ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Η προσπάθεια της Ευρώπης να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της στην άμυνα, ισορροπώντας ανάμεσα στη συνεργασία με το ΝΑΤΟ και την επιδίωξη μεγαλύτερης στρατηγικής αυτονομίας, αποτελεί ένα ακόμη σημείο «τριβής» μεταξύ της Γηραιάς Ηπείρου και των ΗΠΑ. Ωστόσο, δεν πρόκειται για «νέα κρίση» –όπως παρατηρούν νατοϊκοί διπλωμάτες–, αλλά περισσότερο για μια παλαιά διαφωνία, που επιστρέφει με μεγαλύτερη ένταση, λόγω της συνεχιζόμενης ενόχλησης του Αμερικανού προέδρου για τη στάση των Συμμάχων στον πόλεμο στο Ιράν.
Την ένταση αυτή περιέγραφε χθες δημοσίευμα των Financial Times, αναφέροντας ότι Ευρωπαίοι και Αμερικανοί βρίσκονται σε «διαμάχη αρμοδιοτήτων» σχετικά με τη διαχείριση ενός τεράστιου κύματος επενδύσεων στην άμυνα, που –κατά την εφημερίδα– φτάνει έως ένα τρισ. δολάρια ετησίως. Στον «πυρήνα» της αντιπαράθεσης βρίσκεται η βιομηχανική πολιτική της άμυνας… «Το ζήτημα είναι ποιος θα διαχειριστεί την αύξηση της παραγωγής και τι αντίκτυπο θα έχει αυτό στα οπλικά συστήματα που θα χρησιμοποιεί η Ευρώπη μελλοντικά», αναφέρει το δημοσίευμα.
Το θέμα φέρεται να απασχόλησε –ανάμεσα σε άλλα– τη χθεσινή συνάντηση της προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν με τον γ.γ. του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στις Βρυξέλλες. Ομως, νατοϊκή πηγή μιλώντας στην «Κ» εξήγησε ότι η διαφωνία δεν είναι καινούργια. Το ΝΑΤΟ, ως διατλαντική συμμαχία, παραδοσιακά επιμένει ότι η αμυντική βιομηχανία πρέπει να παραμείνει ανοιχτή και διασυνδεδεμένη με τις ΗΠΑ. Αντιθέτως, η Ευρωπαϊκή Ενωση προωθεί εσχάτως ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.
Η νέα πρωτοβουλία της λεγόμενης ευρωπαϊκής προτίμησης αποτελεί πλέον βασικό σημείο «τριβής». Ωστόσο, όπως επισημαίνει η ίδια πηγή, «η ουσία εδώ δεν αφορά το ΝΑΤΟ αυτό καθαυτό, αλλά τη σχέση Ευρωπαίων και Αμερικανών». «Για τις ΗΠΑ αποτελεί μεγάλο θέμα να μην υπάρχουν περιορισμοί για τις αμερικανικές αμυντικές επιχειρήσεις, και αυτό μας το θέτουν συνεχώς».
«Διαφύλαξη συμφερόντων»
Με άλλα λόγια, η σύγκρουση αφορά το «μοίρασμα της πίτας», ειδικά μετά την περυσινή απόφαση των νατοϊκών συμμάχων να αυξηθούν οι αμυντικές δαπάνες κατά 5% του ΑΕΠ – έως το 2035. «Από την πίτα αύξησης των δαπανών, ο καθένας επιχειρεί να διαφυλάξει τα συμφέροντά του», σημειώνει η νατοϊκή πηγή, υπογραμμίζοντας ότι «οι Ευρωπαίοι θέλουν μεγαλύτερο μέρος της, ειδικά από τη στιγμή που την πληρώνουν».
Ωστόσο, η πραγματικότητα της αγοράς περιορίζει αυτές τις φιλοδοξίες. Οπως μεταφέρεται από τη νατοϊκή πλευρά, «τα χρήματα είναι τόσο πολλά, που δεν φτάνει η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία να καλύψει τη ζήτηση», γεγονός που σημαίνει ότι η αύξηση των κονδυλίων θα ωφελήσει και αμερικανικές, τουρκικές, νορβηγικές και νοτιοκορεατικές βιομηχανίες.
Από την πλευρά της Ε.Ε., το ζήτημα τίθεται διαφορετικά. Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας συνδέεται με τη «στρατηγική αυτονομία», ιδίως μετά τις διαρκείς πιέσεις των ΗΠΑ να αναλάβουν οι Ευρωπαίοι μεγαλύτερο βάρος για την άμυνά τους. «Η Ε.Ε. έχει τα χρήματα και το ΝΑΤΟ τις στρατιωτικές δυνατότητες», συνοψίζει Ευρωπαίος διπλωμάτης. Και προσθέτει: «Η προστιθέμενη αξία της Ενωσης είναι ακριβώς οι οικονομικοί πόροι μέσω των χρηματοδοτικών εργαλείων (π.χ. το SAFE) που διαθέτει».
Οι Βρυξέλλες δεν αποκλείουν, πάντως, συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, αλλά υπό προϋποθέσεις. «Οι Αμερικανοί θέλουν συμμετοχή στην “πίτα”. Εμείς λέμε ναι, αλλά υπό τους όρους, που θέτουν οι σχετικοί κανονισμοί». Η στάση του Μαρκ Ρούτε επιχειρεί –τουλάχιστον μέχρι στιγμής– να ισορροπήσει μεταξύ των δύο προσεγγίσεων. Αναγνωρίζει δηλαδή ως «λογικό οι Ευρωπαίοι να θέλουν ενίσχυση της βιομηχανίας τους».
