«Αφήστε εκατό λουλούδια να ανθίσουν». Τη βραχύβια εκστρατεία του Μάο (1956-57) θυμήθηκε η ανταποκρίτρια των Financial Times στο Παρίσι, Λίλα Αμπούντ, για να περιγράψει το χαοτικό τοπίο υποψηφίων, ένα χρόνο πριν από τις κρίσιμες προεδρικές εκλογές στη Γαλλία. Κάθε πρόβλεψη είναι παρακινδυνευμένη, αφού ούτε ο κατάλογος των προσώπων έχει οριστικοποιηθεί ούτε έχει αρχίσει επισήμως ο προεκλογικός αγώνας, που αναμένεται να εγκαινιαστεί το φθινόπωρο. Τουλάχιστον δέκα γνωστά πρόσωπα φέρονται έτοιμα να διεκδικήσουν τον θώκο του Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος δεν έχει δικαίωμα τρίτης θητείας.
Ισως η μόνη σταθερά είναι πως, εκτός απροόπτου, στον β΄ γύρο της αναμέτρησης θα βρεθεί ο υποψήφιος της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης (RN). Μόνο που δεν ξέρουμε αν αυτός θα είναι η κόρη του «ιστορικού» ακροδεξιού ηγέτη Ζαν Μαρί Λεπέν, η 57χρονη Μαρίν, ή ο 30χρονος πρόεδρος του κόμματος Ζορντάν Μπαρντελά. Αυτό θα εξαρτηθεί από την έκβαση της έφεσης που έχει ασκήσει η πρώτη κατά της πρωτόδικης απόφασης για πενταετή αποκλεισμό της από την πολιτική με την κατηγορία της κατάχρησης κοινοτικών κονδυλίων.
Γηπεδική κόντρα
«Ξέρω τι σημαίνει και ποιες συνέπειες θα έχει εάν άνθρωποι σαν και αυτούς ανεβούν στην εξουσία», δήλωσε πρόσφατα ο αρχηγός της γαλλικής ποδοσφαιρικής εθνικής ομάδας, Κιλιάν Εμπαπέ, ο οποίος έχει καταγωγή από την Αλγερία και το Καμερούν, για το ενδεχόμενο εκλογικής νίκης της Εθνικής Συσπείρωσης. «Ξέρω τι συμβαίνει όταν ο Κιλιάν Εμπαπέ φεύγει από την Παρί Σεν Ζερμέν: η ομάδα κερδίζει το Champions League», απάντησε ο Μπαρντελά στα σόσιαλ μίντια. Η βεντέτα των δύο χρονολογείται εδώ και δύο χρόνια, όταν ο Μπαρντελά τον κατηγόρησε ότι είναι υπερβολικά πλούσιος για να δίνει μαθήματα σε ανθρώπους που δεν τα βγάζουν πέρα οικονομικά κι αισθάνονται απροστάτευτοι.
O Φιλίπ Μαρλιέρ, καθηγητής Γαλλικής και Ευρωπαϊκής Πολιτικής στο University College London (UCL), επισημαίνει πως «μια νίκη της Εθνικής Συσπείρωσης στις προεδρικές εκλογές του χρόνου θα ήταν –λόγω της φύσης του κόμματος– μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις στην ευρωπαϊκή πολιτική από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου». Παρά τη σχετική κανονικοποίησή της τα τελευταία χρόνια, η ταυτότητά της και ορισμένες από τις εμβληματικές πολιτικές της παραμένουν σταθερά στην άκρα Δεξιά (π.χ. η “εθνική προτίμηση”, δηλαδή οι θετικές διακρίσεις για Γάλλους στους τομείς της απασχόλησης, της στέγης, των κοινωνικών επιδομάτων κ.λπ.)», λέει στην «Κ».
«Σε αντίθεση με το Fratelli d’ Italia, το κόμμα της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι, η Εθνική Συσπείρωση παραμένει ένα “μη αναδομημένο” ακροδεξιό κόμμα». Η σημασία μιας τέτοιας εξέλιξης θα ήταν τεράστια, λόγω του ρόλου της Γαλλίας στην Ε.Ε. και στην παγκόσμια πολιτική, αφού κατέχει μία από τις πέντε έδρες μόνιμου μέλους με δικαίωμα βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, σημειώνει ο Γάλλος καθηγητής.
Το άλλο άκρο
Στο αντίθετο άκρο, ο 74χρονος Ζαν-Λικ Μελανσόν της Ανυπότακτης Γαλλίας (LFI) υπόσχεται έξοδο της χώρας από το ΝΑΤΟ εάν επικρατήσει στις εκλογές του 2027. Οι ακραίες θέσεις του και οι κατηγορίες περί αντισημιτισμού έχουν διασπάσει την Αριστερά, η οποία προσπαθεί να συμπήξει μια συμμαχία για να κατέλθει ενωμένη. «Στόχος μας δεν είναι να απορροφήσουμε άλλες δυνάμεις. Είναι καλύτερο να είναι αυθύπαρκτες ώστε να πείθουν τους δικούς τους κύκλους ψηφοφόρων. Μια καλή χρήση του Μελανσόν είναι καλύτερη από μια αντι-LFI αυτοκτονία», σχολίασε ο αριστερός ηγέτης.
Πολιτικά έμπειρος, με αποτελεσματικό κομματικό μηχανισμό που έχει δοκιμαστεί ήδη τρεις φορές, κατάφερε μόνο σε λίγες ημέρες να κυριαρχήσει στα αριστερά του πολιτικού φάσματος. Συνέταξε επιστολή προς τον λαό κατά τα πρότυπα του Φρανσουά Μιτεράν το 1988 κι έχει ήδη πραγματοποιήσει πολυάριθμες εμφανίσεις στα ΜΜΕ για τις γεωπολιτικές κρίσεις, την κλιματική αλλαγή, την ψηφιοποίηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Πώς όμως θα εξελισσόταν μια ενδεχόμενη μονομαχία Μπαρντελά – Μελανσόν; Ουδείς μπορεί να εκτιμήσει. «Εάν ο Μπαρντελά αντιμετωπίσει τον Μελανσόν στον δεύτερο γύρο, θα είναι ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε εάν εξακολουθεί να λειτουργεί η υγειονομική ζώνη (σ.σ.: το μέτωπο του συνταγματικού τόξου κατά της Ακροδεξιάς). Ο Μελανσόν μάλλον θα ηττηθεί επειδή έχει δαιμονοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό από τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης, τις επιχειρήσεις και την πλειοψηφία του εκλογικού σώματος, που τον φοβάται ή τον αντιπαθεί βαθιά (το αυταρχικό στυλ του, ο ευέξαπτος χαρακτήρας του, ο διχασμός της Αριστεράς και οι πολυάριθμες κατηγορίες για αντισημιτισμό)», σχολιάζει ο Μαρλιέρ.
Στην Κεντροδεξιά, ο πρώην πρωθυπουργός του Μακρόν (2017-2020) και νυν δήμαρχος Χάβρης, Εντουάρ Φιλίπ, προσπαθεί να εκμεταλλευθεί την αντιπάθεια που προκαλούν τόσο ο Μπαρντελά όσο και ο Μελανσόν για να πλασαριστεί στον β΄ γύρο και να κερδίσει έναν από τους δύο. Προς το παρόν τα καταφέρνει, αλλά τον πλησιάζει απειλητικά ο επίσης πρώην πρωθυπουργός του Μακρόν, Γκαμπριέλ Ατάλ. Ενας από τους λόγους που φαίνεται ότι ξεφουσκώνει ο Φιλίπ είναι πως η εκστρατεία του θεωρείται υπερβολικά ήπια και χαμηλού προφίλ. Σύμφωνα με στελέχη που τον περιστοιχίζουν, ο αρχικός στόχος του είναι να συσπειρώσει το κεντροδεξιό ακροατήριο γύρω από την υποψηφιότητά του προτού επιχειρήσει να διευρύνει την επιρροή του.
Χαμηλώνει ο πήχυς
Το πρόβλημα είναι ότι ο κατακερματισμός της ψήφου μεταξύ τόσο πολλών υποψηφίων χαμηλώνει το όριο για είσοδο στον β΄ γύρο της αναμέτρησης, με αποτέλεσμα όλες οι πιθανότητες να είναι ανοιχτές. Κατά τον Μαρλιέρ, «είναι αδύνατο σε αυτό το στάδιο να προβλεφθεί το αποτέλεσμα των εκλογών του χρόνου. Είναι πολύ νωρίς για να γίνουν εκτιμήσεις. Είναι πιθανά όμως κάποια σενάρια: α) νίκη του Ζορντάν Μπαρντελά (η οποία δεν είναι σε καμία περίπτωση εγγυημένη)· β) νίκη ενός κεντροδεξιού υποψηφίου (π.χ. του Εντουάρ Φιλίπ)· γ) νίκη ενός κεντροαριστερού υποψηφίου (λιγότερο πιθανή περίπτωση)· δ) μια νίκη του Μελανσόν (ακόμη λιγότερο πιθανή, αλλά ακόμη και ο Μελανσόν θα μπορούσε να φτάσει στον β΄ γύρο!)».
Oι σοσιαλιστές, αν και δεν έχουν καταφέρει να καταλήξουν σε έναν υποψήφιο που θα μπορούσε να εξασφαλίσει ευρύτερη αποδοχή, συνέταξαν μια ιδεολογική πλατφόρμα με την οποία προτείνουν «έναν νέο σοσιαλισμό για τον 21ο αιώνα». Μεταξύ άλλων, καταγγέλλουν τον «αρπακτικό καπιταλισμό», αμφισβητούν τον τρόπο παραγωγής και κατανάλωσης που ενθαρρύνει τη σπατάλη, απορρίπτουν την κοινωνική πόλωση κι επιβεβαιώνουν τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό του κόμματος. Αυτό που δεν κάνουν είναι μια αποτίμηση της προεδρικής θητείας του Φρανσουά Ολάντ, αν κι έχουν περάσει εννέα χρόνια από το 2017, οπότε ολοκληρώθηκε η παραμονή του στο Ελιζέ.
«Για την Αριστερά, η διακυβέρνηση είναι μια δοκιμασία, αλλά η διακυβέρνηση πρέπει να είναι ο στόχος. Αλλιώς απλώς μιλάει και φωνάζει, χωρίς να αλλάζει κάτι», είναι η πάγια θέση του πρώην προέδρου, ο οποίος σκέφτεται να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα. Στις δημοσκοπήσεις εμφανίζεται να συγκεντρώνει έως 12%.
Αρχισαν τα φλας
Η πιο σαφής ένδειξη ότι έχει ήδη ξεκινήσει η προεκλογική εκστρατεία είναι τα ρεπορτάζ για την προσωπική ζωή των υποψηφίων. Την αρχή έκανε ο Μπαρντελά με τις αποκλειστικές φωτογραφίες του με την 22χρονη «πριγκίπισσα» Μαρία Καρολίνα των Βουρβόνων – Δύο Σικελιών (οι πρόγονοί της έχασαν τον θρόνο μετά την ενοποίηση της Ιταλίας) στο Paris Match και ακολούθησε ο Ατάλ, ο οποίος γράφει στο βιβλίο του, που κυκλοφόρησε πριν από λίγες ημέρες, για τον «άνδρα της ζωής του» Στεφάν Σεζουρνέ, πρώην υπουργό και νυν επίτροπο. «Δεν έχω τίποτα να κρύψω και σίγουρα όχι τον άνδρα που αγαπώ», αναφέρει στην αυτοβιογραφία του με τίτλο «Ως ελεύθερος άνδρας».
Η Γαλλία, πάντως, βρίσκεται τόσο κοντά στον πρώτο ακροδεξιό πρόεδρο, ώστε ο Μακρόν χρησιμοποιεί τους τελευταίους μήνες της θητείας του για να θωρακίσει τους θεσμούς από τις απόπειρες άλωσής τους σε περίπτωση νίκης του υποψηφίου της Εθνικής Συσπείρωσης. Οπως έγραψαν σε πρόσφατο άρθρο τους οι New York Times, διόρισε στενούς συνεργάτες του στην κεντρική τράπεζα, στο Ελεγκτικό Συνέδριο και στο Συνταγματικό Συμβούλιο, το γαλλικό ισοδύναμο του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
Στόχος είναι να περιοριστεί ο αντίκτυπος πολιτικών αποφάσεων ενός ακροδεξιού προέδρου στους πιο σημαντικούς ανεξάρτητους θεσμούς της χώρας. Αν και οι τοποθετήσεις πρέπει να εγκριθούν από την Εθνοσυνέλευση, η αντίδραση της Εθνικής Συσπείρωσης ήταν αναμενόμενη. Η Λεπέν έκανε λόγο για καθεστωτική αντίληψη του κράτους και διορισμούς ημετέρων από τον Μακρόν.
