Δυναμικά επανέρχεται στο προσκήνιο η συζήτηση για την εισφορά αλληλεγγύης συνταξιούχων (ΕΑΣ), αυτή τη φορά με επίκεντρο τον τρόπο υπολογισμού της. Με παρέμβασή του το Ελεγκτικό Συνέδριο ανοίγει έναν νέο κύκλο αβεβαιότητας αλλά και προσμονής για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους, την ώρα που εκκρεμεί ακόμη η καταβολή αναδρομικών από προηγούμενες δικαστικές κρίσεις. Συγκεκριμένα, νέα πράξη της προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου με ημερομηνία 27 Απριλίου 2026 επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα με δυνητικά σημαντικές δημοσιονομικές και κοινωνικές προεκτάσεις, που αφορά τον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ στο Δημόσιο. Επί της ουσίας, η πράξη αυτή ενεργοποιεί τη διαδικασία της πιλοτικής δίκης, παραπέμποντας το θέμα στην Ολομέλεια του ανωτάτου δημοσιονομικού δικαστηρίου της χώρας, η οποία καλείται να αποφανθεί οριστικά για το θέμα στις 10 Ιουνίου 2026.
Η αγωγή
Η υπόθεση εκκινεί από αγωγή συνταξιούχου του Δημοσίου, ο οποίος αμφισβητεί τη νομιμότητα του ισχύοντος τρόπου επιβολής της εισφοράς και διεκδικεί επιστροφή ποσών που παρακρατήθηκαν από τη σύνταξή του. Ο πυρήνας της διαφοράς δεν αφορά την ύπαρξη της εισφοράς αυτής καθαυτήν, η οποία έχει κριθεί κατά βάσιν συνταγματική για τα μεταγενέστερα του 2019 έτη, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αυτή υπολογίζεται. Ειδικότερα τίθεται το ερώτημα εάν είναι συμβατή με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας η επιβολή ενιαίου συντελεστή επί του συνόλου της καταβαλλόμενης σύνταξης ή εάν θα έπρεπε να εφαρμόζεται κλιμακωτά, με εξαίρεση ενός βασικού ποσού, που στην προκειμένη περίπτωση προσδιορίζεται στα 1.400 ευρώ.
Εάν η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου στις 10 Ιουνίου δικαιώσει τον συνταξιούχο που έχει καταθέσει την αγωγή, ανοίγει ο δρόμος για επιστροφές ποσών.
Σήμερα, η διοικητική πρακτική προβλέπει ότι μόλις η σύνταξη υπερβεί το συγκεκριμένο όριο, η εισφορά υπολογίζεται επί του συνολικού ποσού και όχι μόνο στο υπερβάλλον τμήμα, γεγονός που οδηγεί σε δυσανάλογη επιβάρυνση για μια μεγάλη κατηγορία συνταξιούχων. Σύμφωνα με έγκυρους νομικούς, η αμφισβήτηση αυτού του μηχανισμού ανοίγει τον δρόμο για μια πιθανή αναδιάταξη της μεταχείρισης των συντάξεων, με άμεσες επιπτώσεις τόσο στο καθαρό εισόδημα των δικαιούχων όσο και στα δημόσια έσοδα.
Η σημασία της παραπομπής στην Ολομέλεια αναδεικνύεται και από το γεγονός ότι το ίδιο το δικαστήριο αναγνωρίζει τον γενικότερο χαρακτήρα του ζητήματος, καθώς αφορά ευρύτατη κατηγορία συνταξιούχων και συνδέεται με θεμελιώδεις συνταγματικές διατάξεις. Παράλληλα, με την έκδοση της πράξης αναστέλλεται η εκδίκαση όλων των εκκρεμών υποθέσεων που θέτουν το ίδιο νομικό ζήτημα, έως ότου υπάρξει ενιαία κρίση, γεγονός που αποτυπώνει την πρόθεση του δικαστηρίου να αποφευχθεί ο κατακερματισμός της νομολογίας.
Το διακύβευμα της επικείμενης απόφασης είναι διττό. Σε περίπτωση που η Ολομέλεια κρίνει ότι ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού παραβιάζει συνταγματικές αρχές, ενδέχεται να προκύψει υποχρέωση αναπροσαρμογής της εισφοράς σε πιο αναλογική βάση, περιορίζοντας τις μελλοντικές κρατήσεις και, ενδεχομένως, ανοίγοντας εκ νέου τη συζήτηση για επιστροφές ποσών. Αντιθέτως, μια απόφαση που θα επικυρώνει την ισχύουσα πρακτική θα παγιώσει το υφιστάμενο καθεστώς, κλείνοντας ακόμη έναν κύκλο αμφισβήτησης γύρω από την ΕΑΣ. Σε κάθε περίπτωση, οι νομικοί εκτιμούν ότι η απόφαση θα επεκταθεί και στον ιδιωτικό τομέα, καλύπτοντας στην πράξη περί τους 300.000 συνταξιούχους. Παράλληλα αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς δεν αφορά μόνο μια τεχνική πτυχή υπολογισμού, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης μεταξύ επιβάρυνσης των συνταξιούχων και συνταγματικής προστασίας του εισοδήματος, σε μια περίοδο που η ισορροπία μεταξύ δημοσιονομικής σταθερότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης παραμένει ζητούμενο.
