Η εφαρμογή Snapchat έστελνε ειδοποιήσεις στα κινητά τηλέφωνα εφήβων καλώντας τους να μοιραστούν τι γίνεται στις σχολικές τους αίθουσες. Η Meta πλήρωσε «πρέσβεις εφήβων» προκειμένου να προωθήσουν το Instagram και να προσφέρουν διαφημιστικά προϊόντα στους φίλους τους στο λύκειο. Η TikTok χάρισε εκατομμύρια δολάρια στην Εθνική Ενωση Γονέων για να απορρίψει σχολικές εκδηλώσεις υπέρ της ασφάλειας στο Διαδίκτυο και να μιλήσει θετικά για την εφαρμογή σε δημοσιογράφους.
Οι επικεφαλής του TikTok αποφάσισαν να μην απενεργοποιήσουν τις ειδοποιήσεις κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, απορρίπτοντας πάγιο αίτημα των σχολείων.
Τη μία μετά την άλλη φορά, οι κολοσσοί των social media έβαλαν στο στόχαστρό τους τους μαθητές, παρά τις ολοένα αυξανόμενες ενδείξεις ότι οι πλατφόρμες βλάπτουν την ψυχική υγεία των εφήβων, όπως και τη σχολική τους επίδοση, παρά την ύπαρξη εσωτερικών εγγράφων των εταιρειών που αποκαλύπτουν τις μεθόδους προσέλκυσης νεαρών χρηστών. Τα έγγραφα κυκλοφόρησαν εσωτερικά ύστερα από αγωγές που κατέθεσαν περισσότερες από 1.400 σχολικές περιφέρειες κατά των Meta, TikTok και YouTube, με κινήματα γονέων και ειδικούς να κατηγορούν τις πλατφόρμες για την επιδημία μοναξιάς, τον σχολικό εκφοβισμό, τις διαταραχές της διατροφής, ακόμη και για τη σεξουαλική εκμετάλλευση στο Ιντερνετ.
Οι απαγορεύσεις
Η κατακραυγή, που επικεντρώθηκε αρχικά στις βλάβες που προκαλούν τα social media στην ψυχική υγεία, μετατοπίστηκε τώρα στην αίθουσα διδασκαλίας. Πολλές σχολικές περιφέρειες έχουν απαγορεύσει τα έξυπνα κινητά τηλέφωνα, ενώ άλλες αναθεωρούν την εξάρτησή τους από συσκευές όπως τα Chromebooks, τα φθηνά λάπτοπ της μητρικής της YouTube, Google. Η εκστρατεία των εταιρειών να διατηρήσουν τα παιδιά κολλημένα μπροστά στις οθόνες έθεσε στο περιθώριο τις ανησυχίες γονέων, εκπαιδευτικών, ακόμη και των διευθύνσεων ασφαλείας προϊόντων των ίδιων των εταιρειών, σύμφωνα με έγγραφα και συνεντεύξεις δεκάδων εμπλεκομένων. Οι επικεφαλής του TikTok αποφάσισαν να μην απενεργοποιήσουν τις ειδοποιήσεις κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας, απορρίπτοντας πάγιο αίτημα των σχολείων. Εγγραφο στρατηγικής του Snapchat αναφερόταν στη χρήση κινητού στη διάρκεια της σχολικής περιόδου ως «χρόνος κάτω από το θρανίο». Στελέχη της Google γνώριζαν ότι το YouTube πρότεινε βίντεο σε μαθητές στη διάρκεια της ημέρας, τα οποία δεν είχαν τίποτα να κάνουν με τη διδακτέα ύλη.
Οι σχολικές περιφέρειες υποστήριξαν ότι η σκόπιμα εθιστική φύση των εφαρμογών δυσχεραίνει το έργο των εκπαιδευτικών. «Δελεάζουν αδιάκοπα αυτά τα παιδιά να βρίσκονται συνδεδεμένα σε πλατφόρμες, οι οποίες υπόσχονται αέναη, ατελείωτη και πρωτότυπη ψυχαγωγία, από το να επικεντρώνονται σε αυτό που θα έπρεπε να κάνουν στο σχολείο: να μαθαίνουν», λέει ο Πρέβιν Ουόρεν, μέλος της νομικής ομάδας των σχολικών περιφερειών.
Οι εταιρείες υποστηρίζουν από τη μεριά τους ότι η πανδημία της COVID και άλλοι παράγοντες είναι που έβλαψαν την ψυχική υγεία των εφήβων και ότι οι γονείς, τα σχολεία και οι κατασκευαστές κινητών τηλεφώνων φέρουν την ευθύνη για την εντατική χρήση των συσκευών. Ισχυρίζονται επίσης ότι έχουν καταστήσει ασφαλέστερη την περιήγηση στις πλατφόρμες με εργαλεία γονεϊκού ελέγχου και τον περιορισμό της εγγραφής λογαριασμών ανηλίκων.
Και οι τέσσερις εταιρείες προχώρησαν σε εξωδικαστικό συμβιβασμό με τη σχολική περιφέρεια Μπρέθχιτ του Κεντάκι, δημιουργώντας νομικό προηγούμενο.Η περιφέρεια, με 1.500 μαθητές, ζήτησε χρηματική αποζημίωση 3 εκατ. δολαρίων και 60 εκατ. σε δωρεές για μακροπρόθεσμη ενίσχυση των σχολικών υποδομών και των υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Οι εταιρείες συμφώνησαν να καταβάλουν 27 εκατ. Παρότι είναι δύσκολο να προβλέψουμε πώς οι εκκρεμούσες αγωγές θα επηρεάσουν τις σχολικές αίθουσες, οι απαιτήσεις χρηματικών αποζημιώσεων απειλούν τις εταιρείες, οι οποίες ενδέχεται να κληθούν να καταβάλουν δισεκατομμύρια δολάρια σε αποζημιώσεις, σύμφωνα με την Αλεξάντρα Λαχάβ, καθηγήτρια Νομικής του Πανεπιστημίου Κορνέλ. Η Λαχάβ υπογραμμίζει ότι οι εταιρείες βρίσκονται επίσης αντιμέτωπες με μπαράζ αγωγών από οικογένειες και εισαγγελείς αμερικανικών πολιτειών. Η επόμενη τέτοια υπόθεση αφορά τη σχολική περιφέρεια του Τούσον στην Αριζόνα, που απαιτεί αποζημίωση 1 δισ. δολαρίων.
Τις πρώτες ημέρες των social media και πριν η βιομηχανία αντιμετωπίσει την οργή του κοινού, ορισμένα ανώτατα στελέχη εταιρειών μιλούσαν με ειλικρίνεια για την πρόθεσή τους να προσελκύσουν εφήβους, κρίσιμη δημογραφική κατηγορία, ικανή να αναδείξει την επόμενη δημοφιλή εφαρμογή. Το 2012, λίγους μήνες μετά τα εγκαίνια του Snapchat, ο τότε 21χρονος συνιδρυτής του, Εβαν Σπίγκελ, έγραφε σε μπλογκ για την άποψη των χρηστών για τη νέα του εφαρμογή. «Ηταν πολύ ευχάριστο ότι οι περισσότεροι ήταν μαθητές λυκείου, που χρησιμοποιούσαν το Snapchat για να ανταλλάσσουν μηνύματα την ώρα του μαθήματος. Η χρήση κορυφωνόταν πάντα κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας», σημείωνε ο Σπίγκελ.
Προσπάθειες της Meta
Η Meta προσπάθησε και αυτή να προωθήσει τα προϊόντα της σε μαθητές, σε μια προσπάθεια να διατηρήσει νέους χρήστες που εγκατέλειπαν τα Facebook και Instagram. «Η νίκη στα σχολεία είναι ο τρόπος για να κερδίσουμε τους εφήβους», ανέφερε εσωτερικό έγγραφα της Meta το 2018.
Για πρώτη φορά τη χρονιά εκείνη, η εταιρεία του Μαρκ Ζούκερμπεργκ προσέλαβε εφήβους-πρέσβεις, οι οποίοι «θα ενεργούν ως διαφημιστές μας στα τοπικά λύκεια», σύμφωνα με το έγγραφο της εταιρείας. Οι πρέσβεις προμηθεύονταν διαφημιστικό υλικό για να το μοιραστούν με τους συμμαθητές τους και εξασφάλιζαν δωροκάρτες αξίας 45 δολαρίων, αφού ολοκλήρωναν συγκεκριμένα καθήκοντα, όπως η δημοσίευση συζητήσεων μέσω βίντεο με τους φίλους τους στο Instagram.
Χάρη στον φορητό υπολογιστή της, Chromebook, η Google έχει κυριαρχήσει στον τομέα της σχολικής τεχνολογίας τα τελευταία 15 χρόνια. Τα κέρδη εκτοξεύθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID, καθώς πολλές σχολικές περιφέρειες προσέφεραν υπολογιστές σε μαθητές για τηλεκπαίδευση. Η πλειονότητα των αμερικανικών σχολείων χρησιμοποιεί σήμερα εφαρμογές της Google.
Η διεύθυνση σχολικής εκπαίδευσης της Google είχε διαπιστώσει ήδη από το 2015 ότι η χρήση της εφαρμογής YouTube στο σχολείο προκαλούσε προβλήματα. Στελέχη της διεύθυνσης είχαν προειδοποιήσει επανειλημμένως για την ικανότητα του αλγορίθμου να κατευθύνει τα παιδιά σε άσχετο οπτικό υλικό. Μία συνεδρία εκπαιδευτικών βίντεο στο YouTube που ξεκινούσε με θέματα γραμμικών εξισώσεων, κατέληγε σε βίντεο του κωμικού Γουίλ Φέρελ. Ακόμη και όταν σχολικές περιφέρειες απέκλειαν το YouTube και άλλες ιστοσελίδες, οι μαθητές έβρισκαν εναλλακτικούς τρόπους, όπως συστήματα VPN, προκειμένου να ξεπερνούν τις φραγές.
«Αιτία δράματος»
Αυστηρές προειδοποιήσεις απηύθυναν –εκτός από γονείς– και στελέχη των εμπλεκόμενων εταιρειών. Σε συνέδριο για την ασφάλεια των μαθητών το 2023, εκπρόσωποι της εφαρμογής Snap συναντήθηκαν με εκπαιδευτικούς από όλες τις ΗΠΑ. Διευθυντές σχολικών μονάδων εξέφρασαν εκεί την ανησυχία τους, έχοντας καταγράψει περιστατικά παιδιών 9 ετών να ανταλλάσσουν γυμνές φωτογραφίες μέσω του Snapchat.
Επικεφαλής σχολικής περιφέρειας από την Αλαμπάμα παρουσίασε στα στελέχη των εταιρειών μήνυμα που έστειλε στους γονείς μαθητών του. «Το Snapchat είναι η #1 αιτία δράματος μεταξύ των παιδιών σχολικής ηλικίας. Αν θέλετε να προστατεύσετε τα παιδιά σας από τον εκφοβισμό και τις ακατάλληλες εικόνες, υποχρεώστε τα να αφαιρέσουν την εφαρμογή», ανέφερε το μήνυμα του εκπαιδευτικού. Εργαζόμενοι της Snap είχαν εκφράσει την ίδια χρονιά παράπονα για την αποστολή ειδοποιήσεων σε μαθητές λυκείου στη διάρκεια της ημέρας. Οι ειδοποιήσεις καλούσαν τους εφήβους να μοιραστούν τι βρισκόταν στη σχολική τσάντα τους ή ποιο μάθημα παρακολουθούσαν εκείνη τη στιγμή. Οι εργαζόμενοι επισήμαναν ότι τα παιδιά θα έπρεπε να έχουν τη δυνατότητα να απορρίψουν την αποστολή των ειδοποιήσεων, με τη σύστασή τους να μην εισακούεται από τη διοίκηση.
Στο TikTok, μερίδα εργαζομένων προειδοποίησε ότι οι διαρκείς διακοπές στην ώρα του μαθήματος θα προκαλούσαν αντίδραση. «Οι καθηγητές θα το μισήσουν. Τα παιδιά είναι ήδη εθισμένα στη χρήση κινητού στο μάθημα», έγραψε σε μήνυμά του εργαζόμενος εκφράζοντας τη διαφωνία του με νέα δυνατότητα της εφαρμογής, που καλούσε τους χρήστες να δημοσιεύσουν βίντεο μέσα στα επόμενα τρία λεπτά.
Απαντώντας στις ανησυχίες των εργαζομένων, στέλεχος της εταιρείας επισήμανε: «Αν υποθέσουμε ότι οι έφηβοι θα χρησιμοποιήσουν τα κινητά τους στην τάξη, ακόμη και αν αυτό απαγορεύεται από τον καθηγητή, θα προτιμούσαμε να βρίσκονται εδώ στο TikTok».
