Ανοιχτό το ενδεχόμενο ευρωπαϊκής νομοθετικής παρέμβασης για τον περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήδη από το καλοκαίρι αφήνει η Κομισιόν, ωστόσο αποφεύγει συστηματικά να χρησιμοποιήσει τον όρο «απαγόρευση», προτιμώντας τη διατύπωση «social media delay» – δηλαδή, «καθυστέρηση» στην πρόσβαση των παιδιών στα social media μέχρι να φτάσουν σε μεγαλύτερη ηλικιακή ωριμότητα.
Μιλώντας στη Σύνοδο για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα Παιδιά στην Κοπεγχάγη, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε σήμερα ότι «οι συζητήσεις για ένα ελάχιστο όριο ηλικίας στα social media δεν μπορούν πλέον να αγνοούνται», συνδέοντας το ζήτημα με τους κινδύνους εθισμού, άγχους και ψυχολογικής πίεσης, που αντιμετωπίζουν οι ανήλικοι στο διαδίκτυο.
«Βλέπουμε με πόση ταχύτητα εξελίσσεται η τεχνολογία και πώς διεισδύει σε κάθε γωνιά της παιδικής και εφηβικής ζωής», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «χωρίς να προδικάζουμε τα συμπεράσματα της επιτροπής ειδικών, πιστεύω ότι πρέπει να εξετάσουμε μια “καθυστέρηση” στα social media. Ανάλογα με τα αποτελέσματα, θα μπορούσαμε να προχωρήσουμε σε νομοθετική πρόταση αυτό το καλοκαίρι».
Η αναφορά αυτή πυροδότησε ερωτήματα στις Βρυξέλλες για το αν η Κομισιόν προετοιμάζει ουσιαστικά μια πανευρωπαϊκή απαγόρευση πρόσβασης ανηλίκων στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, αντίστοιχη με μέτρα που εξετάζουν ήδη κράτη-μέλη όπως η Γαλλία, η Δανία, η Ισπανία και η Ελλάδα.
Κατά τη σημερινή ενημέρωση των ανταποκριτών στις Βρυξέλλες, οι εκπρόσωποι της Επιτροπής προσπάθησαν επανειλημμένα να διευκρινίσουν, αλλά και ταυτόχρονα να αποφύγουν να «κλειδώσουν» τη συζήτηση γύρω από τον όρο «απαγόρευση».
Oταν δημοσιογράφος ρώτησε ευθέως αν η «καθυστέρηση» που ανέφερε η Φον ντερ Λάιεν ισοδυναμεί με την «ηλικιακή απαγόρευση» που συζητείται εδώ και μήνες, ο εκπρόσωπος απάντησε ότι «τα παιδιά δεν είναι μικροί ενήλικες και χρειάζονται χρόνο για να αναπτύξουν ανθεκτικότητα σε αυτή την ευάλωτη φάση της ζωής τους». Εξήγησε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη έργο ανεξάρτητης επιτροπής εμπειρογνωμόνων για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο, η οποία θα καταθέσει συστάσεις προς την Επιτροπή, πάνω στις οποίες θα μπορούσε να βασιστεί μια νομοθετική πρόταση έως το καλοκαίρι.
Ωστόσο, όταν του ζητήθηκε να ξεκαθαρίσει αν πρόκειται για «απαγόρευση ή όχι», η Κομισιόν απέφυγε να χρησιμοποιήσει τον όρο απαγόρευση. «Δεν πιστεύω ότι ακούσατε σήμερα τη λέξη απαγόρευση», είπε χαρακτηριστικά εκπρόσωπος της Επιτροπής. «Η πρόεδρος μίλησε για καθυστέρηση. Δεν είπε ότι όλα στο διαδίκτυο είναι κακά. Μίλησε όμως ξεκάθαρα για τους κινδύνους που υπάρχουν στο διαδίκτυο και για την ανάγκη αντιμετώπισής τους. Είναι ζήτημα χρόνου και του πότε τα παιδιά είναι αρκετά ώριμα για να αποκτήσουν πρόσβαση σε ορισμένες υπηρεσίες».
Η διατύπωση αυτή δείχνει ότι η Κομισιόον επιχειρεί πολιτικά να διαφοροποιήσει μια ενδεχόμενη ρύθμιση από μια πλήρη και απόλυτη απαγόρευση. Στην πράξη, όμως, η «καθυστέρηση» φαίνεται να αφορά ακριβώς την αναβολή πρόσβασης στα social media μέχρι μια συγκεκριμένη ηλικία δηλαδή, έναν ηλικιακό περιορισμό πρόσβασης.
Παράλληλα, η Κομισιόν αποφεύγει να προκαθορίσει το ηλικιακό όριο. Ερωτηθείς αν εξετάζεται όριο στα 13 ή στα 16 έτη, εκπρόσωπος απάντησε ότι «τίποτα δεν αποκλείεται» και ότι όλα θα εξαρτηθούν από τα συμπεράσματα της επιτροπής ειδικών. Υπενθύμισε πάντως ότι ήδη ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (GDPR) προβλέπει ως βασικό όριο τα 13 έτη για πρόσβαση σε διαδικτυακές υπηρεσίες με γονική συναίνεση, ενώ οι περισσότερες πλατφόρμες δηλώνουν ήδη επισήμως ως ελάχιστη ηλικία τα 13.
Η Επιτροπή επιμένει ότι το βασικό ζήτημα πλέον είναι η εφαρμογή και η επαλήθευση ηλικίας. Για τον λόγο αυτό προωθεί πανευρωπαϊκή εφαρμογή της επαλήθευσης ηλικίας βασισμένη στο μοντέλο του ευρωπαϊκού ψηφιακού πιστοποιητικού Covid, η οποία θα επιτρέπει στις πλατφόρμες να επιβεβαιώνουν την ηλικία των χρηστών. Σύμφωνα με την Κομισιόν, επτά κράτη-μέλη δοκιμάζουν ήδη το σύστημα, ενώ η Δανία θεωρείται από τις πιο προχωρημένες περιπτώσεις.
Η Επιτροπή υπογραμμίζει επίσης ότι θέλει μια «ευρωπαϊκή και εναρμονισμένη λύση» ώστε να αποφευχθεί κατακερματισμός της ενιαίας αγοράς από διαφορετικές εθνικές νομοθεσίες. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Γαλλία ετοιμάζεται να εφαρμόσει από τον Σεπτέμβριο νόμο που θα υποχρεώνει πλατφόρμες όπως το Instagram και το TikTok να αποκλείουν χρήστες κάτω των 15 ετών και να απενεργοποιούν ήδη υπάρχοντες λογαριασμούς.
Σε ό,τι αφορά το χρονοδιάγραμμα, η Κομισιόν διευκρίνισε ότι η επιτροπή εμπειρογνωμόνων αναμένεται να συνεδριάσει και να παρουσιάσει πορίσματα τον Ιούνιο. Με βάση αυτά, η Επιτροπή θα μπορούσε να επεξεργαστεί πιθανή νομοθετική πρόταση μέσα στο καλοκαίρι. Το χρονοδιάγραμμα, όπως σχολίασε σκωπτικά εκπρόσωπος, «τελειώνει στις 21 Σεπτεμβρίου», άρα υπάρχει χρονικό περιθώριο σχεδόν τριών μηνών για τεχνική και νομική επεξεργασία.
Την ίδια ώρα, οι Βρυξέλλες επιχειρούν να δείξουν ότι ήδη κινούνται επιθετικά απέναντι στις μεγάλες πλατφόρμες μέσω του Digital Services Act (σ.σ. της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες). Εκπρόσωπος της Επιτροπής αναφέρθηκε ειδικά στις έρευνες κατά του TikTok για εθιστικό σχεδιασμό, σημειώνοντας ότι η διαδικασία βρίσκεται ακόμη στο στάδιο του δικαιώματος υπεράσπισης της εταιρείας και ότι «τρεις μήνες δεν είναι μεγάλο διάστημα» για να ολοκληρωθεί μια τόσο σύνθετη έρευνα.
