Στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης με την ισχυρότερη δημοσιονομική αντίδραση απέναντι στην ενεργειακή κρίση συγκαταλέγεται η Ελλάδα, μετά την Ισπανία, καθώς τα μέτρα στήριξης που έχουν ήδη ανακοινωθεί για το 2026 αντιστοιχούν σε σχεδόν 0,6% του ΑΕΠ. Τα μέτρα αυτά σε συνδυασμό με τα κοινοτικά κονδύλια και το δημοσιονομικό πακέτο που ανακοινώθηκε πέρυσι –με φορολογικές ελαφρύνσεις και αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις– αμβλύνουν το πλήγμα που προκαλεί στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς η άνοδος του ενεργειακού κόστους.
Αυτό προκύπτει από τις εαρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι οποίες επιβεβαιώνουν την εικόνα που είχαν ήδη διαμορφώσει οι αναλυτές για το 2026: χαμηλότερη ανάπτυξη με υπεραπόδοση έναντι του ευρωπαϊκού μέσου όρου και ταυτόχρονα υψηλότερος πληθωρισμός –με καταλύτη το ενεργειακό κόστος– που κινείται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η Κομισιόν τοποθέτησε τον πήχυ της ανάπτυξης για φέτος στο 1,8% έναντι 2,2% που ανέμενε στις προβλέψεις του Νοεμβρίου και αναθεώρησε ελαφρώς προς τα κάτω τον ρυθμό του 2027, στο 1,6%.
Για την επιβράδυνση (από 2,1% πέρυσι) ευθύνεται η μείωση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος λόγω της νέας ανόδου του ενεργειακού κόστους και κατά συνέπεια η υποχώρηση της ιδιωτικής κατανάλωσης. Ωστόσο, η Κομισιόν εκτιμά πως οι επενδύσεις, που λειτουργούν ως «μαξιλάρι» στην κρίση, θα παραμείνουν ισχυρές και φέτος, με αύξηση 7,3%, προτού επιβραδυνθούν το 2027, με ρυθμό αύξησης 1,3%, μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης.
Δεύτερη η Ελλάδα, μετά την Ισπανία, σε μέτρα στήριξης. Για το 2026 αντιστοιχούν σε σχεδόν 0,6% του ΑΕΠ.
Σύμφωνα πάντως με την Κομισιόν, οι κίνδυνοι συνεχίζουν να κλίνουν προς το δυσμενές σενάριο, καθώς σε περίπτωση παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης θα επηρεαστούν οι εξαγωγές υπηρεσιών και ιδίως ο τουρισμός.
«Πρόκειται για εύλογη καθοδική προσαρμογή, με δεδομένη και την αρνητική αναθεώρηση των εκτιμήσεων και για την Ε.Ε. συνολικά», είπε στην «Κ» ο δρ Νίκος Μαγγίνας, επικεφαλής οικονομολόγος της Εθνικής Τράπεζας. «Το οικονομικό περιβάλλον στην Ελλάδα παραμένει ανθεκτικό, με τους θετικούς εσωτερικούς καταλύτες να τροφοδοτούν ωστόσο και τον πληθωρισμό. Προφανώς οι κίνδυνοι είναι κυρίως καθοδικοί. Ειδικά εάν επεκταθεί η κρίση στο δεύτερο εξάμηνο, ενεργοποιώντας μια σειρά δυσμενών δευτερογενών επιπτώσεων», συμπλήρωσε.
Η ακρίβεια
Σε ό,τι αφορά τον πληθωρισμό, η Κομισιόν ανέβασε τις προβλέψεις από 2,3% σε 3,7% για φέτος και προειδοποίησε ότι το αυξημένο ενεργειακό κόστος θα αρχίσει σταδιακά να μετακυλίεται στις τιμές μη ενεργειακών προϊόντων και υπηρεσιών. Η διαδικασία αυτή θα συνεχιστεί και το 2027 ακόμη και στο σενάριο αποκλιμάκωσης των τιμών ενέργειας, διατηρώντας σε κάθε περίπτωση σε υψηλά επίπεδα τον πληθωρισμό (2,4%).
Ο συνδυασμός της βραδύτερης ανάπτυξης και του υψηλότερου πληθωρισμού ασκεί πίεση στους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών. Μέρος αυτής της επιβάρυνσης αντισταθμίζεται από τα μόνιμα και έκτακτα μέτρα στήριξης που έχει ενεργοποιήσει η κυβέρνηση. Αλλωστε, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές της Κομισιόν, η ελληνική προσέγγιση στην κρίση είναι συμβατή με την ευρωπαϊκή γραμμή, μιας και τα περισσότερα μέτρα είναι στοχευμένα και προσωρινά, ενώ βασίζονται κυρίως σε εισοδηματικές ενισχύσεις και όχι σε οριζόντιες παρεμβάσεις στις τιμές.
Σε δημοσιονομικό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά πως η Ελλάδα θα διατηρήσει πλεονάσματα μέχρι και το 2027, παρά τα μόνιμα μέτρα στήριξης, το κόστος των οποίων υπολογίζεται σε περίπου 0,6% του ΑΕΠ το 2026 και σε 0,8% το 2027. Παράλληλα, τα έκτακτα μέτρα κατά της ενεργειακής κρίσης εκτιμάται ότι αντιστοιχούν σε 0,2% του ΑΕΠ φέτος. Επιπλέον, αλλαγές σε υφιστάμενα μέτρα –όπως η ενίσχυση των συνταξιούχων και η διεύρυνση των δικαιούχων επιστροφής ενοικίου– εκτιμάται ότι θα επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό κατά περίπου 0,1% του ΑΕΠ. Συγκεκριμένα, η Κομισιόν προβλέπει ότι το δημοσιονομικό ισοζύγιο θα παραμείνει πλεονασματικό στο 0,8% του ΑΕΠ το 2026 και στο 0,6% το 2027.
Μείωση χρέους
Για το χρέος, η Κομισιόν αναμένει περαιτέρω πτώση σε 140,7% φέτος και 134,4% το 2027. Σύμφωνα με οικονομολόγους, οι εκτιμήσεις αυτές κατά πάσα πιθανότητα δεν περιλαμβάνουν τα σχέδια του ΟΔΔΗΧ για πρόωρη αποπληρωμή δανείων του πρώτου μνημονίου, εξ ου και είναι πιο συντηρητικές από διεθνείς και εγχώριους φορείς και την ετήσια έκθεση προόδου που κατατέθηκε πριν από μερικές εβδομάδες.
Τέλος, σε ό,τι αφορά την ανεργία, η Κομισιόν επισημαίνει ότι θα συνεχιστεί η πτωτική τάση, υποχωρώντας από 8,9% το 2025 σε 8,3% το 2026 και 7,9% το 2027. Η περαιτέρω αποκλιμάκωση της ανεργίας εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί με πιο ήπιο ρυθμό, καθώς επιβραδύνεται η οικονομική δραστηριότητα και παραμένουν διαρθρωτικά εμπόδια στην αγορά εργασίας.
