Μια αποστροφή του νικητή των εκλογών Πέτερ Μάγιαρ στις δηλώσεις του μετά τη συντριπτική νίκη απέναντι στον Ορμπαν, ότι η Ουγγαρία «δεν θα φιλοξενήσει εγκληματίες», προκάλεσε «κρύο ιδρώτα» στον πρωθυπουργό της Βόρειας Μακεδονίας Χρίστιαν Μίτσκοσκι και αναστάτωση στο κυβερνών κόμμα του, το εθνικιστικό VMRO DPMNE.
Ο νέος ηγέτης κατονόμασε ως «φιλοξενούμενους εγκληματίες» του Ορμπαν τους Πολωνούς ομοϊδεάτες του πολιτικούς Ζμπίγκνιου Γκιόμπρο, υπουργό Δικαιοσύνης, και Μάρτσιν Ρομανόφσκι, υφυπουργό στον ίδιο τομέα, οι οποίοι διέφυγαν στην Ουγγαρία μετά τη δίωξή τους από τις δικαστικές αρχές της χώρας τους για διαφθορά, καθώς και τον πρώην πρωθυπουργό της Βόρειας Μακεδονίας Νίκολα Γκρούεφσκι. Ο τελευταίος, στον οποίο ο Ορμπαν είχε χορηγήσει πολιτικό άσυλο, είναι επίσης φυγόδικος για διαφθορά.
«Τους έχω διαμηνύσει από πριν να μην αγοράζουν έπιπλα στην Ουγγαρία από τα ΙΚΕΑ, επειδή δεν θα μείνουν για πολύ. Η Ουγγαρία δεν θα είναι καταφύγιο για διεθνείς εγκληματίες. Και αυτό ισχύει και για τον Νίκολα Γκρούεφσκι, τον πρώην πρωθυπουργό της Βόρειας Μακεδονίας, ο οποίος είναι επίσης υπόδικος στην πατρίδα του».
Και ενώ η Πολωνία ζήτησε αμέσως την έκδοση των δύο δικών της καταζητούμενων πρώην υπουργών της, στα Σκόπια η δήλωση του Μάγιαρ άναψε πολιτικές φωτιές.
Υπό την πίεση των πραγμάτων η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα ζητήσει όλα τα έγγραφα από τις αρμόδιες δικαστικές αρχές για τις υποθέσεις που σχετίζονται με τον Νίκολα Γκρούεφσκι και ότι «θα ενεργήσει σύμφωνα με τους νόμους». Ωστόσο, η αντιπολίτευση κατηγόρησε τον Μίτσκοσκι για σκόπιμη κωλυσιεργία ώστε να προλάβει ο Γκρούεφσκι να διαφύγει. Υπαινίχθηκε μάλιστα ότι το ταξίδι της προέδρου της Δημοκρατίας Σιλιάνφσκα στην Κωνσταντινούπολη και η συνάντησή της με τον Ερντογάν, μπορεί να σχετίζονται με την πιθανή «φιλοξενία» του Γκρούεφσκι στην Τουρκία, εφόσον απελαθεί από την Ουγγαρία.
Παραμονές των εκλογών ο Μίτσκοσκι είχε επισκεφθεί, επικεφαλής κυβερνητικής αντιπροσωπείας, τη Βουδαπέστη, όπου συναντήθηκε με τον Ορμπαν – είναι άγνωστο αν είδε και τον Γκρούεφσκι. Αμέσως μετά δήλωσε πως «η “Μακεδονία” και η Ουγγαρία χτίζουν μια ισχυρή στρατηγική εταιρική σχέση στηριζόμενη στην αμοιβαία υποστήριξη, στον σεβασμό και στις κοινές αξίες». Ο Ορμπαν είχε στηρίξει «ολόθερμα» τον εθνικιστή Μίτσκοσκι στις εκλογές στις οποίες νίκησε τον Ζάεφ και ανήλθε στην εξουσία. Ο καταζητούμενος βάσει διεθνούς εντάλματος και προστατευόμενος του Ορμπαν, Νίκολα Γκρούεφσκι, ο ηγέτης που έθεσε τις βάσεις της μετατροπής της Βόρειας Μακεδονίας σε ισχυρό προγεφύρωμα του Ορμπανισμού στα νότια Βαλκάνια, μπορεί τώρα να τινάξει στον αέρα τη «στρατηγική εταιρική σχέση».
Τελεσίγραφο από Μάγιαρ – «Τους έχω διαμηνύσει να μην αγοράζουν έπιπλα επειδή δεν θα μείνουν για πολύ», είπε ο Μάγιαρ για τους υπόδικους φιλοξενουμένους του Ορμπαν και τόνισε ότι «η Ουγγαρία δεν θα είναι καταφύγιο για διεθνείς εγκληματίες».
Aν ο Μάγιαρ θέλει να εναρμονίσει θεσμικά την Ουγγαρία με την Ευρωπαϊκή Eνωση, θα πρέπει να παραδώσει ή να απελάσει τους «εγκληματίες», στους οποίους είχε προσφέρει καταφύγιο ο Ορμπαν. Ο Γκρούεφσκι είτε θα οδηγηθεί με χειροπέδες πίσω στα Σκόπια για να δικαστεί είτε θα καταφύγει –το πιο πιθανό– στη φιλόξενη αγκαλιά του Πούτιν, του Λουκασένκο ή ακόμη και του Ερντογάν. Αν, μεν, διαφύγει κρυφά μια νύχτα, κατά την προσφιλή του μέθοδο, προς Ανατολάς, μικρό το κακό. Η κυβέρνηση στα Σκόπια θα ανασάνει με ανακούφιση. Αν όμως της «τον στείλει πακέτο» πίσω –ξεπερνώντας κάποιες περίπλοκες νομικές διαδικασίες που αφορούν την άρση του πολιτικού ασύλου στην Ουγγαρία–, τότε ο Μίτσκοσκι δύσκολα θα μπορέσει να πει «παρελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο». Ο Γκρούεφσκι θα κληθεί να δικαστεί με τις απαγγελθείσες από το 2018 βαρύτατες κατηγορίες –όταν δραπέτευσε με τη βοήθεια του Ορμπαν από τα Σκόπια– απειλώντας με κρίση το πολιτικό σκηνικό. Κι αυτό γιατί το VMRO του Μίτσκοσκι, το οποίο υπό την ηγεσία του Γκρούεφσκι κυβερνούσε επί δώδεκα χρόνια, θα πρέπει να τον δικάσει και ενδεχομένως να τον στείλει στη φυλακή. Θα αντέξει η κυβέρνηση μια τέτοια πολιτική δοκιμασία όταν, μάλιστα, ο Γκρούεφσκι εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρή ομάδα υποστηρικτών του στο κόμμα και στη Βουλή, ενώ ταυτόχρονα θα δέχεται την πίεση και των Βρυξελλών να αποδείξει ότι λειτουργεί κράτους δικαίου στη Βόρεια Μακεδονία για να προχωρήσουν οι ενταξιακές διαδικασίες;
Το ενδεχόμενο να βρεθούν σκελετοί εκτός από την ντουλάπα του Γκρούεφσκι και σε αυτήν του σημερινού πρωθυπουργού της Βόρειας Μακεδονίας, εφόσον η κυβέρνηση Μάγιαρ ανοίξει τους φακέλους των σχέσεων και των συναλλαγών του Ορμπαν με «φίλιους ηγέτες», δεν πρέπει να αποκλειστεί.
Το δάνειο
Ο Μίτσκοσκι συνέχισε την πολιτική πρόσδεσης της Βόρειας Μακεδονίας στο άρμα του Ορμπαν ακολουθώντας τα βήματα του Γκρούεφσκι – με το αζημίωτο φυσικά. Αρχικά συνήψε δάνειο 500 εκατ. δολαρίων από την Ουγγαρία, το οποίο αποτελούσε μέρος του ποσού του ενός δισ. δολαρίων που είχε δανειστεί η ουγγρική κυβέρνηση Ορμπαν από την Κίνα. Στη συνέχεια άνοιξε την πόρτα για την αγορά μέσων ενημέρωσης σε επιχειρηματίες προσκείμενους στον Ορμπαν. «Υποστηρίζοντας ένα ανελεύθερο μοντέλο διακυβέρνησης και χρηματοδοτώντας εθνικιστικά ΜΜΕ, ο Βίκτορ Ορμπαν εδραιώνει τη μακροπρόθεσμη θέση του στην περιοχή», ανέφερε στο Euronews ο ειδικός του German Marshall Fund, Ντίμιταρ Κεράνοφ. Αλλοι αναλυτές επισήμαιναν ότι το δάνειο προς τα Σκόπια ήταν η μεγαλύτερη οικονομική βοήθεια που είχε δώσει ποτέ η Ουγγαρία σε οποιαδήποτε χώρα από την πτώση του κομμουνισμού.
«Με αυτή την πολιτική τα Σκόπια υπό την τρέχουσα κυβέρνηση απομακρύνονται από την ευρωπαϊκή ένταξη και τοποθετούνται όλο και περισσότερο σε ένα μπλοκ που περιλαμβάνει την Κίνα, την Ουγγαρία, τη Ρωσία και τη Σερβία», τόνιζε ο Κεράνοφ.
Ο φυγόδικος Γκρούεφσκι και ο διάδοχός του στα Σκόπια Μίτσκοσκι δεν είναι φυσικά οι μόνοι ηγέτες της περιοχής που είχαν γοητευθεί από το ευρωσκεπτικιστικό μοντέλο της «ανελεύθερης δημοκρατίας» του Βίκτορ Ορμπαν και τώρα με τη συντριβή του έχουν περιπέσει σε ορφάνια. Στη σύγκρουσή του με την Ε.Ε. για καίρια ζητήματα, με κορυφαίο τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Ορμπαν είχε στο πλευρό του κατά καιρούς ηγέτες όπως ο Σλοβάκος Φίτσο, ο Τσέχος Μπάμπιτς, ο Σλοβένος Γιάντσα, με τους οποίους από κοινού μπλόκαρε σημαντικές πολιτικές των Βρυξελλών. Τον «κλαίει», τώρα, ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς, του οποίου αποτέλεσε πρότυπο πολιτικής «εξισορρόπησης» μεταξύ Βρυξελλών, Μόσχας και εθνικών συμφερόντων, αλλά και άσκησης μιας αυταρχικής εξουσίας, βυθισμένης στη διαφθορά. Μένει να φανεί εάν στις σερβικές βουλευτικές εκλογές του καλοκαιριού θα τον συμπαρασύρει ο πολιτικός σεισμός της κατάρρευσης του ομοϊδεάτη του. «Ο Ορμπαν έπεσε, ήρθε η σειρά του Βούτσιτς;» ήταν ο χαρακτηριστικός τίτλος της εφημερίδας VREME του Βελιγραδίου, με την επισήμανση, ωστόσο, ότι σε αντίθεση με την Ουγγαρία, στη Σερβία δεν έχει βρεθεί η πολιτική προσωπικότητα που θα ενώσει τις διάσπαρτες δυνάμεις της αντιπολίτευσης.
Οι εκλογές στη Βουλγαρία και η Μόσχα
Σήμερα διεξάγονται στη Βουλγαρία βουλευτικές εκλογές, οι όγδοες τα τελευταία τέσσερα χρόνια, με το φάντασμα του Ορμπαν αλλά και της ακυβερνησίας να πλανάται πάνω από την κάλπη. Τα βλέμματα Δύσης και Ανατολής είναι στραμμένα στη Σόφια. Με διακύβευμα την ανεπίτευκτη τα τελευταία χρόνια πολιτική σταθερότητα, ο τέως πρόεδρος της Δημοκρατίας, θεωρούμενος από τη Δύση φιλορώσος και εμφορούμενος σε πολλά θέματα από το «πνεύμα Ορμπαν», κυρίως στο ζήτημα των κυρώσεων κατά της Ρωσίας και της αποστολής βοήθειας στην Ουκρανία, Ρούμε Ράντεφ, προβάλλει ως το ακλόνητο φαβορί για την πρωτιά.
Χώρα υψίστης σημασίας για την επιτήρηση της Μαύρης Θάλασσας και την ασφάλεια της ΝΑ Ευρώπης, συγκεντρώνει το ενδιαφέρον Ρωσίας και Δύσης που περιμένουν με αγωνία το αποτέλεσμα της κάλπης.
Πώς βλέπουν όμως οι δύο πλευρές την αναμέτρηση και πώς τη συνδέουν με τον Ορμπαν; «Αν ο Ράντεφ είναι σοβαρός, θα πρέπει να προσφέρει στους Βουλγάρους αυτό που προτείνει ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπαν», είχε γράψει η ρωσική ιστοσελίδα Pravda.ru και πρόσθετε: «Εκτός από τη ρητορική της υπεράσπισης των παραδοσιακών αξιών, της εθνικής κυριαρχίας και του σκεπτικισμού απέναντι στη “γραφειοκρατία των Βρυξελλών”, καθώς και την άρνηση να υποστηρίξει το Κίεβο, θα πρέπει να προσφέρει ενεργειακή κυριαρχία για να μετριάσει τον πληθωρισμό που προκύπτει από την υιοθέτηση του ευρώ».
«Η κατάσταση θα μπορούσε να ευνοήσει τον Ράντεφ, επειδή ο Τραμπ χρειάζεται οπωσδήποτε να αυξήσει την παρουσία του στην Ευρώπη. Χρειάζεται έναν δεύτερο Ορμπαν και ο Ράντεφ είναι απόλυτα κατάλληλος γι’ αυτό. Ο Τραμπ χρειάζεται μόνο να ανακοινώσει την υποστήριξή του στον Ράντεφ και πολλοί στη Βουλγαρία θα τον ψηφίσουν. Και αν η κυβέρνηση Τραμπ τον χρηματοδοτήσει, ο Ράντεφ θα κερδίσει». Φυσικά, το άρθρο είχε γραφτεί πριν από τις εκλογές στην Ουγγαρία και απηχούσε την επιθυμία της Μόσχας.
Στον αντίποδα, ο σχολιαστής Ντάνιελ Σμίλοφ της Deutsche Welle έδωσε την ευρωπαϊκή οπτική των εκλογών: «Αν οι Βούλγαροι ενδιαφέρονται σοβαρά για το μέλλον τους, θα πρέπει να ψηφίσουν κόμματα που θα διατηρήσουν και θα βελτιώσουν τη διεθνή έννομη τάξη και θα συμβάλουν στην εγκαθίδρυση μιας ενωμένης Ευρώπης ως υπεύθυνου και ισχυρού παγκόσμιου παράγοντα. Αυτή είναι η μόνη ευκαιρία μας ως κράτος και έθνος να βγούμε με αξιοπρέπεια και επιτυχία από τις τρέχουσες και τις επερχόμενες κρίσεις. Η πολιτική του Ορμπαν ήταν μια πολιτική οπορτουνισμού – το “πονηρό”, μικρό κράτος που είναι “καλό” με όλους και παίρνει ό,τι μπορεί από αυτούς. Αυτός ο οπορτουνισμός έχει αποτύχει. Ας ελπίσουμε ότι τώρα το μάθημα του Ορμπαν θα γίνει κατανοητό σωστά και εγκαίρως».
