Ενα εφεδρικό σχέδιο που θα διασφαλίζει πως η Ευρώπη θα μπορεί να αμυνθεί χρησιμοποιώντας τις υπάρχουσες στρατιωτικές δομές του ΝΑΤΟ σε περίπτωση απόσυρσης των ΗΠΑ φέρεται πια να κερδίζει έδαφος εντός των συνόρων της Γηραιάς Ηπείρου, αφού έλαβε το πράσινο φως και από την –άλλοτε διστακτική– Γερμανία. Αυτό υποστηρίζει η Wall Street Journal σε δημοσίευμά της, σύμφωνα με το οποίο οι Ευρωπαίοι έχουν αρχίσει ήδη να εντάσσουν περισσότερους «δικούς τους» σε θέσεις ευθύνης εντός της Συμμαχίας. Πρόκειται για σχέδια τα οποία προς το παρόν προωθούνται ανεπισήμως, όπως αναφέρει η WSJ.
Αυτό που θέλουν οι Ευρωπαίοι είναι να μπορέσουν να διατηρήσουν την αποτρεπτική ισχύ έναντι της Ρωσίας, της πυρηνικής αποτροπής συμπεριλαμβανομένης, και την επιχειρησιακή συνέχεια του ΝΑΤΟ, ακόμη κι αν η Ουάσιγκτον αποφασίσει κάποια στιγμή να αποσύρει αμερικανικές δυνάμεις από την Ευρώπη. Τα σχέδια αυτά, όπως σημειώνει η WSJ, φανερώνουν το βάθος της ευρωπαϊκής ανησυχίας σε σχέση με την αμερικανική (αν)αξιοπιστία. Επί της ουσίας μιλάμε για υπό διαμόρφωση σχέδια που επισπεύσθηκαν έπειτα από τις απειλές Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας και τα οποία πλέον αποκτούν νέα δυναμική με φόντο την άρνηση των Ευρωπαίων να συνδράμουν τις ΗΠΑ στο Ιράν, μια άρνηση που προκάλεσε την αντίδραση του ιδίου του Τραμπ.
Ενδεικτικά, αφού ο Τραμπ απείλησε να εισβάλει στη Γροιλανδία, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ξεκίνησαν συζητήσεις για το αν η πυρηνική αποτρεπτική δύναμη της Γαλλίας θα μπορούσε να επεκταθεί ώστε να καλύψει και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Το μομέντουμ της επιχειρούμενης ευρωπαϊκής αμυντικής χειραφέτησης φέρεται να ενισχύεται πια και από τη στροφή που έκανε το Βερολίνο, το οποίο άλλοτε αντιστεκόταν στις γαλλικές εκκλήσεις περί μεγαλύτερης ευρωπαϊκής αυτονομίας, αλλά πλέον αρχίζει να απομακρύνεται από το δόγμα της πρόσδεσης στις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας.
Οπως σημειώνεται ωστόσο, το πλάνο της διαμόρφωσης ενός πιο ευρωπαϊκού ΝΑΤΟ αποτελεί τεράστια πρόκληση, αφού ολόκληρο το νατοϊκό σύστημα, όπως είναι δομημένο σήμερα, βασίζεται στην αμερικανική ηγεσία σχεδόν σε κάθε επίπεδο, από την υλικοτεχνική υποστήριξη και τις υπηρεσίες πληροφοριών έως την ανώτατη στρατιωτική διοίκηση.
Οι Ευρωπαίοι προσπαθούν πλέον να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος αυτών των ευθυνών. Η Συμμαχία θα τελεί «περισσότερο υπό ευρωπαϊκή ηγεσία», επιβεβαίωσε πρόσφατα ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε. «Η μετατόπιση του βάρους από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη είναι σε εξέλιξη και θα συνεχιστεί. Το πιο σημαντικό είναι να κατανοήσουμε ότι αυτό συμβαίνει και να το χειριστούμε με έναν οργανωμένο και ελεγχόμενο τρόπο», δήλωσε ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ, ένας από τους Ευρωπαίους ηγέτες που φέρεται να πρωταγωνιστούν στα σχέδια περί ευρωπαϊκού ΝΑΤΟ.
Πρωτοβουλία Στουμπ
Προ ημερών, ο Τραμπ απείλησε να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ λόγω της «απαράδεκτης», όπως τη χαρακτήρισε, άρνησης των συμμάχων να υποστηρίξουν τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Ιράν. Αμέσως μετά από αυτή την απειλή του Τραμπ, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ο Στουμπ τηλεφώνησε στον Αμερικανικό πρόεδρο, τον οποίο ενημέρωσε σχετικά με τα σχέδια της Ευρώπης για την ενίσχυση της άμυνάς της. «Ηρθε η ώρα η Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλεια και την άμυνά της», φέρεται να είπε ο Στουμπ.
Πέρα από τον Φινλανδό πρόεδρο ωστόσο –και τους Γάλλους που μιλούν παλαιόθεν για την ανάγκη μεγαλύτερης ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας–, ο παράγοντας που λειτουργεί πλέον ως καταλύτης δίνοντας ώθηση στις εξελίξεις είναι η στροφή που έκανε η γερμανική ηγεσία. Το Βερολίνο, το οποίο φιλοξενεί αμερικανικά πυρηνικά όπλα, για χρόνια απέφευγε να αμφισβητήσει τον ρόλο της Αμερικής ως εγγυήτριας της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Ωστόσο, πέρυσι, όταν άρχισε να καθίσταται σαφές πως ο Τραμπ θα εγκατέλειπε στην τύχη της την Ουκρανία, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς άρχισε να επαναξιολογεί αυτή τη θέση, χωρίς όμως να θέλει να φανεί δημοσίως ότι αμφισβητεί τη δομή της νατοϊκής συμμαχίας, «κάτι που θα ήταν επικίνδυνο». Αυτή η αλλαγή στάσης εκ μέρους της Γερμανίας άνοιξε τον δρόμο για την αναζήτηση εφεδρικών σχεδίων δράσης από χώρες όπως η Βρετανία, η Γαλλία, η Πολωνία, τα σκανδιναβικά κράτη και ο Καναδάς.
