Κρίσιμη για τις εμπορικές σχέσεις Ευρωπαϊκής Ενωσης – Κίνας είναι η σημερινή συζήτηση προσανατολισμού (orientation debate) που διεξάγεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπό την πίεση πέντε κρατών-μελών να υιοθετήσουν οι Βρυξέλλες πιο σκληρή στάση απέναντι στο Πεκίνο.
Η συζήτηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο αυξανόμενης ανησυχίας τόσο στις Βρυξέλλες όσο και σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για το πώς θα αντιμετωπιστεί αυτό που πολλοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αποκαλούν πλέον «China Shock 2.0» – δηλαδή τη νέα φάση κινεζικής υπερπαραγωγής και εξαγωγικής πίεσης προς την ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Η επίσημη γραμμή της Κομισιόν, ωστόσο, παραμένει ότι η Ε.Ε. επιδιώκει διαφοροποίηση των σχέσεών της με την Κίνα και μείωση των κινδύνων (de-risking), χωρίς όμως αποσύνδεση (decoupling). «Γνωρίζετε ποια είναι η προσέγγισή μας απέναντι στην Κίνα. Διαφοροποιούμε τη σχέση μας, μειώνουμε τους κινδύνους, δεν αποσυνδεόμαστε», τόνισε η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Πάουλα Πίνιο.
Πέντε κράτη-μέλη –η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Ολλανδία και η Λιθουανία– συνυπέγραψαν πρόσφατα non paper μέσω του οποίου ζητούν από την Κομισιόν μια σαφώς πιο επιθετική εμπορική πολιτική απέναντι στις κινεζικές πρακτικές.
Το έγγραφο, αν και δεν κατονομάζει ευθέως την Κίνα, καλεί για ταχύτερη ενεργοποίηση μέτρων έκτακτης προστασίας, ευρύτερη χρήση δασμών και ποσοστώσεων, καθώς και νέα εργαλεία για την αντιμετώπιση της παράκαμψης των ευρωπαϊκών μέτρων μέσω τρίτων χωρών. Παράλληλα, ζητείται πιο αποφασιστική αντιμετώπιση της κινεζικής υπερπαραγωγής και των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών.
Η Γαλλία εδώ και καιρό υποστηρίζει μια πιο προστατευτική ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική έναντι της Κίνας, με τον Εμανουέλ Μακρόν να έχει προτείνει ακόμη και τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού αντίστοιχου του αμερικανικού Section 301, που επιτρέπει την επιβολή δασμών και άλλων εμπορικών μέτρων.
Η συνυπογραφή του non paper από την Ισπανία και την Ολλανδία θεωρείται ενδεικτική της μεταστροφής που συντελείται εντός της Ε.Ε. απέναντι στην Κίνα. Η Μαδρίτη διατηρεί στενές οικονομικές σχέσεις με το Πεκίνο, ενώ η Ολλανδία, παραδοσιακά υπέρμαχος του ελεύθερου εμπορίου, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της συζήτησης περί οικονομικής ασφάλειας λόγω της παρουσίας στρατηγικών εταιρειών και τεχνολογιών.
Η Ιταλία εμφανίζεται πλέον πιο κοντά στη γαλλική προσέγγιση περί «στρατηγικής αυτονομίας». Αντίθετα, η Γερμανία παραμένει ο βασικός παράγοντας αβεβαιότητας, καθώς εξακολουθεί να επιδιώκει τη διατήρηση στενών σχέσεων με την κινεζική αγορά και εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε μια πιο συγκρουσιακή ευρωπαϊκή πολιτική. Σύμφωνα με πληροφορίες, το Βερολίνο επιθυμεί να επιβραδύνει ενδεχόμενη περαιτέρω σκλήρυνση της στάσης της Ε.Ε. Ωστόσο, στις Βρυξέλλες αυξάνονται οι εκτιμήσεις ότι η γερμανική θέση ενδέχεται σταδιακά να μεταβληθεί, καθώς εντείνονται οι πιέσεις που δέχεται η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία από τον ανταγωνισμό των κινεζικών ηλεκτρικών οχημάτων.
Σύμφωνα με αρμόδιο αξιωματούχο, η σημερινή συζήτηση του Κολεγίου των Επιτρόπων δεν αναμένεται να οδηγήσει σε άμεσες αποφάσεις, αλλά σε συγκεκριμένα συμπεράσματα και κατευθύνσεις πολιτικής. Κάθε επίτροπος καλείται να καταθέσει τη συμβολή του από τον τομέα αρμοδιότητάς του, ενώ ο διάλογος αναμένεται να συνεχιστεί και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου, στις Βρυξέλλες.
Η κεντρική κατεύθυνση που θα λάβει η Κομισιόν έναντι της Κίνας αναμένεται να αποτυπωθεί στην ομιλία για την κατάσταση της Ενωσης, που παραδοσιακά δίνει η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου, τον Σεπτέμβριο.
Πάντως, μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται περιλαμβάνονται η μείωση της ευρωπαϊκής εξάρτησης από κινεζικά εξαρτήματα και πρώτες ύλες, καθώς και η ενεργοποίηση πιο ισχυρών αμυντικών εργαλείων της Ε.Ε., όπως το λεγόμενο εμπορικό «μπαζούκα» (anti-coercion instrument), που έχει σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση οικονομικών πιέσεων και εξαναγκασμού από τρίτες χώρες.
Ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Κομισιόν για την Ευημερία και τη Βιομηχανική Στρατηγική, Στεφάν Σεζουρνέ, υποστήριξε χθες ότι η κυριαρχία της Κίνας σε κρίσιμους βιομηχανικούς κλάδους δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα δεκαετιών κρατικών επιδοτήσεων και μη αμοιβαίας πρόσβασης στις αγορές.
Οπως σημείωσε, η Κίνα παράγει σήμερα πάνω από το 50% του παγκόσμιου χάλυβα, το 50% των μπαταριών και περισσότερο από το 90% των φωτοβολταϊκών προϊόντων που χρησιμοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Eνωση.
«Οι σχέσεις Ε.Ε.-Κίνας ήταν σχεδόν πάντα ανισόρροπες. Στο παρελθόν υποτιμήσαμε το πώς η Κίνα θα μας ξεπερνούσε», παραδέχεται στην «Κ» Ευρωπαίος διπλωμάτης από μία εκ των πέντε χωρών που συνυπέγραψαν το non paper. «Αυτό που πραγματικά δεν θέλουμε να χάσουμε είναι οι γραμμές παραγωγής μας. Ομως κανείς δεν μπορεί να αντέξει μια πλήρη σύγκρουση με την Κίνα. Η Ευρώπη είναι μια ανοιχτή οικονομία. Επομένως, πρέπει να βρούμε τρόπο να “τετραγωνίσουμε τον κύκλο” στις σχέσεις μας με το Πεκίνο».
Η σημερινή συζήτηση αποτελεί ουσιαστικά προετοιμασία για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου, όπου οι 27 ηγέτες της Ε.Ε. θα κληθούν να καθορίσουν τη συνολική στρατηγική της Ενωσης απέναντι στην Κίνα. Παράλληλα, στις 29 Ιουνίου αναμένεται στις Βρυξέλλες ο Κινέζος υπουργός Εμπορίου Ουάνγκ Ουεντάο για συνομιλίες με τον επίτροπο Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς.
