Ο τερματισμός της εξάρτησης της Ευρώπης από την Κίνα είναι σαν να προσπαθείς να θεραπεύσεις μια ασθένεια, είπε πρόσφατα η Κάγια Κάλας, κορυφαία διπλωμάτης της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Μπορεί να χρειαστεί «χημειοθεραπεία», είπε, και είναι πιθανό να είναι επώδυνη.
Τα σχόλια αυτά ήταν ένα παράδειγμα του τόνου που υιοθετεί ολοένα και περισσότερο η Ευρώπη απέναντι στην Κίνα, τον δεύτερο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο αγαθών για την Ε.Ε., μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Καθώς το Πεκίνο υιοθετεί πιο επιθετικές εμπορικές πολιτικές και καθώς οι εισαγωγές από την Κίνα στην Ευρώπη αυξάνονται στα ύψη, οι Ευρωπαίοι ηγέτες και οι εταιρείες ανησυχούν για την εξάρτησή τους από τα κινεζικά προϊόντα – και συζητούν πώς να υποχωρήσουν. Με την Κίνα να γίνεται όλο και πιο κυρίαρχη στον τομέα της μεταποίησης, η Ευρώπη βλέπει μια υπαρξιακή απειλή για τις δικές της βιομηχανίες.
«Ο τόνος είναι βασικά πανικός», δήλωσε ο Γερομίν Ζέτελμαγιερ, διευθυντής του Bruegel, ενός οικονομικού think tank στις Βρυξέλλες. «Υπάρχει αίσθηση επικείμενης κατάρρευσης της βιομηχανίας, επικείμενου κινδύνου».
Το άγχος στις Βρυξέλλες αντιμετωπίζεται με εχθρότητα στο Πεκίνο, όπου οι αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι η Κίνα θα αντιδράσει σε οποιαδήποτε προστατευτικά μέτρα. Η διαμάχη είναι πιθανό να ενταθεί περαιτέρω τις επόμενες εβδομάδες.
Οι παγκόσμιοι ηγέτες θα συζητήσουν για τις παγκόσμιες οικονομικές ανισορροπίες σε μια συνάντηση της Ομάδας των Επτά (G7) στο Εβιάν της Γαλλίας τον επόμενο μήνα. Η Κίνα αναμένεται στη συνέχεια να βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη μιας συνάντησης των 27 ηγετών της Ε.Ε. λίγο αργότερα.
Πρώτη συζήτηση
Σήμερα, Παρασκευή, η Κομισιόν αναμένεται να έχει μια πρώιμη συζήτηση σχετικά με τις πολιτικές απέναντι στην Κίνα, η οποία θα μπορούσε να βοηθήσει στον καθορισμό του τόνου για τις επερχόμενες συζητήσεις.
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξακολουθούν να εκφράζουν την ελπίδα ότι θα μπορέσουν να συνεργαστούν με την Κίνα για να αλλάξουν τις εμπορικές ανισορροπίες, οι οποίες έχουν γίνει πιο έντονες καθώς το Πεκίνο έχει αυξήσει τις εξαγωγές για να ενισχύσει την οικονομική ανάπτυξη. Αλλά εξετάζουν επίσης πιο ισχυρά εμπορικά και βιομηχανικά μέτρα για να περιορίσουν την αυξανόμενη κυριαρχία της Κίνας σε ευαίσθητους τομείς.
Η μείωση των δαπανών για την Κίνα θα μπορούσε να αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολη για την Ευρώπη. Οι πολιτικοί και οι επιχειρήσεις φοβούνται αντίποινα και οι καταναλωτές είναι εθισμένοι σε αυτά που πουλάει η Κίνα. Οι Ευρωπαίοι συνεχίζουν να αγοράζουν φθηνότερα κινεζικά προϊόντα, ιδίως ηλεκτρικά οχήματα, τα οποία η Ε.Ε. έχει ήδη προσπαθήσει, ανεπιτυχώς, να εμποδίσει να κατακλύσουν την αγορά τους.
«Δεν βρισκόμαστε σε καλή θέση», δήλωσε η Ρεμπέκα Αρτσεσάτι, η οποία εδρεύει στις Βρυξέλλες για το Ινστιτούτο Mercator για τις Κινεζικές Σπουδές, άλλη δεξαμενή σκέψης. Σημείωσε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να αντιμετωπίσουν τους ψηφοφόρους και πιο βραχυπρόθεσμες πολιτικές σκοπιμότητες – και αυτό καθιστά δύσκολη την αντιμετώπιση της ροής από την Κίνα, ειδικά αν το Πεκίνο προβεί σε αντίποινα.
«Τα συστήματά μας δεν σχεδιάστηκαν για να αντιμετωπίσουν μια τέτοια πρόκληση», δήλωσε η κ. Αρτσεσάτι.
Κινεζική στροφή προς την ευρωπαϊκή αγορά
Η Κίνα έχει κυβερνητικές επιδοτήσεις και προγράμματα που έχουν ενισχύσει τη θέση των εργοστασίων και των εταιρειών της χώρας. Η κυβέρνηση στο Πεκίνο έχει βασιστεί στη βιομηχανία ύστερα από μια κρίση ακινήτων που υποχρέωσε τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να αναζητούν έναν άλλο μηχανισμό ανάπτυξης. Και καθώς οι αμερικανικοί δασμοί έκαναν τις εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες πιο περίπλοκες για τους Κινέζους παραγωγούς, αυτά τα εργοστάσια αύξησαν τις εξαγωγές τους σε αγορές όπως η Ευρώπη.
Το πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, οι εισαγωγές από την Κίνα στην Ευρώπη αυξήθηκαν απότομα. Μια ανάλυση των τελωνειακών δεδομένων του 2026 από το ηλεκτρονικό ενημερωτικό δελτίο Soapbox και το Ινστιτούτο Mercator για τις Κινεζικές Σπουδές διαπίστωσε ότι η εμπορική ανισορροπία της Κίνας με την Ε.Ε. έφτασε σε επίπεδα ρεκόρ στις αρχές του τρέχοντος έτους, καθώς τα ηλεκτρικά οχήματα κατέκλυσαν την αγορά.
Η αύξηση αυτή σημειώθηκε καθώς οι Κινέζοι κατασκευαστές αυτοκινήτων αντιμετώπισαν μειωμένη ζήτηση στο εσωτερικό και πίεσαν την Ευρώπη. Ταυτόχρονα, οι Ευρωπαίοι καταναλωτές στράφηκαν σε πιο οικολογικές εναλλακτικές λύσεις, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αύξησε τις τιμές των καυσίμων.
Αυτό ακολούθησε ένα εμπορικό έλλειμμα αγαθών το 2025 ύψους περίπου 418 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με βάση στοιχεία της ΕΕ.
Ο συνδυασμός απειλεί τους Ευρωπαίους κατασκευαστές και τους εργαζομένους τους, ειδικά σε μέρη όπως η Γερμανία, η οποία παραδοσιακά ήταν ένας μεγάλος κατασκευαστής αυτοκινήτων και χημικών και η οποία τώρα αγωνίζεται να ανταγωνιστεί.
Καθώς οι ανησυχίες αυξάνονται, η Ευρώπη έχει στραφεί σε πιο σκληρή ρητορική και πιο τολμηρές ιδέες.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, για πολύ καιρό επικριτής της Κίνας, κάλεσε την Ε.Ε. να δημιουργήσει μέτρα που προστατεύουν τις στρατηγικές βιομηχανίες, παρόμοια με αυτά που έχουν και χρησιμοποιούν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, ο οποίος συχνά θεωρείται ένας από τους πιο φιλικούς προς το Πεκίνο ηγέτες στην Ευρώπη, δήλωσε κατά τη διάρκεια πρόσφατου ταξιδιού του στο Πεκίνο ότι η ήπειρος χρειάζεται την Κίνα «να ανοίξει, ώστε η Ευρώπη να μην χρειαστεί να κλειστεί».
Η Ισπανία συμμετείχε πρόσφατα, όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Λιθουανία και η Ολλανδία, στην προετοιμασία ενός εγγράφου που προέτρεπε την Ε.Ε. να αντιδράσει επιθετικά, μεταξύ άλλων με νέα εμπορικά εργαλεία. Ενώ το έγγραφο δεν ξεχώρισε την Κίνα ονομαστικά, επέκρινε τους εμπορικούς εταίρους με «συστημική και διαρθρωτική βιομηχανική πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα».
Ο Μπραντ Σέτσερ, οικονομολόγος στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, και αυτό think tank, δήλωσε ότι πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να συμπεριφέρονται επιπόλαια με την Κίνα από φόβο αντιποίνων. Αλλά, πρόσθεσε, ο φόβος τους για απώλειες στον τομέα της μεταποίησης μπορεί να υπερτερήσει αυτού, συμπεριλαμβανομένων και σε μέρη όπως η Γερμανία.
Η Ευρώπη λαμβάνει ήδη ορισμένα μέτρα για να προστατεύσει τον εαυτό της, συμπεριλαμβανομένου του προτεινόμενου από την Ε.Ε. σχεδίου που είναι μια ευρεία πολιτική που αποσκοπεί στην ανοικοδόμηση της παραγωγικής βάσης του μπλοκ. Ο σχεδιασμός ουσιαστικά θα εμπόδιζε τις κινεζικές εταιρείες να επωφεληθούν από ορισμένες βασικές επιδοτήσεις, βοηθώντας ιδιαίτερα τα ηλεκτρικά οχήματα ευρωπαϊκής κατασκευής.
Κινεζική οργή
Η πολιτική αυτή έχει αντιμετωπίσει την οργή του Πεκίνου, το οποίο έχει καταδικάσει το σχέδιο ως προστατευτικό και έχει προειδοποιήσει για αντίποινα.
Ωστόσο, η ολοένα και πιο επιθετική στάση της Κίνας στο εμπόριο έχει βοηθήσει στην εντατικοποίηση της ευρωπαϊκής αντίδρασης.
Πέρυσι, η Κίνα απαγόρευσε δύο φορές τις εξαγωγές σπάνιων γαιών και μαγνητών σε αντίποινα για τους δασμούς των ΗΠΑ. Οι απαγορεύσεις έπληξαν την Ευρώπη, η οποία χρησιμοποιεί τόσο υλικά στην παραγωγή υψηλής τεχνολογίας όσο και πράσινης ενέργειας.
Η κατάρρευση της προσφοράς αποκάλυψε στις ευρωπαϊκές εταιρείες πόσο εξαρτημένες ήταν.
Τον Απρίλιο, το Πεκίνο αποκάλυψε κανόνες που δίνουν στους αξιωματούχους την εξουσία να εξετάζουν εταιρικά αρχεία, να ανακρίνουν υπαλλήλους, ακόμη και να εμποδίζουν στελέχη να εγκαταλείψουν την Κίνα εάν ήταν αποφασισμένοι να βοηθήσουν στην απομάκρυνση των αλυσίδων εφοδιασμού από τη χώρα.
Σύμφωνα με πρόσφατη αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Εμπορικού Επιμελητηρίου στην Κίνα, αυτή η κίνηση «θα μπορούσε τώρα να προκαλέσει ένα πρωτοφανές επίπεδο ζημιάς στην οικονομία της Ευρώπης».
