Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών και οικονομικών ανακατατάξεων, η ελληνόκτητη ναυτιλία διατηρεί την κορυφαία θέση της παγκοσμίως, σύμφωνα με τα στοιχεία της ετήσιας έκθεσης της Ενωσης Ελλήνων Εφοπλιστών (ΕΕΕ) για το 2025-2026. Οπως χαρακτηριστικά αναφέρει στο μήνυμά της η πρόεδρος της ΕΕΕ Μελίνα Τραυλού, «σε μια εποχή αυξανόμενης αβεβαιότητας, η ναυτιλία επιβεβαιώνει τον διαχρονικό της ρόλο ως δύναμη συνέχειας, σταθερότητας και παγκόσμιας συνοχής».
Η ελληνική ναυτιλία συνεχίζει την εντυπωσιακή ανάπτυξή της αντιπροσωπεύοντας το 19,1% του παγκόσμιου στόλου σε όρους χωρητικότητας. Ο συνολικός αριθμός των πλοίων ελληνικών συμφερόντων ανέρχεται σε 5.800 ποντοπόρα εμπορικά πλοία, με τη συνολική χωρητικότητα να υπερβαίνει τα 458 εκατ. dwt. Αυτό συνιστά στρατηγικό πλεονέκτημα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που βασίζεται καθοριστικά στον ελληνικό εφοπλισμό, καθώς ο ελληνόκτητος στόλος ελέγχει το 61% της συνολικής χωρητικότητας του ευρωπαϊκού στόλου. Επιπλέον, το 98% της χωρητικότητας αυτού του στόλου εξυπηρετεί μεταφορές προϊόντων προς και από τρίτες χώρες, γεγονός που αναδεικνύει την Ελλάδα ως τον «κορυφαίο διασυνοριακό μεταφορέα» σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η λεπτομερής κατανομή επιβεβαιώνει την αδιαμφισβήτητη ηγεσία της Ελλάδας σε στρατηγικούς τύπους πλοίων. Ειδικότερα, τα ελληνικών συμφερόντων πλοία μεταφοράς χύδην ξηρού φορτίου ανέρχονται σε 2.766, κατέχοντας το 22% του παγκόσμιου στόλου. Στα δεξαμενόπλοια πετρελαίου ο αριθμός φτάνει τα 1.064 πλοία, τα οποία αντιστοιχούν στο 26% παγκοσμίως.
Πολύ σημαντική είναι η παρουσία στα πλοία μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) με 172 πλοία και μερίδιο 23%, καθώς και στα δεξαμενόπλοια χημικών με 574 πλοία και 16% του παγκόσμιου στόλου. Ο στόλος συμπληρώνεται, μεταξύ άλλων, από 527 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων (8%), 157 πλοία μεταφοράς υγραερίου (LPG) (11%), 261 πλοία γενικού φορτίου (4%) και 77 πλοία μεταφοράς οχημάτων (8%). Η διαρκής ανανέωση του στόλου αποτυπώνεται στο γεγονός ότι 725 πλοία ελληνικών συμφερόντων, συνολικής εκτιμώμενης αξίας 60 δισ. δολαρίων, βρίσκονται σήμερα υπό ναυπήγηση σε όλο τον κόσμο.
Σήμερα υπό ναυπήγηση σε όλο τον κόσμο βρίσκονται 725 πλοία ελληνικών συμφερόντων, συνολικής εκτιμώμενης αξίας 60 δισ. δολαρίων.
Πέρα από το διεθνές αποτύπωμά της, η ποντοπόρος ναυτιλία παραμένει σταθερά ο πιο εξωστρεφής κλάδος της εθνικής οικονομίας. Σύμφωνα με την έκθεση, η ναυτιλία αποτελεί «εθνικό κεφάλαιο και πηγή εθνικής υπερηφάνειας», αντιπροσωπεύοντας, άμεσα και έμμεσα, το 7%-8% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) της χώρας. Τα μακροοικονομικά μεγέθη καταδεικνύουν ότι οι εισπράξεις από τις θαλάσσιες μεταφορές αντιστοιχούν κατά μέσον όρο στο 57% των συνολικών εξαγωγών εμπορευμάτων της Ελλάδας κατά την τελευταία πενταετία. Παράλληλα, ο ναυτιλιακός κλάδος παρέχει 160.000 έως 200.000 θέσεις εργασίας, ένα μέγεθος που εκτιμάται ότι συνδέεται άμεσα με το 6% της συνολικής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα.
Στο κρίσιμο ζήτημα της περιβαλλοντικής μετάβασης, η Ενωση Ελλήνων Εφοπλιστών προωθεί «μια ρεαλιστική προσέγγιση προς την απανθρακοποίηση». Οπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά, η πλήρης απανθρακοποίηση του κλάδου θα παραμείνει ένας ανέφικτος στόχος εάν δεν υπάρξουν ασφαλή καύσιμα χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών άνθρακα, τα οποία να είναι οικονομικά προσιτά και παγκοσμίως διαθέσιμα. Παρά όμως τις τεχνολογικές προκλήσεις, ο ελληνικός εμπορικός στόλος πρωτοστατεί ενεργά, αποτελώντας παγκοσμίως τον μεγαλύτερο στόλο με δυνατότητα χρήσης εναλλακτικών καυσίμων και τον μεγαλύτερο στόλο εξοπλισμένο με τεχνολογίες εξοικονόμησης ενέργειας. Είναι ενδεικτικό ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της ετήσιας έκθεσης της Ενωσης, το ποσοστό των ελληνικών πλοίων που φέρουν τουλάχιστον μία τέτοια τεχνολογία ξεπερνά πλέον το 50%.
Αναφορικά με τη χάραξη στρατηγικής, η ΕΕΕ ασκεί κριτική στον κατακερματισμό του κανονιστικού πλαισίου και ειδικότερα στα περιφερειακά μέτρα. Μέτρα της Ε.Ε., όπως το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) και ο κανονισμός FuelEU Maritime, περιγράφονται ως συστήματα συχνά αμιγώς εισπρακτικού χαρακτήρα που «δεν προσφέρουν ουσιαστικά περιβαλλοντικά οφέλη». Η Ενωση προειδοποιεί ότι τέτοιες περιφερειακές πολιτικές υποσκάπτουν την ανταγωνιστικότητα των περιοχών που τις υιοθετούν, επιβαρύνουν τον καταναλωτή και αποτελούν εμπόδιο για την επίτευξη μιας βιώσιμης παγκόσμιας συμφωνίας.
Η συνιστώμενη ευρωπαϊκή και εθνική στρατηγική απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση που θα θέτει τη ναυτιλιακή πολιτική στο επίκεντρο.
Σύμφωνα με την Ενωση Ελλήνων Εφοπλιστών, απαιτείται η υποστήριξη ενός ρεαλιστικού διεθνούς κανονιστικού πλαισίου μέσω του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ), η αναγνώριση του ελεύθερου εμπορίου, η διασφάλιση της βιωσιμότητας των μικρομεσαίων ναυτιλιακών επιχειρήσεων και η διατήρηση του ισχύοντος δημοσιονομικού πλαισίου της Ε.Ε. Η απόλυτη αναγκαιότητα ευθυγράμμισης αυτών των στόχων συνοψίζεται με τον καλύτερο τρόπο στη δήλωση της προέδρου της ΕΕΕ, η οποία τονίζει πως «ανταγωνιστικότητα και βιωσιμότητα δεν είναι αντίρροπες δυνάμεις. Οφείλουν να συνυπάρχουν για την επίτευξη μιας δίκαιης και ισορροπημένης μετάβασης».
