Η διοίκηση Τραμπ παρουσίασε το δικό της όραμα για την Ευρώπη εξ αντανακλάσεως τον περασμένο Νοέμβριο, όταν έδωσε στη δημοσιότητα τη νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας (NSS) των ΗΠΑ. Σύμφωνα με όσα αναφέρονταν εν είδει προειδοποίησης σε εκείνο το –υπογεγραμμένο από τον Τραμπ– κείμενο, η Ευρώπη κινδυνεύει με «πολιτισμικό αφανισμό» και μπορεί σε 20 χρόνια να είναι «αγνώριστη» εάν δεν «ανοίξει τις αγορές της στα αμερικανικά προϊόντα» και δεν αρχίσει να ψηφίζει «πατριωτικά κόμματα» τα οποία συνδέονται με τον Τραμπ.
«Θα ανταμείψουμε τα πολιτικά κόμματα και τα κινήματα που ευθυγραμμίζονται με τις αρχές και τη στρατηγική μας. […] Η Αμερική ενθαρρύνει τους πολιτικούς συμμάχους της στην Ευρώπη. […] Η αυξανόμενη επιρροή των πατριωτικών ευρωπαϊκών κομμάτων δίνει αφορμή για μεγάλη αισιοδοξία. […] Θα βοηθήσουμε την Ευρώπη να διορθώσει την τρέχουσα πορεία της», έγραφε η διοίκηση Τραμπ σε εκείνο το κείμενο στρατηγικής του 2025.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς είχε κάνει γνωστές τις αμερικανικές διαθέσεις μήνες νωρίτερα από το έδαφος της Γερμανίας, όταν –τον Φεβρουάριο του 2025– εκφώνησε έναν «φιλιππικό» κατά της Ε.Ε. από το βήμα της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια και συνάντησε διά ζώσης την ηγέτιδα της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), Αλις Βάιντελ, την οποία είχε λίγες εβδομάδες νωρίτερα «συναντήσει» διαδικτυακά και ο Ελον Μασκ. «Ο Τζέι Ντι Βανς σπάει ένα ταμπού συναντώντας την ηγέτιδα του ακροδεξιού γερμανικού κόμματος λίγες εβδομάδες πριν από τις γερμανικές εκλογές», έγραφε πέρυσι ο Guardian, υπογραμμίζοντας ότι ο Αμερικανός αντιπρόεδρος συνάντησε μεν τη Βάιντελ, αλλά όχι και τον τότε καγκελάριο Ολαφ Σολτς, τον οποίο είχε αποφύγει με το επιχείρημα ότι «δεν θα είναι καγκελάριος για πολύ καιρό ακόμη».
Η Αλις Βάιντελ και το κόμμα της πήγαν όντως πολύ καλά στις γερμανικές ομοσπονδιακές εκλογές της 23ης Φεβρουαρίου 2025 που ακολούθησαν. Περίπου ένα χρόνο μετά, ωστόσο, αντί να είναι «αιωνίως ευγνώμων», η συμπρόεδρος της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) βρέθηκε να ασκεί σκληρή κριτική στη διοίκηση Τραμπ. «Εχει παραβιάσει μια θεμελιώδη προεκλογική του υπόσχεση, που ήταν το να μην παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών, κι αυτό πρέπει να το εξηγήσει στους ψηφοφόρους του», δήλωσε για τον Τραμπ η Βάιντελ έπειτα από την απαγωγή του Βενεζουελάνου ηγέτη Νικολάς Μαδούρο. «Τώρα ο Τραμπ ζητάει βοήθεια. Αυτό όμως δείχνει ότι οι ΗΠΑ ξεκίνησαν αυτήν την αποστολή χωρίς στρατηγική εξόδου και χωρίς σαφές σχέδιο για το τι θα ακολουθούσε», δήλωσε η ίδια πιο πρόσφατα, με το βλέμμα στραμμένο αυτήν τη φορά στο Ιράν και στα Στενά του Ορμούζ. «Οι μέθοδοι τύπου Αγριας Δύσης πρέπει να απορρίπτονται. Ο σκοπός δεν αγιάζει πάντοτε τα μέσα», δήλωνε προ εβδομάδων, σε ανάλογο πνεύμα, ο έτερος συμπρόεδρος της Εναλλακτικής για τη Γερμανία, Τίνο Χρουπάλα.
Ο Χρουπάλα και η Βάιντελ δεν ήταν όμως οι μόνοι μεταξύ των Ευρωπαίων συντηρητικών που βρέθηκαν ξαφνικά να παίρνουν αποστάσεις από τη διοίκηση Τραμπ μέσα στο 2026. Ο Ζορντάν Μπαρντελά ως πρόεδρος της Εθνικής Συσπείρωσης (RN) στη Γαλλία και ο Νάιτζελ Φάρατζ ως επικεφαλής του Reform UK στη Βρετανία έφτασαν κι εκείνοι στο σημείο να ασκούν δημόσια κριτική στον Τραμπ, ο μεν Μπαρντελά βλέποντας «αυτοκρατορικές φιλοδοξίες», ο δε Φάρατζ κάνοντας λόγο για «εχθρικές πράξεις».
Τι άλλαξε εν τω μεταξύ; Ο Τραμπ προκάλεσε βαθιά ενόχληση στη Γηραιά Ηπειρο με τους δασμούς, τα άκρως απαξιωτικά σχόλιά του για τους «αδύναμους» Ευρωπαίους, την «προσκόλλησή» του στον Πούτιν (που δεν αρέσει καθόλου σε Πολωνία, Βρετανία και χώρες της Βαλτικής) και τις εκβιαστικού τύπου απειλές του περί προσάρτησης της (δανικής) Γροιλανδίας. Παράλληλα, ωστόσο, ο ίδιος άρχισε να φαίνεται περισσότερο «ασταθής» και λιγότερο «απομονωτιστής»: Ενεπλάκη σε –εκ του αποτελέσματος προβληματικές– επεμβάσεις στο εξωτερικό (Ιράν), άρχισε να μιλάει για «αλλαγές καθεστώτων» (σε Ιράν, Βενεζουέλα, Κούβα), είδε τα ποσοστά της δημοτικότητάς του να υποχωρούν στο εσωτερικό και να παραμένουν χαμηλά στην Ευρώπη, στήριξε άμεσα ή έμμεσα πολιτικούς που ηττήθηκαν στην κάλπη (τον Βίκτορ Ορμπαν στην Ουγγαρία, τον Γιάνες Γιάνσα στη Σλοβενία, τον Γκερτ Βίλντερς στην Ολλανδία) και έκανε μεταστροφές και υποχω-ρήσεις («TACO»).
Βαριά ήττα του Βίκτορ Ορμπαν στην Ουγγαρία, τον οποίο ο πρόεδρος των ΗΠΑ στήριξε προεκλογικά.
Με άλλα λόγια, ο Τραμπ εν έτει 2026 δεν είναι πια ίδιος με εκείνον των αρχών του 2025 – και δεν αντιμετωπίζεται ως ίδιος από όσους άλλοτε διεκδικούσαν λίγη από τη «λάμψη» του.
«Επειτα από τη συντριπτική ήττα του Βίκτορ Ορμπαν στις εκλογές της Κυριακής στην Ουγγαρία, τα ακροδεξιά κόμματα στην Ευρώπη επανεκτιμούν το πολιτικό κόστος που έχει το να αντιμετωπίζονται ως πολύ κοντινά στην κυβέρνηση Τραμπ», σημειώνει σε ανάλυσή του το αμερικανικό πρακτορείο Bloomberg.
Εθνικά συμφέροντα
«Ολοι πρέπει να υπερασπίζονται τα εθνικά τους συμφέροντα, και τα δικά μας δεν ευθυγραμμίζονται πάντοτε με αυτά των ΗΠΑ. Είναι επίσης σημαντικό να επισημαίνουμε τις διαφορές μας», δήλωσε ο Λουί Αλιό, αντιπρόεδρος της λεπενικής Εθνικής Συσπείρωσης (RN).
Περισσότερο καυστικός, ο συντηρητικός υπουργός Αμυνας του Βελγίου, Τέο Φράνκεν, είπε ότι «οι MAGA θα πρέπει να σταματήσουν να κάνουν προεκλογικές εκστρατείες στο εξωτερικό, επειδή όλοι όσοι υποστηρίζουν χάνουν τις εκλογές», αναφερόμενος προφανώς στην πρόσφατη προεκλογική επίσκεψη του Τζέι Ντι Βανς στη Βουδαπέστη.
Ο Ορμπαν δεν έχασε, βέβαια, την περασμένη Κυριακή στην Ουγγαρία επειδή τον στήριξε ο Τραμπ. Υπήρχαν άλλοι, περισσότερο «απτοί» λόγοι: η κόπωση έπειτα από 16 χρόνια στην εξουσία, τα σκάνδαλα διαφθοράς, τα εντεινόμενα οικονομικά προβλήματα. Η στήριξη του Τραμπ, ωστόσο, κάποιοι λένε ότι μπορεί να έκανε τα πράγματα ακόμη χειρότερα για τον απερχόμενο Ούγγρο πρωθυπουργό.
