Την ιστορία τη γράφουν οι νικητές – ή τουλάχιστον έτσι έχουμε συνηθίσει να λέμε. Η φράση αποδίδεται στον Ναπολέοντα, ο οποίος είχε όμως πει και κάτι άλλο (που είχε μάλλον δανειστεί από τον Ελβέτιο, τον Φοντενέλ ή τον Βολταίρο): ότι η ιστορία δεν είναι παρά ένας μύθος πάνω στον οποίο έχουμε καταλήξει να συμφωνούμε. Εν έτει 2026, έπειτα από σχεδόν επτά εβδομάδες συγκρούσεων και μόνον λίγες ημέρες εκεχειρίας, Αμερικανοί και Ιρανοί δηλώνουν αμφότεροι νικητές και γράφουν τις δικές τους ιστορίες γύρω από τον πόλεμο με εικόνες και ευφάνταστα μιμίδια, συνεπικουρούμενοι από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.
Παράλληλα με τις εξελίξεις στα πεδία της ανταλλαγής πυρών, του ναυτικού αποκλεισμού και της διπλωματίας, οι αντιμαχόμενες πλευρές επιχειρούν να προωθήσουν ενώπιον της διεθνούς κοινότητας τα δικά τους αντικρουόμενα αφηγήματα γύρω από την τρέχουσα κρίση, αφενός προπαγανδίζοντας η καθεμία τις θέσεις της και αφετέρου αποδομώντας τις θέσεις και το προφίλ του αντιπάλου.
Οι αντιμαχόμενοι επιχειρούν να προωθήσουν στη διεθνή κοινότητα τα δικά τους αντικρουόμενα αφηγήματα.
Στην εποχή της εικόνας και των σύντομων εικονοκεντρικών αναρτήσεων, η μάχη των εντυπώσεων δεν είναι πια τόσο επιφανειακή όσο μπορεί να υπέθετε κανείς άλλοτε. Οι εντυπώσεις πλέον διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο πολλοί (εάν όχι οι περισσότεροι) αντιλαμβάνονται τα μεγάλα γεγονότα και, ως εκ τούτου, με βάση ή αφετηρία αυτές τις εντυπώσεις διαμορφώνονται πια οι στάσεις που οι πλειοψηφίες υιοθετούν σε σχέση με αυτά τα γεγονότα και τους βασικούς πρωταγωνιστές τους, είτε μιλάμε για τους αγιατολάδες του Ιράν είτε για τον Τραμπ και τον Νετανιάχου.
Η ρήση του Τσώρτσιλ
«Η ιστορία θα είναι ευγενική μαζί μου […] γιατί θα τη γράψω εγώ», είχε πει πριν από δεκαετίες ο Ουίνστον Τσώρτσιλ, και ακριβώς σε αυτό στοχεύουν τις τελευταίες εβδομάδες Ιρανοί, Αμερικανοί και Ισραηλινοί, ο καθένας με τον τρόπο του, με πεδίο αντιπαράθεσης πια, ή πληροφοριακού πολέμου, τα κοινωνικά δίκτυα και το YouTube.
Αθεράπευτα αυτοαναφορικός, ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ αρέσκεται να αναρτά στα σόσιαλ μίντια εικόνες του εαυτού του ως Ιησού ή Πάπα. Παράλληλα, εμφορούμενοι από ανάλογες διαθέσεις «αποθέωσης» του Αμερικανού ηγέτη, πολλοί υποστηρικτές του αρέσκονται να τον παρουσιάζουν σε δικές τους αναρτήσεις ως Ράμπο ή Ρόκι, αντλώντας στοιχεία από την αμερικανική ποπ κουλτούρα.
Ωστόσο, με σημείο αναφοράς τη δυτική ποπ κουλτούρα (που έχει πια διεθνοποιηθεί), εξαπολύουν τη δική τους αντεπίθεση και οι Ιρανοί, μπαίνοντας δυναμικά στη μάχη της προπαγάνδας.
Ομάδες δημιουργών περιεχομένου που σχετίζονται με το Ιράν, με γνωστότερη πια μεταξύ αυτών την Explosive Media που παρουσιάζεται να έχει ως έδρα της την Τεχεράνη, «βομβαρδίζουν» τις τελευταίες εβδομάδες τα σόσιαλ μίντια (το X του πρώην «υπουργού» του Τραμπ, Ελον Μασκ, καθώς και το YouTube της Alphabet, μητρικής της Google) με εικόνες και ολιγόλεπτα (αγγλόφωνα ή με αγγλικούς υποτίτλους) βίντεο κινουμένων σχεδίων. Ακολουθώντας ένα συγκεκριμένο σχεδιαστικό μοτίβο όχι πολύ διαφορετικό από εκείνο της τηλεοπτικής σειράς «Ninjago», οι εν λόγω δημιουργοί παρουσιάζουν τους Ιρανούς, τους Αμερικανούς και τους Ισραηλινούς ως φιγούρες LEGO που παίρνουν μέρος σε μάχες με φόντο το σύγχρονο Ιράν και όσα εκτυλίχθηκαν εκεί τις τελευταίες εμπόλεμες εβδομάδες. Σε αυτά τα βίντεο, ωστόσο, οι Αμερικανοί δεν κερδίζουν, αλλά χάνουν και εκνευρίζονται ή κλαίνε, ενώ ο Τραμπ από «winner» γίνεται «loser», αποκτώντας δηλαδή μια «ιδιότητα» την οποία ο ίδιος συνηθίζει να αποδίδει στους «losers» εχθρούς τους. Παράλληλα, οι Ιρανοί παρουσιάζουν την αμερικανική ηγεσία να σύρεται άκριτα πίσω από το Ισραήλ, αλλά και πίσω από τις ανάγκες συγκάλυψης του σκανδάλου της υπόθεσης Επσταϊν.
«Φιλοϊρανικές ομάδες χρησιμοποιούν ως όπλα μιμίδια που δημιούργησαν με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης με στόχο να υπονομεύσουν τα μηνύματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Αυτά τα μιμίδια, που ήδη μετρούν εκατομμύρια προβολές, κοροϊδεύουν την υγεία του Τραμπ, υπενθυμίζουν τους φακέλους Επσταϊν και απευθύνονται στο αμερικανικό κοινό χρησιμοποιώντας αναφορές στην ποπ κουλτούρα», γράφουν οι Los Angeles Times. Το καταριανό δίκτυο Al Jazeera αναφέρεται σε ομάδες δημιουργών περιεχομένου όπως είναι οι Explosive Media, PersiaBoi, Southern Punk και Nukta.
Ρωσική βοήθεια
«Τα βίντεο και οι αναρτήσεις (σ.σ. των Ιρανών και των φίλα προσκείμενων σε αυτούς) χλευάζουν αδιάκοπα τον πρόεδρο Τραμπ ή τον δυσφημούν ως έναν αιμοδιψή ηγέτη που χτυπά αδιακρίτως αμάχους», αναφέρουν σε δική τους ανάλυση οι New York Times. Σύμφωνα με την εφημερίδα της Νέας Υόρκης, «το Ιράν διεξάγει αυτό που ερευνητές έχουν περιγράψει ως έναν εκλεπτυσμένο πόλεμο πληροφοριών, με τη βοήθεια της Ρωσίας και της Κίνας, διαδίδοντας περιεχόμενο που έχει σχεδιαστεί με στόχο να εκμεταλλευθεί την παγκόσμια αντίθεση στη στρατιωτική εκστρατεία των ΗΠΑ και του Ισραήλ». Παράλληλα, ωστόσο, οι Ιρανοί έχουν κι έναν άλλο στόχο: εν προκειμένω να αποσπάσουν την προσοχή από τις σημαντικές απώλειες που υπέστη η χώρα τους τις περασμένες εβδομάδες στα πεδία των μαχών.
Η πρόσβαση στο Ιντερνετ είχε διακοπεί για τους περισσότερους Ιρανούς κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ως εκ τούτου, όλα αυτές οι αναρτήσεις σχεδιάστηκαν με το βλέμμα στραμμένο στους πολίτες άλλων χωρών.
«Η ομάδα που δημιουργεί αυτά τα βίντεο αποτελείται από δέκα άτομα, ηλικίας μεταξύ 19 και 25 ετών», γράφει το καταριανό δίκτυο Al Jazeera, αναφερόμενο στην ιρανική Explosive Media. Tο κανάλι που διατηρούσε η εν λόγω ομάδα στο YouTube «κατέβηκε» προ ημερών με απόφαση της Alphabet, αφού όμως είχε προλάβει προηγουμένως να κάνει «ντόρο» διεθνώς εξασφαλίζοντας συνολικά εκατομμύρια θεάσεις.
