Ο πρώτος καύσωνας του καλοκαιριού βρίσκεται σε εξέλιξη. Ο υδράργυρος έχει ήδη σκαρφαλώσει στους 40 βαθμούς Κελσίου σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας. Ξεκίνησε την Κυριακή και όλα τα στοιχεία δείχνουν πως θα διαρκέσει έως και την Πέμπτη. Ωστόσο μέχρι σήμερα, λένε οι ειδικοί, αλλά και η καθημερινή εμπειρία μας, τα πήγαμε αρκετά καλά ειδικά σε σύγκριση με περιοχές της Ευρώπης που υπέφεραν το προηγούμενο διάστημα.
«Σύμφωνα με την πρόσφατη πρόγνωση της ΕΜΥ, η θερμοκρασία θα κυμανθεί σε υψηλά επίπεδα και στα ηπειρωτικά θα φθάσει τοπικά στους 39 με 40 βαθμούς Κελσίου. Ηδη από την Κυριακή σε πολλές περιοχές της χώρας ο υδράργυρος ξεπέρασε τους 40 βαθμούς Κελσίου, με αποτέλεσμα η ατμόσφαιρα να είναι ιδιαίτερα πνιγηρή και δυσάρεστη, καθιστώντας άμεση την ανάγκη της ορθής ενημέρωσης και καθοδήγησης του κοινού», αναφέρει η εγκύκλιος του υπουργείου Υγείας με οδηγίες για την πρόληψη των επιπτώσεων του καύσωνα. Πρώτο βήμα η αναγνώριση των συμπτωμάτων από την έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες: δυνατός πονοκέφαλος, ατονία, εξάντληση, τάση για λιποθυμία, πτώση της αρτηριακής πίεσης, ναυτία, εμετός, ταχυπαλμία πρέπει να χτυπούν συναγερμό.
Η συνολική αποτίμηση
Το φετινό ελληνικό καλοκαίρι όμως δείχνει –μέχρι στιγμής– πως έχει μια ιδιαίτερη «αντοχή» στη ζέστη. Την ίδια στιγμή που οι χώρες της Νότιας και Νοτιοδυτικής Ευρώπης αντιμετωπίζουν ακραία ζέστη οδηγώντας τους πολίτες τους να σχηματίζουν ουρές προκειμένου να αγοράσουν ένα καινούργιο κλιματιστικό, η Ελλάδα φαίνεται πως βρίσκεται σε καλύτερη θέση. «Το φετινό καλοκαίρι φαίνεται πως μοιάζει με αυτό του 2022. Το 2022 για την Ελλάδα ήταν ένα σχετικά ήπιο καλοκαίρι, ενώ ταυτόχρονα ήταν πολύ θερμό στη Δυτική και Νοτιοδυτική Ευρώπη, με πολύ μεγάλες πυρκαγιές και καύσωνες. Φέτος ο Ιούνιος και το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου κύλησαν σχετικά ομαλά. Τώρα αντιμετωπίζουμε αυτόν τον καύσωνα και μένει να δούμε πώς θα εξελιχθεί. Η συνολική αποτίμηση όμως θα γίνει στο τέλος Αυγούστου», σημειώνει ο Κωνσταντίνος Λαγουβάρδος, διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (ΕΑΑ).
Για να θεωρηθεί πως βρισκόμαστε σε κάποιον καύσωνα θα πρέπει να καταγράφονται θερμοκρασίες άνω των 37 βαθμών Κελσίου για περισσότερες από τρεις ημέρες σε συνδυασμό με υψηλές ελάχιστες θερμοκρασίες τη νύχτα. «Στη συγκεκριμένη περίπτωση τα κριτήρια αυτά καλύπτονται. Είναι ένας συνηθισμένος, ισχυρός καλοκαιρινός καύσωνας που θέλει προσοχή κυρίως για τους πιο ευάλωτους, αλλά δεν είναι ακραίος σε καμία περίπτωση», συμπληρώνει ο κ. Λαγουβάρδος.
Αφού η κλιματική κρίση δημιουργεί ακραία φαινόμενα, πώς γίνεται φέτος να μη βιώνουμε τέτοια φαινόμενα; «Η κλιματική κρίση αυξάνει τη συχνότητα και τη διάρκεια των καυσώνων σε βάθος χρόνου. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε καλοκαίρι θα είναι σταθερά πιο θερμό από το προηγούμενο, καθώς δεν παρατηρείται μια μονοτονική, συνεχής αύξηση», απαντάει ο ίδιος. Το πιο σημαντικό στοιχείο είναι οι πολύ υψηλές ελάχιστες θερμοκρασίες στα μεγάλα αστικά κέντρα (λ.χ. στην Αθήνα), όπου τη νύχτα, ακόμη και τις πρώτες πρωινές ώρες, η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από τους 28-29 βαθμούς Κελσίου: «Αυτό καταπονεί τον ανθρώπινο οργανισμό γιατί δεν του δίνει ώρες να αισθανθεί ανακούφιση. Ενώ σε μη αστικές περιοχές μπορεί να βλέπουμε να φθάνει η θερμοκρασία στους 38 ή 39 βαθμούς, τη νύχτα οι θερμοκρασίες πέφτουν στους 20-22 βαθμούς, δηλαδή σε επίπεδα αρκετά ανεκτά», σημειώνει.
Ο αλγόριθμος
Για να υπολογίσει τις επιπτώσεις της θερμικής επιβάρυνσης στη δημόσια υγεία, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών μαζί με τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, τη Διεθνή Ομοσπονδία Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου (IFRC) και το Κέντρο Ανθεκτικότητας του ιδρύματος Adrienne Arsht-Rockefeller Foundation Resilience Center (Climate Resilience Center) ανέπτυξε ένα σύστημα κατηγοριοποίησης βασισμένο σε αλγόριθμο που αναπτύχθηκε μέσα από τη συσχέτιση ιστορικών μετεωρολογικών δεδομένων με καταγραφές θνησιμότητας για περίοδο δύο δεκαετιών. Οι έξι περιοχές που εξετάζει ο αλγόριθμος (Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Λάρισα, Αττική, Αχαΐα, Ηράκλειο) κατατάσσονται καθημερινά σε μια κλίμακα από 0 έως 4. Ενδεικτικά, το 0 σημαίνει «Απουσία επιβάρυνσης» και το 4 «Ακραία επιβάρυνση».
«Εδώ και τρία χρόνια έχουμε αναπτύξει τον παραπάνω αλγόριθμο. Σήμερα, για τις μεγάλες πόλεις το σύστημα δείχνει ότι βρισκόμαστε μεταξύ του επιπέδου 3 και 4, δηλαδή σε πολύ υψηλό κίνδυνο. Παρ’ όλο που δεν μιλάμε για ακραίο καύσωνα, δημιουργείται μια επικίνδυνη κατάσταση και χρειάζεται προσοχή, ειδικά για τους ηλικιωμένους και τα μικρά παιδιά, οι οποίοι πρέπει να αποφεύγουν την κυκλοφορία τις θερμές ώρες της ημέρας», καταλήγει ο κ. Λαγουβάρδος.
