένει αύξηση του δημόσιου δανεισμού, με το συνολικό δημοσιονομικό ισοζύγιο των 27 κρατών-μελών να διευρύνεται από -3,1% του ΑΕΠ το 2025 σε -3,5% το 2026 και -3,6% το 2027.
Το πακέτο μέτρων επιχειρεί να στρέψει την προσοχή στο εργατικό δυναμικό, υποστηρίζοντας ότι η ατζέντα της Ε.Ε. για την ανταγωνιστικότητα δεν μπορεί να επιτύχει χωρίς την αντιμετώπιση των αυξανόμενων ελλείψεων εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων.
Οι κλάδοι με τις μεγαλύτερες πιέσεις
Η Επιτροπή εντόπισε τους κλάδους που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες πιέσεις στην απασχόληση.
Στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, η οποία αποτελεί βασικό πυλώνα της γερμανικής οικονομικής ισχύος, η Επιτροπή αναμένεται να επισημάνει ότι 600.000 θέσεις εργασίας βρίσκονται σε κίνδυνο, καθώς ο κλάδος καλείται να διαχειριστεί τη μετάβαση από τα οχήματα με κινητήρες εσωτερικής καύσης καθώς και τον εντεινόμενο ανταγωνισμό από την Κίνα.
Στον κλάδο των μπαταριών, περίπου 85.000 θέσεις εργασίας βρίσκονται σε κίνδυνο. Η βιομηχανία παραγωγής ηλιακών πάνελ αντιπροσωπεύει σχεδόν 59.000 θέσεις που επηρεάζονται από τις πιέσεις της αγοράς, ενώ τα μέτρα για τη μετάβαση σε οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα ενδέχεται να επηρεάσουν ακόμη 4.500 θέσεις στη χαλυβουργία.
Οι ανησυχίες αυτές εντάσσονται σε μια ευρύτερη συζήτηση στις Βρυξέλλες σχετικά με το κατά πόσον η Ευρώπη χάνει έδαφος σε στρατηγικούς βιομηχανικούς κλάδους έναντι ανταγωνιστών όπως η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες, παρά τα σχέδια για ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής.
Ενίσχυση των δεξιοτήτων
Την ίδια στιγμή, οι εργοδότες σε ολόκληρη την Ε.Ε. εξακολουθούν να αναφέρουν δυσκολίες στην εξεύρεση εργαζομένων με τα κατάλληλα προσόντα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, το 68% των μεσαίων επιχειρήσεων δήλωσε το 2023 ότι αντιμετώπιζε ελλείψεις δεξιοτήτων. Εως το 2024, το 77% των επιχειρήσεων δήλωνε ότι οι ελλείψεις σε εργατικό δυναμικό και δεξιότητες αποτελούσαν εμπόδιο για τις επενδύσεις.
Τα ευρήματα ενισχύουν το κεντρικό μήνυμα του πακέτου μέτρων: η οικονομική ανθεκτικότητα εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από τις επενδύσεις στο ανθρώπινο κεφάλαιο.
Για πρώτη φορά, οι συστάσεις της Ε.Ε. που συνοδεύουν τη δέσμη μέτρων θα δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην εκπαίδευση, στην επαγγελματική κατάρτιση, στη διά βίου μάθηση, στις δεξιότητες STEM (επιστήμη, τεχνολογία, μηχανική και μαθηματικά) και στην επανεκπαίδευση, εντάσσοντάς τες στον πυρήνα του ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης.
«Η επένδυση στους ανθρώπους αποτελεί την ισχυρότερη στρατηγική ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης και το θεμέλιο μιας Ενωσης που μπορεί να καινοτομεί περισσότερο, να υπερέχει στον ανταγωνισμό και να αντέχει κάθε πρόκληση», δήλωσε η Μινζάτου. «Αυτό ακριβώς αλλάζει με το φετινό Ευρωπαϊκό Εξάμηνο: το ανθρώπινο κεφάλαιο αντιμετωπίζεται πλέον ως βασικός μοχλός ανταγωνιστικότητας, με ειδικές κατευθύνσεις για κάθε κράτος-μέλος».
Ωστόσο, οι προκλήσεις που περιγράφονται στο έγγραφο δεν περιορίζονται στις απώλειες θέσεων εργασίας.
Η Επιτροπή θα προειδοποιήσει ότι τα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα ενδέχεται να επωμιστούν δυσανάλογο βάρος από την αύξηση των τιμών των καυσίμων μεταφορών, που μπορεί να τους κοστίσει επιπλέον 1,4% του εισοδήματός τους. Παράλληλα, θα επισημάνει τις επίμονες ανισότητες στην αγορά εργασίας, σημειώνοντας ότι οι πολίτες τρίτων χωρών εξακολουθούν να είναι σημαντικά πιθανότερο να κατέχουν θέσεις εργασίας κατώτερες των προσόντων τους σε σχέση με τους γηγενείς εργαζομένους.
Οι Βρυξέλλες θα αναδείξουν επίσης ζητήματα σχετικά με την ποιότητα της απασχόλησης, επισημαίνοντας ότι ένας στους πέντε εργαζομένους παραμένει εγκλωβισμένος σε χαμηλόμισθες θέσεις σε κλάδους με χαμηλή αύξηση παραγωγικότητας, ενώ ένας στους δώδεκα αντιμετωπίζει κίνδυνο φτώχειας παρά το γεγονός ότι εργάζεται.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θα αξιοποιήσει το πακέτο για να ωθήσει τα κράτη-μέλη προς μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων, στη βελτίωση της ποιότητας της εργασίας και την ενίσχυση των συστημάτων κοινωνικής προστασίας.
Στο πλαίσιο του πακέτου μέτρων, οι Βρυξέλλες αναμένεται επίσης να εκφράσουν σοβαρές επιφυλάξεις για τη δημοσιονομική κατάσταση της Βουλγαρίας, ύστερα από ενδελεχή εξέταση των δαπανών της. Σε αντίστοιχο έλεγχο υπεβλήθησαν η Γερμανία, η Εσθονία, η Λετονία και η Σλοβενία, οι οποίες όμως πέρασαν την αξιολόγηση της Επιτροπής χωρίς επιβαρυντικά ευρήματα — προς το παρόν.
