Πολλές από τις πιο υγιείς κοινότητες στον κόσμο μοιράζονται ένα κοινό χαρακτηριστικό: μια διατροφή πλούσια σε ελαιόλαδο. Το προϊόν αυτό, ειδικά το εξαιρετικό παρθένο, είναι πλούσιο σε λιπαρά οξέα και φυτικές ενώσεις με σημαντικά οφέλη για την υγεία, γνωστές ως πολυφαινόλες, οι οποίες το καθιστούν ισχυρό αντιφλεγμονώδες με μακροπρόθεσμα οφέλη. Μελέτες δείχνουν ότι η κατανάλωση ελαιολάδου μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών και νευροεκφυλιστικών παθήσεων, ακόμη και πρόωρου θανάτου, ιδιαίτερα όταν εντάσσεται στο πλαίσιο της μεσογειακής διατροφής.
Το ελαιόλαδο είναι ένας από τους «βασικούς παράγοντες» των οφελών της διατροφής για την υγεία, λέει η Κάθριν Ιτσιόπουλος, ερευνήτρια διατροφής στο πανεπιστήμιο RMIT στη Μελβούρνη της Αυστραλίας, η οποία μελετά το ελαιόλαδο. Είναι το «πιο υγιεινό είδος λίπους» που μπορεί να ενσωματώσει κανείς στη διατροφή του, προσθέτει.
Το ελαιόλαδο βοηθά στη διατήρηση της καρδιαγγειακής υγείας· ανάμεσα σε όλα τα φυτικά έλαια, ξεχωρίζει για την ιδιαίτερα υψηλή περιεκτικότητά του σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα και πολυφαινόλες. Οι ενώσεις αυτές, και ειδικότερα μία που ονομάζεται ελαϊκό οξύ, συμβάλλουν στη ρύθμιση των επιπέδων χοληστερίνης, στη μείωση της αρτηριακής πίεσης και στη μακροπρόθεσμη προστασία της καρδιαγγειακής υγείας.
Σε μια εκτεταμένη κλινική δοκιμή που διεξήχθη το 2018 στην Ισπανία, άτομα με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων που ακολούθησαν μεσογειακή διατροφή εμπλουτισμένη με εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο (τουλάχιστον τέσσερις κουταλιές της σούπας ημερησίως) εμφάνισαν μείωση κατά 30% του κινδύνου καρδιακής προσβολής, εγκεφαλικού επεισοδίου και θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια σε σύγκριση με όσους ακολούθησαν διατροφή χαμηλή σε λιπαρά. «Κανένα μεμονωμένο τρόφιμο δεν μπορεί να υποκαταστήσει τα συνολικά οφέλη της μεσογειακής διατροφής», επισημαίνει η Ιτσιόπουλος. «Ωστόσο, ακόμη και λίγες κουταλιές της σούπας ελαιόλαδο την ημέρα μπορούν να προσφέρουν ουσιαστική προστασία στο καρδιαγγειακό σύστημα».
Αντιοξειδωτικά
Πέρα από τις πολυφαινόλες, το ελαιόλαδο περιέχει και άλλα ισχυρά αντιοξειδωτικά, όπως η βιταμίνη Ε και το σκουαλένιο. Ολα αυτά συμβάλλουν στη μείωση της φλεγμονής και του οξειδωτικού στρες, παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν σε κυτταρικές βλάβες και στην εμφάνιση ασθενειών, εξηγεί η Ελένα Μ. Γιουμπέρο-Σεράνο, ερευνήτρια στο Ισπανικό Εθνικό Συμβούλιο Ερευνας, η οποία μελετά τη σχέση μεταξύ διατροφής και γήρανσης. Επίσης, το ελαιόλαδο μπορεί να ενισχύσει τη μεταβολική υγεία, βελτιώνοντας τον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα και μειώνοντας ενδεχομένως τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, προσθέτει η Γιουμπέρο-Σεράνο.
Για τους περισσότερους ανθρώπους, η κατανάλωση μιας έως τεσσάρων κουταλιών της σούπας ημερησίως αποτελεί ένα ρεαλιστικό στόχο για τη μακροζωία, σύμφωνα με τους επιστήμονες.
Τα υγιεινά λιπαρά και τα αντιοξειδωτικά του ελαιολάδου συμβάλλουν επίσης στην προστασία της εγκεφαλικής λειτουργίας και στη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης, αναφέρει η Μάρτα Γκουάς-Φερέ, ερευνήτρια διατροφής και επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης. Αναλύοντας δεδομένα υγείας από περισσότερους από 90.000 ενηλίκους στις Ηνωμένες Πολιτείες σε βάθος 28 ετών, η Γκουάς-Φερέ και η ομάδα της διαπίστωσαν ότι όσοι κατανάλωναν πάνω από μισή κουταλιά της σούπας ελαιόλαδο ημερησίως είχαν 28% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από άνοια σε σύγκριση με όσους δεν κατανάλωναν ποτέ ή σπάνια ελαιόλαδο. Είχαν επίσης σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακές παθήσεις, αναπνευστικές παθήσεις και καρκίνο.
Μεγάλο μέρος αυτής της έρευνας είναι παρατηρητικό, γεγονός που καθιστά δύσκολη την απόδειξη άμεσης αιτιώδους σχέσης με ένα μεμονωμένο τρόφιμο. Ωστόσο, τα ευρήματα ενισχύουν τη σύσταση να αντικαθίστανται οι πηγές κορεσμένων λιπαρών (όπως το βούτυρο, η μαγιονέζα και η μαργαρίνη) με ελαιόλαδο, ως στρατηγική μείωσης του κινδύνου πρόωρου θανάτου, επισημαίνει η Γκουάς-Φερέ.
Υψηλής ποιότητας
Το ελαιόλαδο παράγεται με τη σύνθλιψη των ελιών. Oταν η διαδικασία αυτή πραγματοποιείται σε χαμηλές θερμοκρασίες, προκύπτει ελαιόλαδο υψηλής ποιότητας, το εξαιρετικό παρθένο. Οι ραφιναρισμένες και μεικτές ποικιλίες, συμπεριλαμβανομένου του κοινού ελαιολάδου, παράγονται τουλάχιστον εν μέρει με τη χρήση θερμότητας, χημικών ουσιών ή μηχανικών μεθόδων.
Οσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός επεξεργασίας, τόσο μειώνονται και τα διατροφικά οφέλη, επισημαίνει η Γιουμπέρο-Σεράνο. Το κοινό ελαιόλαδο εξακολουθεί να αποτελεί καλή πηγή υγιεινών λιπαρών. Ωστόσο, το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο θεωρείται το κορυφαίο σε επίπεδο διατροφής, χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά του σε πολυφαινόλες και άλλα αντιοξειδωτικά.
Το ελαιόλαδο συχνά αποκτά αρνητική φήμη λόγω της υψηλής θερμιδικής του αξίας – περίπου 120 θερμίδες ανά κουταλιά της σούπας. Παρ’ όλα αυτά, όταν καταναλώνεται με μέτρο και αντικαθιστά λιγότερο υγιεινές πηγές λιπαρών, όπως το βούτυρο, κάνει καλό στην υγεία. Για τους περισσότερους ανθρώπους, μία έως τέσσερις κουταλιές της σούπας ημερησίως αποτελούν έναν ρεαλιστικό και ωφέλιμο στόχο για την υγεία και τη μακροζωία, σύμφωνα με τους ειδικούς.
