Με το καλοκαίρι να έχει μπει πλέον, το βλέμμα της κυβέρνησης στρέφεται στο μείζον θέμα του μεταναστευτικού, καθώς παγίως αυτή την περίοδο ο κίνδυνος έξαρσης των μεταναστευτικών ροών είναι μεγάλος, κάτι που αν συμβεί θα έχει και σημαντικές πολιτικές προεκτάσεις καθώς η πίεση που δέχεται ήδη η κυβέρνηση και θα δεχτεί μελλοντικά από τη δημιουργία κόμματος από τον Αντώνη Σαμαρά είναι μεγάλη.
Οι Σουδανοί που φθάνουν στην Ελλάδα έχουν προσφυγικό προφίλ, ενώ δεν ισχύει το ίδιο για Αιγυπτίους, Μπανγκλαντεσιανούς και Πακιστανούς.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου και ο αρμόδιος υπουργός Θάνος Πλεύρης έχουν ήδη επεξεργαστεί δύο σενάρια: Ανοδο των μεταναστευτικών ροών κατά 20% και ακόμα μεγαλύτερη –ακραία– άνοδο. Το δεύτερο σενάριο δεν θεωρείται πιθανό πάντως, αλλά σχετική προετοιμασία έχει υπάρξει.
Οσον αφορά το βασικό σενάριο επιδείνωσης των μεταναστευτικών ροών από τη Λιβύη σε ποσοστό περίπου 20% μπορεί να συμβεί εξαιτίας του εμφυλίου στο Σουδάν και του γεγονότος ότι η Αίγυπτος επέτρεπε σε πολίτες του Μπανγκλαντές να εισέρχονται στη χώρα χωρίς βίζα, κάτι που δημιούργησε μία μεγάλη δεξαμενή από πιθανούς μετανάστες που θέλουν να περάσουν στην Ελλάδα μέσω Λιβύης. Το σχέδιο για την αντιμετώπιση είναι: Στις δύο προσωρινές δομές σε Χανιά και Ηράκλειο θα γίνεται ο αρχικός διαχωρισμός των μεταναστών. Επισημαίνεται πως η δομή στα Χανιά είναι ήδη έτοιμη και στο Ηράκλειο, παρά τις αντιδράσεις, σύμφωνα με όσα αναφέρει το αρμόδιο υπουργείο αναμένεται να λειτουργεί έως τον Ιούλιο. Μόλις γίνει ο πρώτος διαχωρισμός, όσοι έχουν πιθανότητα να πάρουν άσυλο, που είναι κυρίως οι Σουδανοί, θα μεταφέρονται στην ενδοχώρα σε ανοικτές δομές και όσοι δεν έχουν πιθανότητα να πάρουν άσυλο που είναι κυρίως Αιγύπτιοι, Μπανγκλαντεσιανοί και Πακιστανοί, θα μεταφέρονται σε κλειστές δομές στα νησιά και στην ενδοχώρα και θα παραμένουν κρατούμενοι μέχρι την έκδοση οριστικών απορριπτικών αποφάσεων εντός 12 εβδομάδων. Εν συνεχεία, το σχέδιο είναι με τη συνδρομή και της Ευρωπαϊκής Ενωσης που πιέζει αυτές τις χώρες επιστροφής να γίνονται άμεσα οι απελάσεις.
Ηδη με την Αίγυπτο έχουν αυξηθεί οι πτήσεις επιστροφών παράνομων μεταναστών. Για την υλοποίηση αυτού του σχεδίου το υπουργείο διαθέτει περίπου 17.000 κενές θέσεις στις δομές του, καθώς η πληρότητα είναι σε ιστορικό χαμηλό λόγω της μείωσης των ροών. Η χωρητικότητα είναι 32.000 θέσεις και αυτή τη στιγμή έχουν καλυφθεί περίπου 15.000 θέσεις στις δομές σήμερα.
Με βάση λοιπόν τους υπολογισμούς η χώρα είναι απολύτως έτοιμη να διαχειριστεί επιτυχώς ροές όπως οι περυσινές και με 20% τυχόν αύξηση στην Κρήτη. Στην περίπτωση που είναι παραπάνω, θα ενεργοποιηθεί άλλο μοντέλο που προβλέπει τη λήψη έκτακτων μέτρων, όπως η αναστολή ασύλου.
Τι γίνεται στη Λιβύη
Η Αθήνα δεν λειτουργεί πάντως μόνο αποτρεπτικά, αλλά επιχειρεί να σταματήσει το πρόβλημα από τη ρίζα του. Γι’ αυτόν τον σκοπό η Ελλάδα έχει ενισχύσει με υλικοτεχνική υποδομή και τεχνογνωσία την ανατολική πλευρά της Λιβύης, από όπου έχουμε και τις ροές. Υπάρχει εκεί μόνιμη παρουσία Ελλήνων αξιωματούχων και ο Frοntex έχει αυξήσει τη δύναμή του με πτητικά μέσα και drones για την καλύτερη παρακολούθηση και γρήγορη ενημέρωση.
Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά. Το πρώτο δεκαπενθήμερο του Μαΐου υπήρχαν γύρω στις 1.200 παράνομες αφίξεις στην Κρήτη αλλά και 530 αποδεδειγμένες αποτροπές από τους Λίβυους. Κρίσιμο λοιπόν σημείο για την επιτυχία του εγχειρήματος είναι η σταθεροποίηση και μείωση ροών και η αύξηση των επιστροφών, καθώς για να λειτουργήσει η διαδικασία θα πρέπει αυτοί που βρίσκονται σε κράτηση όταν απορρίπτεται το άσυλο να επιστραφούν άμεσα.
Επιπλέον, το υπουργείο βλέπει πως αποδίδει και το δίλημμα που έχει θέσει σε όσους δεν δικαιούνται άσυλο, το οποίο είναι «επιστροφή ή φυλακή;». Ηδη στους περίπου 750 που καταδικάστηκαν, οι περίπου 400 έκαναν χρήση της δυνατότητας να μη φυλακιστούν και να επιστρέψουν.
Οσον αφορά την πιθανότητα αύξησης των ροών λόγω των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, η Ελλάδα μαζί με την Ιταλία έχουν αποφασίσει να χρησιμοποιήσουν όσα μέσα χρειαστούν τόσο για την αποτροπή όσο και για τη φύλαξη των συνόρων, με την Ιταλία να έχει προτείνει ακόμη και πλήρη θαλάσσιο αποκλεισμό. Το σενάριο δεν είναι πιθανό αλλά η Ελλάδα εξετάζει όλα τα ενδεχόμενα. Οπως είπε ο πρωθυπουργός, δεν πρόκειται να επιτρέψουμε αυτό που έγινε με τη Συρία το 2015 και τις ροές που έφθασαν πάνω από 1 εκατ. σε λίγους μήνες. Συνεπώς, η προετοιμασία είναι για όλα τα σενάρια.
Αντίστροφη μέτρηση
Τέλος, υπενθυμίζεται ότι στις 12 Ιουνίου τίθεται σε εφαρμογή το σύμφωνο μετανάστευσης που ορίζει ότι με το που μπει κάποιος παράνομα στη χώρα διαχωρίζεται στο εάν έχει ή όχι προσφυγικό προφίλ μέσα σε επτά ημέρες. Η διαδικασία προβλέπει πως όσοι δεν έχουν προσφυγικό προφίλ μεταφέρονται σε κλειστές δομές και το άσυλό τους εξετάζεται εντός 12 εβδομάδων. Εάν το άσυλο απορριφθεί, τότε ο μετανάστης οδηγείται σε απέλαση. Εάν ο μετανάστης έχει προσφυγικό προφίλ ακολουθείται η ίδια διαδικασία των 12 εβδομάδων, αλλά όχι υπό κράτηση, όπως συμβαίνει στην πρώτη περίπτωση.
