Επειτα από αλλεπάλληλα σκάνδαλα διαφθοράς και μετά τις επώδυνες ήττες στις περιφερειακές εκλογές, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ φαίνεται να διανύει μία από τις πιο δύσκολες περιόδους της θητείας του.
Οι ισπανικές αρχές πραγματοποίησαν χθες, Τετάρτη, έφοδο στα κεντρικά γραφεία του Σοσιαλιστικού Κόμματος, στο πλαίσιο έρευνας για κατάχρηση κομματικών κονδυλίων. Πρόκειται για την τελευταία από μια σειρά υποθέσεων που βαραίνουν το κυβερνών κόμμα.
Ο ηγέτης της συντηρητικής αντιπολίτευσης, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχό, δήλωσε ότι η κυβέρνηση ζει πλέον «τις τελευταίες της στιγμές» και ζήτησε από τον Σάντσεθ να παραιτηθεί και να προκηρύξει εκλογές. «Πόσες ακόμη έφοδοι; Πόσες ακόμη μίζες;», διερωτήθηκε.
Προς το παρόν, ο εύθραυστος κυβερνητικός συνασπισμός παραμένει όρθιος. Ωστόσο, γίνεται όλο και πιο δύσκολο για τους συμμάχους του Σάντσεθ να συνεχίσουν να τον στηρίζουν, σύμφωνα με ανάλυση στο Politico. Επισήμως, η Ισπανία δεν υποχρεούται να προσφύγει στις κάλπες πριν από τον Αύγουστο του επόμενου έτους, όμως ο πρωθυπουργός ενδέχεται να αναγκαστεί να επισπεύσει τις εξελίξεις.
Υπόθεση Θαπατέρο
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η υπόθεση στην οποία εμπλέκεται ο πρώην πρωθυπουργός Χοσέ Λουίς Ροδρίγκεθ Θαπατέρο, η οποία αποκτά ολοένα μεγαλύτερες πολιτικές διαστάσεις και προκαλεί σοβαρούς τριγμούς στην κυβέρνηση Σάντσεθ. Ο Θαπατέρο αναμένεται να εμφανιστεί στο δικαστήριο στις 17 Ιουνίου.
Σύμφωνα με τον ανακριτή της υπόθεσης, ο πρώην πρωθυπουργός φέρεται να ηγήθηκε παράνομου δικτύου που αξιοποίησε την πολιτική του επιρροή ώστε να εξασφαλίσει κρατική διάσωση ύψους 53 εκατ. ευρώ για την αεροπορική εταιρεία Plus Ultra το 2021, κατά την περίοδο της πανδημίας. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ο Θαπατέρο έλαβε συνολικά 2,6 εκατ. ευρώ από το δίκτυο αυτό, το οποίο φέρεται να είχε διασυνδέσεις με τη Βενεζουέλα και την Κίνα.
Σύμφωνα με τις ίδιες καταγγελίες, μεγάλο μέρος των χρημάτων διακινήθηκε μέσω εταιρειών που διαχειριζόταν ο στενός του φίλος Χούλιο Μαρτίνεθ, ενώ σημαντικά ποσά φέρονται να κατέληξαν και σε εταιρεία που ανήκει στις δύο κόρες του πρώην πρωθυπουργού. Ο Θαπατέρο, ο οποίος αντιμετωπίζει κατηγορίες για σύσταση εγκληματικής οργάνωσης και πλαστογράφηση εγγράφων, αρνείται κάθε εμπλοκή.
Παρότι ο Θαπατέρο δεν συμμετέχει στην κυβέρνηση, η υπόθεση αγγίζει άμεσα τον Σάντσεθ. Ο πρώην πρωθυπουργός, που κυβέρνησε την Ισπανία από το 2004 έως το 2011, θεωρείται στενός πολιτικός σύμμαχος του νυν πρωθυπουργού και έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις με Βάσκους και Καταλανούς συμμάχους της κυβέρνησης. Επιπλέον, ο Σάντσεθ βρισκόταν στην εξουσία όταν εγκρίθηκε η διάσωση της Plus Ultra, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες.
Μέχρι στιγμής, ο Σάντσεθ στηρίζει ανοιχτά τον προκάτοχό του, δηλώνοντας ότι η κυβέρνησή του συνεργάζεται πλήρως με τη Δικαιοσύνη και εκφράζει «πλήρη σεβασμό στο τεκμήριο αθωότητας του Θαπατέρο».
Ο «κλοιός» των σκανδάλων
Η υπόθεση αυτή δεν είναι η μοναδική που πλήττει την κυβέρνηση. Τον περασμένο Ιούνιο, ο Σάντσεθ αναγκάστηκε να ζητήσει δημόσια συγγνώμη όταν αποκαλύφθηκε ότι ο στενός του συνεργάτης και τρίτο τη τάξει στέλεχος του Σοσιαλιστικού Κόμματος Σάντος Θερδάν ερευνάται για συμμετοχή σε εκτεταμένο κύκλωμα μιζών σε δημόσιες συμβάσεις.
Στο ίδιο σκάνδαλο εμπλέκεται και ο Χοσέ Λουίς Αβαλος, πρώην υπουργός Μεταφορών και ιστορικό στέλεχος των Σοσιαλιστών, οι δραστηριότητες του οποίου βρίσκονταν ήδη υπό έρευνα. Η αμηχανία για το κόμμα εντάθηκε όταν προέκυψαν στοιχεία ότι ο Αβαλος είχε πληρώσει κατ’ επανάληψη ιερόδουλες. Και οι δύο αρνούνται κάθε εμπλοκή στο κύκλωμα.
Ο Αβαλος έχει ήδη δικαστεί μία φορά, μαζί με τον πρώην σύμβουλό του Κόλντο Γκαρθία και τον επιχειρηματία Βίκτορ ντε Αλντάμα, με κατηγορίες για μίζες που σχετίζονταν με αγορά μασκών αξίας 50 εκατ. ευρώ κατά την πανδημία. Αναμένουν την απόφαση του δικαστηρίου, ενώ επίκειται να βρεθούν ξανά ενώπιον της Δικαιοσύνης για άλλες υποθέσεις.
Το πολιτικό κόστος για τον Σάντσεθ από την υπόθεση Αβαλος περιορίστηκε εν μέρει, καθώς ο πρώην υπουργός είχε αποχωρήσει από την κυβέρνηση ήδη από το 2021 και διαγράφηκε από το κόμμα όταν τέθηκε υπό έρευνα το 2024. Ωστόσο, η υπόθεση Θερδάν αποδείχθηκε πολύ πιο επιβαρυντική, επειδή ο ίδιος ο Σάντσεθ υπερασπιζόταν επίμονα την αθωότητά του μέχρι να δημοσιοποιηθούν τα στοιχεία της έρευνας.
Το Σοσιαλιστικό Κόμμα βρίσκεται πλέον στο μάτι του κυκλώνα. Χθες, Τετάρτη, η αστυνομία κατέσχεσε έγγραφα από τα κεντρικά γραφεία του κόμματος στη Μαδρίτη, στο πλαίσιο έρευνας για καταγγελίες ότι κομματικό χρήμα χρησιμοποιήθηκε για να χρηματοδοτηθεί εκστρατεία δυσφήμησης δικαστικών υποθέσεων που συνδέονται με την κυβέρνηση και τους συμμάχους της.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η δημοσιογράφος Λέιρε Ντίεθ, η οποία αρνείται κάθε παρανομία και υποστηρίζει ότι εργαζόταν για τη συγγραφή βιβλίου. Μεταξύ των υπόπτων στην υπόθεση συγκαταλέγονται ο Θερδάν και η Αννα Μαρία Φουέντες, ομοσπονδιακή διευθύντρια του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Παράλληλα, η Ντίεθ ερευνάται ξεχωριστά για κατάχρηση δημόσιων πόρων.
Νέο πλήγμα ήρθε τον Νοέμβριο, όταν ο γενικός εισαγγελέας Αλβαρο Γκαρθία Ορτίθ, επιλογή της κυβέρνησης, κρίθηκε ένοχος για διαρροή απορρήτων πληροφοριών σε ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη υπόθεση. Κατηγορήθηκε ότι δημοσιοποίησε φορολογικά στοιχεία του συντρόφου της συντηρητικής προέδρου της περιφέρειας της Μαδρίτης, Ισαμπέλ Ντίαθ Αγιούσο, ο οποίος είχε διαπράξει φορολογική απάτη. Παρότι δεν παρουσιάστηκαν άμεσα αποδεικτικά στοιχεία σε βάρος του, αποκλείστηκε από δημόσιο αξίωμα για δύο χρόνια.
Ο ίδιος ο Σάντσεθ δεν κατηγορείται προσωπικά σε καμία από αυτές τις υποθέσεις. Ωστόσο, στο στόχαστρο των ερευνών έχουν βρεθεί μέλη της οικογένειάς του. Από το 2024, δικαστής ερευνά εντατικά τις επαγγελματικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες της συζύγου του, Μπεγκόνια Γκόμεθ, η οποία θεωρείται ύποπτη για σειρά αδικημάτων.
Παράλληλα, ο αδελφός του πρωθυπουργού, ο μουσικός Νταβίντ Σάντσεθ, δικάζεται στην πόλη Μπαδαχόθ, κατηγορούμενος για άσκηση επιρροής σχετικά με τον διορισμό του σε θέση μουσικού διευθυντή το 2017. Μεταξύ των συγκατηγορουμένων του βρίσκονται και τοπικά στελέχη των Σοσιαλιστών.
Ο Σάντσεθ διαχωρίζει τις υποθέσεις που αφορούν στελέχη όπως ο Αβαλος και ο Θερδάν από εκείνες που αφορούν τη σύζυγο και τον αδελφό του, τις οποίες χαρακτηρίζει πολιτικά υποκινούμενες. Για την υπόθεση της συζύγου του έκανε λόγο για «χυδαία φάρσα».
Πολιτική πίεση
Η πολιτική πίεση αυξάνεται διαρκώς. Οι εκκλήσεις του Φεϊχό για παραίτηση του Σάντσεθ θεωρούνται αναμενόμενες, όπως και οι παραινέσεις για πρόωρες εκλογές από τον πρώην Σοσιαλιστή πρωθυπουργό Φελίπε Γκονθάλεθ και τον ισχυρό περιφερειάρχη της Καστίγια-Λα Μάντσα, Εμιλιάνο Γκαρθία-Πάχε – διαχρονικούς επικριτές του σημερινού πρωθυπουργού.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον η στάση των κυβερνητικών εταίρων. Μέχρι στιγμής δεν διαφαίνεται σενάριο ανταρσίας, ωστόσο οι εντάσεις αυξάνονται. Το Βασκικό Εθνικιστικό Κόμμα προειδοποιεί ότι θα είναι «πολύ δύσκολο» για τον Σάντσεθ να εξαντλήσει τη θητεία του, ενώ το αριστερό Sumar και η Ρεπουμπλικανική Αριστερά της Καταλωνίας ξεκαθαρίζουν ότι ενδεχόμενη επιβεβαίωση παράνομης κομματικής χρηματοδότησης θα αποτελέσει «κόκκινη γραμμή».
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, οι Σοσιαλιστές περνούν και δύσκολη εκλογική περίοδο. Σε τέσσερις πρόσφατες περιφερειακές αναμετρήσεις ηττήθηκαν από το Λαϊκό Κόμμα. Στην Ανδαλουσία, ιστορικό προπύργιο των Σοσιαλιστών, κατέγραψαν νωρίτερα αυτόν τον μήνα το χειρότερο αποτέλεσμα της ιστορίας τους, με επικεφαλής την πρώην αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Μαρία Χεσούς Μοντέρο – εξέλιξη που ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι η εικόνα της ηγεσίας έχει καταστεί πολιτικά τοξική.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι αν διεξάγονταν σήμερα εθνικές εκλογές, το Λαϊκό Κόμμα θα επικρατούσε και θα μπορούσε να σχηματίσει κυβέρνηση πλειοψηφίας με τη στήριξη του ακροδεξιού Vox.
Το κατά πόσο ο Σάντσεθ μπορεί να παραμείνει στην εξουσία θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πορεία των ερευνών, ιδίως εκείνης που αφορά τον Θαπατέρο και ενδέχεται να πλήξει ακόμη περισσότερο την εικόνα της κυβέρνησης. Αν επιβεβαιωθούν καταγγελίες για παράνομη κομματική χρηματοδότηση, είναι πιθανό να καταρρεύσει ο κυβερνητικός συνασπισμός.
Παρά την αυξανόμενη πίεση, ο Σάντσεθ δηλώνει αποφασισμένος να εξαντλήσει τη θητεία του έως το καλοκαίρι του 2027, υποστηρίζοντας ότι θα προκηρύξει εκλογές μόνο όταν αυτό εξυπηρετεί «το γενικό συμφέρον των πολιτών». Ωστόσο, οι εξελίξεις ενδέχεται να τον προλάβουν.
Πηγή: Politico
