Τα παιδιά σήμερα μεγαλώνουν σε έναν «πολύπλοκο» κόσμο που χαρακτηρίζεται από επιδημίες, συγκρούσεις και ακραία κλιματικά φαινόμενα. Οπως είναι γνωστό, όλα αυτά τα παγκόσμια «σοκ» τείνουν να επηρεάζουν δυσανάλογα περισσότερο τις φτωχότερες χώρες. Ωστόσο, σύμφωνα με όσα αναφέρει η UNICEF σε έκθεσή της, ακόμη και για τα παιδιά που μεγαλώνουν σε πλούσιες γωνιές της Γης η ευτυχισμένη και υγιής παιδική ηλικία πλέον, δυστυχώς, δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.
Η πανδημία της COVID-19 αποτέλεσε ένα σημείο καμπής για την ευημερία των παιδιών σε ορισμένες από τις πλουσιότερες χώρες του κόσμου, παρατηρεί η UNICEF στη σχετική μελέτη με τον τίτλο: («Παιδική ευημερία του παιδιού σε έναν απρόβλεπτο κόσμο – Child Well-Being in an Unpredictable World»). Σύμφωνα με όσα αναφέρονται σε πολυσέλιδη έκθεση, τα παιδιά ακόμη και σε εύπορα κράτη παρουσίασαν σοβαρή μείωση στις σχολικές επιδόσεις, στην ψυχική ευεξία και στη σωματική υγεία τους.
Αυτές οι ανησυχητικές τάσεις αποτελούν απειλή για τη μελλοντική και συνολική ευημερία των παιδιών, επισημαίνει στην έρευνά της η UNICEF, η οποία επιχειρεί να απαντήσει σε τρία βασικά ερωτήματα: Ποια είναι η πορεία των παιδιών μέσα σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο και συχνά απρόβλεπτο παγκόσμιο περιβάλλον όπως είναι το τρέχον; Ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη ζωή τους; Και τι μπορεί να γίνει για την προώθηση της ευημερίας τους;
Στις σχετικές εκθέσεις που δημοσίευσε τα έτη 2025 («Παιδική ευημερία του παιδιού σε έναν απρόβλεπτο κόσμο») και 2026 («Ανισες ευκαιρίες: παιδιά και οικονομική ανισότητα»), η UNICEF συνέκρινε μια σειρά από δείκτες ευημερίας των παιδιών αντλώντας στοιχεία από τις χώρες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) και της Ευρωπαϊκής Ενωσης (Ε.Ε.): την ικανοποίησή τους από τη ζωή, τα ποσοστά αυτοκτονιών εφήβων, την παιδική θνησιμότητα, τα επίπεδα της παχυσαρκίας, τη σχολική επάρκεια και τις κοινωνικές δεξιότητες.
Σύμφωνα με όσα εμπεριέχονται στην έκθεση του 2026, τα πιο ικανοποιημένα με τη ζωή τους και σωματικά υγιή παιδιά φέρεται να βρίσκονται στην Ολλανδία, η οποία φιγουράρει στην πρώτη θέση της κατάταξης, ακολουθούμενη από τη Δανία και τη Γαλλία, που επίσης «πρωτοστατούν» στην καλή ψυχική και σωματική υγεία και στις δεξιότητες των παιδιών.
Ουραγοί
Στην άλλη άκρη του φάσματος, οι χώρες που βρίσκονται στις τελευταίες θέσεις της συνολικής κατάταξης παρουσιάζονται να έχουν χαμηλές επιδόσεις σε τουλάχιστον δύο από τα τρία κριτήρια (ψυχική υγεία, σωματική υγεία, δεξιότητες). Σχετικά υψηλά σκορ στο πεδίο της ψυχικής υγείας σημειώνουν επίσης η Βουλγαρία, η Κροατία, η Ουγγαρία, η Ρουμανία και η Σλοβακία, οι οποίες όμως τοποθετούνται χαμηλά στην κατάταξη με κριτήριο τη σωματική υγεία. Αντίστοιχα, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Σλοβενία καταγράφουν υψηλές επιδόσεις σε δεξιότητες, αλλά κακή ψυχική υγεία. Η Τσεχία και η Ισλανδία, από την άλλη πλευρά, κατατάσσονται υψηλά στη σωματική υγεία, αλλά χαμηλά στην ψυχική ευεξία και στις δεξιότητες. Παρ’ όλα αυτά, στην έκθεσή της η UNICEF τονίζει ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης για όλες τις χώρες, ακόμη και για εκείνες με τα πιο ευτυχισμένα παιδιά.
Η Ελλάδα τοποθετείται στη 23η θέση της συνολικής κατάταξης, με τα παιδιά στη χώρα μας να «σκοράρουν» ψηλά στην ψυχολογία τους (8η θέση σε σχέση με αυτό το κριτήριο), παρότι για την περίοδο 2018-2022 το ποσοστό των 15χρονων που δήλωσαν ικανοποιημένα από τη ζωή τους μειώθηκε κατά 5% πέφτοντας στο 71%. Τα παιδιά στην Ελλάδα φαίνεται πως δεν «ευημερούν» στα πεδία της σωματικής υγείας και των σχολικών και κοινωνικών δεξιοτήτων, αφού οι επιδόσεις τους σε αυτές τις κατηγορίες κατατάσσουν τη χώρα μας στην 26η (σωματική υγεία) και στην 33η (δεξιότητες) θέση.
Βελτιώσεις
Την τελευταία 25ετία έχουν καταγραφεί αξιοσημείωτες βελτιώσεις στην ευημερία των παιδιών στις χώρες του ΟΟΣΑ και της Ε.Ε. Για παράδειγμα, παρατηρείται σταθερή μείωση της παιδικής θνησιμότητας, συνολική μείωση των αυτοκτονιών των εφήβων και αύξηση των ποσοστών των μαθητών που καταφέρνουν να τελειώσουν το σχολείο. Τα τελευταία χρόνια, όμως, κάποιες τάσεις που παρατηρούνται σε βασικούς τομείς της παιδικής ευημερίας έχουν μετατραπεί σε «καμπανάκια» που προειδοποιούν για αντιστροφή της προόδου που έχει επιτευχθεί. Οι αλλαγές στους δείκτες ευημερίας που κατέγραψε η έκθεση της UNICEF, ειδικά για την περίοδο 2018-2022, έδειξαν ότι η παιδική θνησιμότητα μειώθηκε στις περισσότερες χώρες, γεγονός που συμφωνεί με την τάση που παρουσιάζεται να χαρακτηρίζει μακροπρόθεσμα τις χώρες με υψηλά εισοδήματα. Την ίδια περίοδο, οι κοινωνικές δεξιότητες των παιδιών παρέμειναν ως επί το πλείστον σταθερές ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, αυξήθηκαν. Η εικόνα είναι ασαφής όσον αφορά την τάση στα ποσοστά αυτοκτονιών, καθώς καταγράφηκε ένα μείγμα αυξήσεων, σταθερότητας και μειώσεων σε διαφορετικές χώρες. Σε πολλά κράτη, οι υπόλοιποι δείκτες –ικανοποίηση από τη ζωή, υπερβολικό βάρος και σχολικές δεξιότητες– παρουσιάζουν τάσεις επιδείνωσης, με λίγες χώρες να σημειώνουν βελτίωση.
