Πλούσια σε θερμές δηλώσεις και χειρονομίες καλής θελήσεως, αλλά φτωχή σε απτά αποτελέσματα αναφορικά με τα καίρια ζητήματα των εμπορικών τους σχέσεων, της Ταϊβάν και των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, υπήρξε η σύνοδος κορυφής Κίνας – ΗΠΑ, που μονοπώλησε για δύο ημέρες το διεθνές ενδιαφέρον. Ο Αμερικανός πρόεδρος αναχώρησε χθες από την κινεζική πρωτεύουσα ύστερα από ένα νέο γύρο συζητήσεων με τον Κινέζο ομόλογό του, που διήρκεσε περίπου τρεις ώρες.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο προεδρικό αεροπλάνο, ο Τραμπ ανέφερε ότι είχε εκτενή συζήτηση με τον Σι για το καυτό θέμα της Ταϊβάν, στη διάρκεια της οποίας ο οικοδεσπότης του εξέφρασε τη σφοδρή αντίθεση της Κίνας σε κάθε κίνηση προς την ανεξαρτησία της νήσου. «Τον άκουσα. Δεν έκανα σχόλια. Δεν δεσμεύτηκα κατά τον ένα ή τον άλλο τρόπο», είπε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Η προειδοποίηση
Μια μέρα νωρίτερα, ο Σι τον είχε προειδοποιήσει ότι εσφαλμένοι αμερικανικοί χειρισμοί στο θέμα της Ταϊβάν θα μπορούσαν να οδηγήσουν τις ΗΠΑ σε μετωπική σύγκρουση με την Κίνα. Τον περασμένο Δεκέμβριο, ο Τραμπ ενέκρινε την πώληση αμερικανικών όπλων, αξίας 11 δισ. δολαρίων, στη νήσο, αλλά η απόφαση δεν έχει υλοποιηθεί μέχρι τώρα. Στο προεδρικό αεροπλάνο, δήλωσε ότι «θα λάβει οριστική απόφαση» κατά το προσεχές διάστημα.
Στην ίδια συνομιλία, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι έκλεισε με τον Κινέζο ηγέτη «φανταστικές συμφωνίες» σε θέματα εμπορίου. Ανακοίνωσε ότι οι Κινέζοι θα αγοράσουν σε πρώτη φάση 200 αεροπλάνα της Boeing, αριθμός που μπορεί να αυξηθεί και σε 750, όπως επίσης κινητήρες, πετρέλαιο και αγροτικά προϊόντα από τις ΗΠΑ. Μέχρι χθες το βράδυ, δεν είχαν επιβεβαιωθεί σχετικές συμφωνίες από κινεζικής πλευράς. Οι μετοχές της Boeing έπεσαν κατά 4%, καθώς νωρίτερα είχαν κυκλοφορήσει φήμες περί αγοράς 500 αεροπλάνων από την Κίνα.
Ανοιχτό έμεινε και το μεγάλο ερώτημα που προβληματίζει τις διεθνείς αγορές, κατά πόσο δηλαδή η εκεχειρία στον εμπορικό πόλεμο που συνομολογήθηκε από τους Τραμπ και Σι τον περασμένο Οκτώβριο, όταν συναντήθηκαν στη Νότια Κορέα, θα παραταθεί ή όχι. Παρότι ο εκτελεστικός διευθυντής της Nvidia ήταν μεταξύ των διευθυντικών στελεχών 16 αμερικανικών πολυεθνικών που συνόδευαν τον Τραμπ, δεν ανακοινώθηκε συμφωνία για άρση των απαγορεύσεων σχετικά με τις πωλήσεις υπερσύγχρονων μικροτσίπ Η200, τα οποία χρειάζεται η Κίνα για τις εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Αντίστοιχα, ανοιχτή παρέμεινε η απειλή να επιστρέψει το Πεκίνο στην αναστολή εξαγωγών σπανίων γαιών προς τις ΗΠΑ, κάτι που θα σήμαινε αναζωπύρωση του οικονομικού πολέμου.
Κατά τη χθεσινή ημέρα, ο Σι φιλοξένησε τον Τραμπ στην προεδρική κατοικία του Ζονγκνανχάι, δίπλα στην Απαγορευμένη Πόλη. Το περιτειχισμένο κτιριακό συγκρότημα υπήρξε αυτοκρατορικός κήπος και σήμερα σπανίως χρησιμοποιείται για συναντήσεις ηγετών, με τον Βλαντιμίρ Πούτιν να αποτελεί μια από τις ελάχιστες εξαιρέσεις. Η χειρονομία του Σι ήρθε σε ανταπόδοση της φιλοξενίας που είχε εισπράξει από τον Τραμπ, στην ιδιωτική του έπαυλη, στο Μαρ-α-Λάγκο της Φλόριντα, το 2017. Περιδιαβαίνοντας τον κήπο της προεδρικής κατοικίας, ο Αμερικανός πρόεδρος εντυπωσιάστηκε από τα αιωνόβια δέντρα και τα τριαντάφυλλα, τα οποία χαρακτήρισε ως «τα πιο όμορφα του κόσμου», με τον Σι να υπόσχεται ότι θα του στείλει σπόρους για να τα απολαμβάνει και στις ΗΠΑ.
«Φίλος» και «ορόσημο»
Στις δηλώσεις των δύο ανδρών απέναντι σε εκπροσώπους του Τύπου, ο Τραμπ δήλωσε ότι ο Σι έχει γίνει «πραγματικός φίλος του» και ότι η επίσκεψή του ήταν «θαυμάσια» και καρποφόρα. Από την πλευρά του, ο Κινέζος ηγέτης χαρακτήρισε τη διήμερη σύνοδο ως «ιστορικό και συμβολικό ορόσημο», για να προσθέσει: «Θεμελιώσαμε μια νέα διμερή σχέση, βασισμένη στην εποικοδομητική στρατηγική σταθερότητα». Μια διατύπωση διαμετρικά αντίθετη από εκείνη που είχε λανσάρει ο Τζο Μπάιντεν, μιλώντας για «στρατηγική αντιπαλότητα» μεταξύ των δύο μεγάλων δυνάμεων.
Στο διήμερο των συζητήσεων, ο Τραμπ κατέθεσε και την πρότασή του να περιληφθεί και η Κίνα σε μια μελλοντική συμφωνία ΗΠΑ – Ρωσίας για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων. Κατά τον Αμερικανό πρόεδρο, ο συνομιλητής του εμφανίστηκε δεκτικός, αν και η μέχρι χθες στάση της Κίνας ήταν αρνητική. Στη Μόσχα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου δήλωσε ότι ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν θα επισκεφθεί σύντομα το Πεκίνο, όπου θα συζητήσει με τον Σι τα αποτελέσματα των συνομιλιών με τον Τραμπ.
Ανοιχτό σε κινεζική μεσολάβηση το Ιράν
Με την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσιγκτον, οι ανησυχίες για αναζωπύρωση του πολέμου στον Κόλπο επανέρχονται στο προσκήνιο, καθώς η εκεχειρία «βρίσκεται σε μηχανική υποστήριξη», κατά τον Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος, κατά την παραμονή του στο Πεκίνο δεν κατάφερε να εξασφαλίσει τη βοήθεια του Σι Τζινπίνγκ στο Ιρανικό.
Μιλώντας από την κινεζική πρωτεύουσα στο Fox News το βράδυ της Πέμπτης, ο Τραμπ προειδοποίησε ότι «δεν θα είναι υπομονετικός για πολύ ακόμη» και ότι το Ιράν «πρέπει να έρθει σε συμφωνία». Κατά τον Αμερικανό πρόεδρο, ο Σι του υποσχέθηκε ότι δεν θα στείλει όπλα στην Τεχεράνη και του εξέφρασε την αντίθεσή του στην επιβολή διοδίων για τα Στενά του Ορμούζ από τους Ιρανούς.
Ωστόσο ο Κινέζος ηγέτης δεν έδειξε καμία διάθεση να πιέσει την Τεχεράνη να συνθηκολογήσει. Αντίθετα, το υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασε, σε ανακοίνωσή του, τη δυσαρέσκεια της Κίνας για τον πόλεμο που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, λέγοντας ότι «αυτή η σύγκρουση δεν έπρεπε ποτέ να έχει ξεκινήσει». Στην ίδια ανακοίνωση τονίζεται ότι τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να ανοίξουν στο πλαίσιο μιας «συνολικής και διαρκούς κατάπαυσης του πυρός».
Από το Νέο Δελχί, όπου βρισκόταν σε επίσημη επίσκεψη, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί δήλωσε ότι η έλλειψη εμπιστοσύνης λόγω των αντιφατικών μηνυμάτων που εκπέμπει η Αμερική συνιστά το μεγαλύτερο εμπόδιο στις διαπραγματεύσεις για ειρήνευση. Αντίθετα, προσέθεσε ο Αραγκτσί, η Τεχεράνη έχει εμπιστοσύνη στις καλές προθέσεις της Κίνας –η οποία μεσολάβησε για την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Ιράν και Σαουδικής Αραβίας το 2023– και θα καλωσόριζε μια μεσολαβητική προσπάθεια του Πεκίνου στην παρούσα κρίση.
Σε άλλο σημείο των δηλώσεών του, ο Αραγκτσί είπε ότι το θέμα του αποθέματος εμπλουτισμένου ιρανικού ουρανίου είναι ένα από τα σοβαρότερα εμπόδια στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ. Ερωτηθείς για το κατά πόσο θα μπορούσε η χώρα του να δεχθεί την πρόταση της Ρωσίας να παραλάβει αυτή το ιρανικό απόθεμα, απέφυγε να τοποθετηθεί με σαφήνεια, λέγοντας ότι θα εξεταστεί εν ευθέτω χρόνω. Οι εξελίξεις στο Ιρανικό, το Ουκρανικό και τα αποτελέσματα της συνόδου κορυφής στο Πεκίνο ήταν αντικείμενα της τηλεφωνικής επικοινωνίας που είχε ο Τραμπ με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς στην πτήση της επιστροφής του στην Ουάσιγκτον.
