Η γέφυρα στην εθνική οδό Αξιούπολης – Γουμένισσας στον Δήμο Παιονίας του Κιλκίς είναι μια παλιά γέφυρα, που δεν έχει συντηρηθεί για χρόνια – ίσως και ποτέ. Ως αποτέλεσμα, η κατάστασή της είναι κακή, όχι σε σημείο που να καθιστά τη χρήση της επικίνδυνη, αλλά σίγουρα χρήζει συντήρησης. Μάλιστα το τελευταίο τρίμηνο έχει δεχθεί περισσότερες από 1.000 φορές μεγαλύτερο βάρος από ό,τι θα έπρεπε, από τα διερχόμενα οχήματα. Ομοίως, η γέφυρα με την οποία η λεωφόρος Καραμανλή στη Λάρισα περνάει πάνω από τη σιδηροδρομική γραμμή είναι και αυτή μια ταλαιπωρημένη γέφυρα, με εμφανή τα σημάδια του χρόνου. Σε πολλά σημεία το τσιμέντο έχει σκάσει, αποκαλύπτοντας τον οπλισμό. Το τελευταίο τρίμηνο έχει δεχθεί σημαντικό βάρος περισσότερες από 2.000 φορές.
Καθημερινά καταγράφεται σε βάση δεδομένων ο φόρτος που δέχονται και οι τυχόν παραμορφώσεις τους.
Πώς γνωρίζουμε ότι οι συγκεκριμένες γέφυρες δέχονται σημαντική επιβάρυνση; Είναι δύο από τις 271 γέφυρες των οποίων η «υγεία» παρακολουθείται σε πραγματικό χρόνο από ειδικούς αισθητήρες. Καθημερινά καταγράφεται ο φόρτος που δέχονται και οι τυχόν παραμορφώσεις τους.
Η ανάπτυξη του συστήματος παρακολούθησης, το οποίο ονομάστηκε «Εξυπνες γέφυρες», πραγματοποιήθηκε από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης. Υπό παρακολούθηση τέθηκαν 171 οδικές και 100 σιδηροδρομικές γέφυρες, οι οποίες υποδείχθηκαν από τις περιφέρειες και το ΤΕΕ. «Πρόκειται για μια τομή στην ασφάλεια της χώρας, το πιο σύγχρονο έργο παρακολούθησης υποδομών στην Ελλάδα», ανέφερε κατά την παρουσίαση του έργου ο πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός. Οπως εξήγησε, οι αισθητήρες που έχουν τοποθετηθεί στις γέφυρες συλλέγουν δεδομένα τα οποία αποθηκεύονται και δίνουν πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο για τη δομική υγεία κάθε γέφυρας. «Μπορούμε επίσης να παρακολουθούμε τη συμπεριφορά της σε μεγάλα φορτία, σε έντονα καιρικά φαινόμενα ή σε ένα σεισμό», επισήμανε.
Οσον αφορά το μείζον ζήτημα της συντήρησης των υποδομών, ο κ. Στασινός εξήγησε ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των γεφυρών έχει κατασκευαστεί το ’50-’80 και οδεύουν στο τέλος του κύκλου ζωής τους. «Για τον λόγο αυτό πρέπει να κινηθούμε γρήγορα», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να ανατεθεί σε ιδιώτες μέσω συμβάσεων παραχώρησης ή συμπράξεων (ΣΔΙΤ) η συντήρηση των υποδομών. «Ναι, η συντήρηση των υποδομών χρειάζεται νέους πόρους. Αν οι πόροι είναι στοχευμένοι, τότε η κοινωνία θα δεχθεί την επιβάρυνση. Η αλήθεια είναι ότι πολλοί θα βιαστούν να μιλήσουν για νέα χαράτσια. Τώρα προεκλογικά δεν είναι εύκολο να μιλήσεις για το θέμα αυτό, αλλά πρέπει να θυμόμαστε ότι το κόστος της αδράνειας είναι ανυπολόγιστο».
Το σύστημα «Εξυπνες γέφυρες» χρηματοδοτήθηκε με περίπου 250 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και πλέον βρίσκεται στη διάθεση του ΤΕΕ. Η βάση δεδομένων (που περιλαμβάνει τα ευρήματα αυτοψίας από μηχανικούς σε κάθε γέφυρα) και τα στοιχεία των αισθητήρων, παρότι αποκτήθηκαν με κοινοτική χρηματοδότηση, δεν θα είναι δημόσια προσβάσιμα από όλους τους πολίτες, αλλά ο στόχος είναι (εκτός από το ΤΕΕ, στο οποίο ανήκει όλο το σύστημα) να είναι προσβάσιμα και από τις περιφέρειες και τον ΟΣΕ, όπου ανήκουν οι γέφυρες. Στο θέμα αυτό αναφέρθηκε χθες και ο υφυπουργός Υποδομών Νίκος Ταχιάος. «Για να γίνει λειτουργικό το σύστημα πρέπει να το χρησιμοποιούν αυτοί που έχουν την ευθύνη των γεφυρών. Οι φορείς αυτοί πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη για ό,τι προκύψει. Η γνωστή ιστορία, που ο ένας μεταφέρει το πρόβλημα στον άλλο, πρέπει να λήξει».
Το έργο έχει χωριστεί σε δύο σκέλη. Το πρώτο σκέλος, που παρουσιάστηκε χθες (271 γέφυρες), υλοποιήθηκε από την κοινοπραξία Osmos Hellas – Vodafone με προϋπολογισμό 104 εκατ. ευρώ. Το δεύτερο σκέλος αφορά ακόμα 390 γέφυρες και έχει προϋπολογισμό 142,28 εκατ. ευρώ. Υλοποιήθηκε με έξι συμβάσεις, από δύο στις εταιρείες ΟΤΕ – Cosmote, ΤΕΡΝΑ και Nuro (πρώην Globitel). Να σημειωθεί ότι και στις επτά συμβάσεις ενεργοποιήθηκε η ρήτρα προαίρεσης, για αύξηση του τεχνικού και οικονομικού αντικειμένου. Επίσης, ακόμα 2,65 εκατ. ευρώ έλαβε η κοινοπραξία Grant Thornton – Diadikasia Business Consulting, η οποία προσελήφθη από το ΤΕΕ για να βοηθήσει στον συντονισμό του έργου. Ετσι, το κόστος ανά γέφυρα ανέρχεται σε 360.000-380.000 ευρώ.
Η συντήρηση
Οσον αφορά το μέλλον του συστήματος, είναι εξασφαλισμένο μόνο για την πρώτη διετία, οπότε η ευθύνη συντήρησης και λειτουργίας ανήκει στους αναδόχους. «Το Ταμείο Ανάκαμψης χρηματοδότησε την εγκατάσταση. Τι θα γίνει μετά; Οι αισθητήρες θα θέλουν συντήρηση ή αντικατάσταση, το λογισμικό αναβάθμιση. Δεν μπορεί να αφεθεί στην τύχη του. Πρέπει να υπάρξει πρόβλεψη από τώρα», υποστήριξε ο κ. Στασινός.
