Μόλις ένα μήνα πριν από την έναρξη εφαρμογής του ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Ασυλο κατατέθηκε στη Βουλή το σχέδιο νόμου του υπουργείου Μετανάστευσης που περιέχει τις διατάξεις για την εφαρμογή του. Το νέο Σύμφωνο θα κοστίσει 721,4 εκατ. ευρώ σύμφωνα με την εκτίμηση του υπουργείου, όπως αναφέρεται σε έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους που συνοδεύει το νομοσχέδιο. Τα κονδύλια αφορούν τα έτη 2026-2028 και θα καλυφθούν –όπως αναφέρεται στην έκθεση– με συγχρηματοδότηση από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους, ωστόσο το ακριβές ποσό δεν μπορεί να προσδιοριστεί.
Από 1ης Ιουλίου 2026
Το νέο Σύμφωνο θα ξεκινήσει να εφαρμόζεται από 1ης Ιουλίου 2026 και η Ελλάδα θα κληθεί να διαχειριστεί σε πρώτη φάση όλους τους μετανάστες που φτάνουν στα σύνορά της, είτε πρόκειται για πρόσφυγες είτε για μετανάστες που δεν δικαιούνται άσυλο. Το μέγεθος της πρόκλησης φαίνεται ακριβώς από το ύψος του προβλεπόμενου προϋπολογισμού. Οπως προβλέπεται μεταξύ άλλων στην έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου, το κόστος για τη διαχείριση των εγκαταστάσεων φιλοξενίας αιτούντων άσυλο στα σύνορα υπολογίζεται σε 60 εκατ. ευρώ και για την ενδοχώρα το ποσό φτάνει στα 120 εκατ. ευρώ. Παροχή σίτισης, θέρμανσης και συνθηκών υποδοχής στα σύνορα 122,8 εκατ. ευρώ και στην ενδοχώρα 67 εκατ. ευρώ.
Θα πραγματοποιείται ταυτοποίηση στα σύνορα όσων προσπαθούν να εισέλθουν παράνομα στη χώρα και θα διαχωρίζονται όσοι δεν έχουν προσφυγικό προφίλ.
Για το προσωπικό της ΕΛ.ΑΣ. που θα κάνει στα σύνορα τον διαχωρισμό μεταξύ προσφύγων και μεταναστών υπολογίζονται 21,5 εκατ. ευρώ. Επίσης, παρά τις εξαγγελίες για περικοπή των επιδομάτων προβλέπονται 14 εκατ. ευρώ για τη χορήγηση βοηθήματος για τα καθημερινά έξοδα στους αιτούντες διεθνή προστασία. Προβλέπεται ακόμη ότι θα χρειαστούν δομές επείγουσας φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων αλλά και ασφαλείς ζώνες εντός των δομών φιλοξενίας κόστους 9,9 εκατ. και 21,9 εκατ. ευρώ αντίστοιχα.
To νομοσχέδιο θα συζητηθεί αύριο στη Διαρκή Επιτροπή Δημόσιας διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης. Στο νέο νομοσχέδιο προβλέπεται ότι στα σύνορα θα πραγματοποιείται ταυτοποίηση όσων προσπαθούν να εισέλθουν παράνομα στη χώρα και θα διαχωρίζονται άμεσα όσοι δεν έχουν προσφυγικό προφίλ, όσοι δηλαδή δεν προέρχονται από χώρες όπου διεξάγεται πόλεμος.
Οι αιτήσεις ασύλου –εφόσον υποβληθούν–, ειδικά εκείνων που δεν έχουν προσφυγικό προφίλ, θα εξετάζονται άμεσα και οι αποφάσεις, όπως προβλέπει το νομοσχέδιο, θα εκδίδονται μέσα σε 12 εβδομάδες. Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι όσοι δεν λαμβάνουν διεθνή προστασία θα οδηγούνται άμεσα σε κλειστές ή ελεγχόμενες δομές στα σύνορα προκειμένου να δρομολογηθεί η επιστροφή τους, έως την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο ελληνικό νομοσχέδιο υπάρχουν διατάξεις για την επιστροφή όσων δεν δικαιούνται άσυλο, αλλά η διαδικασία δεν έχει οργανωθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η διαδικασία επιστροφών που περιγράφεται στο σχέδιο νόμου δεν προσδιορίζει πώς θα ξεπεραστούν οι υφιστάμενες δυσκολίες, όπως για παράδειγμα η άρνηση των χωρών να δεχτούν πίσω υπηκόους τους. Με βάση τα υφιστάμενα στοιχεία, περίπου 20.000 μετανάστες ετησίως από όσους εισέρχονται στην Ελλάδα δεν δικαιούνται άσυλο και άρα τυπικά θα παραμένουν σε κλειστές δομές στα σύνορα έως ότου και εφόσον καταστεί δυνατό να επιστραφούν.
Επιπλέον, σημεία διαλογής όσων εισέρχονται παράνομα στη χώρα ορίζονται τα υφιστάμενα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΚΥΤ) και οι Κλειστές Ελεγχόμενες Δομές (ΚΕΔ), καθώς και Κινητές Μονάδες Καταγραφής και Συντονισμού Μετακινήσεων. Τα ΚΥΤ βρίσκονται στα νησιά του Βορείου Αιγαίου που τέθηκαν στο επίκεντρο της μεταναστευτικής – προσφυγικής κρίσης το 2015-2020. Ωστόσο οι μεταναστευτικές ροές σε Λέσβο, Χίο, Σάμο, Λέρο και Κω έχουν μειωθεί σημαντικά, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Μετανάστευσης, σε ποσοστό 40%. Αντίθετα, ο βασικός μεταναστευτικός δρόμος είναι αυτός που από τη Λιβύη οδηγεί στην Κρήτη και στη Γαύδο, όπου ακόμη δεν υπάρχει επίσημο κέντρο φιλοξενίας με τις προδιαγραφές που απαιτούνται.
