Για την κάλυψη των θέσεων στα τμήματα Φυσικής που έμειναν κενές –το 2025 ήταν οι δύο στις τρεις–, το υπουργείο Παιδείας προχώρησε σε μια απόφαση που προκαλεί οξύτατες αντιδράσεις: την ένταξη των τμημάτων και στο 3ο επιστημονικό πεδίο, εκτός από το 2ο. Και αυτό με τη σιωπηλή συναίνεση των πανεπιστημιακών.
Καθηγητές Φυσικής στη δευτεροβάθμια και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, μιλώντας στην «Κ», αποκρυπτογραφούν τις παραμέτρους της απόφασης, την ίδια στιγμή που το θέμα των κενών θέσεων προβληματίζει την ηγεσία του υπουργείου και των ΑΕΙ. Και αυτό διότι εκτιμάται ότι ο αριθμός των κενών θέσεων θα αυξηθεί, ιδίως στα περιφερειακά δημόσια ΑΕΙ, ενόψει της αύξησης των μη κρατικών ΑΕΙ που έχουν έδρα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Ειδικότερα, σύμφωνα με την απόφαση του υπουργείου Παιδείας, μέχρι και τις φετινές Πανελλαδικές Εξετάσεις τα τμήματα Φυσικής της χώρας θα είναι ενταγμένα μόνο στο 2ο επιστημονικό πεδίο –των θετικών επιστημών–, οι υποψήφιοι του οποίου εξετάζονται σε Εκθεση, Μαθηματικά, Φυσική και Χημεία.
Καθηγητές εκφράζουν προβληματισμό για το γεγονός ότι οι μαθητές του πεδίου επιστημών υγείας δεν εξετάζονται στα Μαθηματικά στις Πανελλαδικές, τα οποία είναι απαραίτητα για τις σπουδές.
Από το 2027 στο μηχανογραφικό δελτίο των Πανελλαδικών Εξετάσεων τα τμήματα Φυσικής θα ενταχθούν και στο 3ο πεδίο –των επιστημών υγείας–, οι υποψήφιοι του οποίου εξετάζονται σε Εκθεση, Βιολογία, Φυσική και Χημεία. Πρόθεση του υπουργείου Παιδείας είναι να αυξήσει τη δεξαμενή των υποψήφιων φοιτητών στα τμήματα Φυσικής.
Μόνο το 33,5%
Σήμερα στην Ελλάδα λειτουργούν επτά τμήματα. «Στις Πανελλαδικές του 2025, από τις 1.030 θέσεις που ορίστηκαν για τα επτά τμήματα, καλύφθηκαν οι 346 και έμειναν κενές οι 684. Δηλαδή, καλύφθηκε μόνο το 33,5% των προσφερόμενων θέσεων», παρατηρεί στην «Κ» ο μαθηματικός – αναλυτής Στράτος Στρατηγάκης.
Η αιτία είναι η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ). «Το 2021 καθιερώθηκε η ΕΒΕ με το επιχείρημα ότι δεν γίνεται να εισάγονται στα ΑΕΙ φοιτητές με βαθμολογικό μέσο όρο 2 και 3, διότι δεν έχουν το γνωστικό επίπεδο για να παρακολουθήσουν πανεπιστημιακές σπουδές. Με αυτή τη λογική, τέσσερα τμήματα Φυσικής έθεσαν υψηλό συντελεστή διαμόρφωσης της ΕΒΕ, από 0,9 έως 1,2 (το κατώτερο είναι 0,8 και το επέλεξαν μόνο τα τρία), θεωρώντας ότι η Φυσική είναι δύσκολη επιστήμη –και πράγματι είναι– και συνεπώς θέλουν καλούς φοιτητές για να βγάλουν εις πέρας τις σπουδές», προσθέτει ο ίδιος.
«Αλλά με την υπουργική απόφαση θα μπορούν να εισαχθούν στα επτά τμήματα Φυσικής και φοιτητές που δεν θα έχουν διδαχθεί Μαθηματικά στη Γ΄ Λυκείου. Και ο κανόνας λέει ότι αν δεν εξετάζεσαι στα Μαθηματικά στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, δεν ασχολείσαι με αυτά σχεδόν καθόλου στο λύκειο. Πώς τα στέλνουν τα παιδιά αυτά ξυπόλυτα στ’ αγκάθια;» διερωτάται ο καθηγητής Φυσικής Λεωνίδας Καστανάς.
«Παρότι το 3ο επιστημονικό πεδίο το επιλέγουν πάρα πολύ καλοί υποψήφιοι, καθώς διεκδικούν μία θέση στις υψηλόβαθμες ιατρικές και άλλες σχολές υγείας, οι υποψήφιοι αυτοί έχουν στη Φυσική χειρότερες επιδόσεις σε σχέση με εκείνους από το 2ο πεδίο. Χαρακτηριστικά, στις Πανελλαδικές του 2025 το ποσοστό των γραπτών κάτω από τη βάση του 10 ήταν 45,94% για τους υποψηφίους του 2ου πεδίου και 54,48% για αυτούς του 3ου. Οσο για τα άριστα γραπτά, πάνω από 18, ήταν 10,26% για τους υποψηφίους του 2ου πεδίου και 8,46% για τους υποψηφίους του 3ου. Οι διαφορές αυτές αποδίδονται στο ότι οι υποψήφιοι του 3ου δεν γνωρίζουν τόσο καλά Μαθηματικά, και αυτό τους δημιουργεί πρόβλημα στις επιδόσεις στο μάθημα της Φυσικής. Αρα, οι φοιτητές των τμημάτων Φυσικής πρέπει να γνωρίζουν Μαθηματικά», λέει ο κ. Στρατηγάκης.
Η «παγίδα»
«Η Φυσική σήμερα, μετά το 1ο έτος σπουδών, είναι σχεδόν αποκλειστικά πολύ ανώτερα Μαθηματικά. Πολλοί υποψήφιοι που διαλέγουν σχολές των επιστημών υγείας τις επιλέγουν για να αποφύγουν τα Μαθηματικά», παρατηρεί ο κ. Καστανάς, επισημαίνοντας ότι «το πλέον εντυπωσιακό είναι πως η απόφαση για ένταξη των τμημάτων Φυσικής και στο 3ο πεδίο ήταν αίτημα των ίδιων των πανεπιστημιακών τμημάτων της χώρας. Δεν φαίνεται να ενδιαφέρει τους πανεπιστημιακούς αν οι φοιτητές τους θα μπορέσουν να προχωρήσουν και να πάρουν πτυχίο. Αρκεί να γραφτούν και να φαίνονται ως φοιτητές στους καταλόγους μέχρι να διαγραφούν, σύμφωνα με τον κανόνα του ν+2. Μάλιστα, κάποια από αυτά τα τμήματα κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς φοιτητές και να κλείσουν. Και τι θα απογίνουν οι καθηγητές τους, και φυσικά τα διάφορα αδρά χρηματοδοτούμενα προγράμματα στα οποία συμμετέχουν;» παρατηρεί σκωπτικά ο κ. Καστανάς.
«Ο Δημήτριος Χόνδρος, σημαντικός Ελληνας φυσικός και καθηγητής πανεπιστημίου, έλεγε το 1922 στους φοιτητές του να ξεχάσουν ό,τι έμαθαν στην υποχρεωτική εκπαίδευση. Εάν δεν πάρεις τον φοιτητή σου από το χέρι για να τον οδηγήσεις στην ανηφόρα της γνώσης, δεν κάνεις πολλά», αναφέρει μιλώντας στην «Κ» ο Γεώργιος Τόμπρας, φυσικός και ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Και προσθέτει: «Αλλωστε οι υποψήφιοι του 3ου επιστημονικού πεδίου, όπως προκύπτει από τη γενική εικόνα των επιδόσεών τους, είναι κατά τεκμήριο παιδιά με ικανότητες, που έχουν μάθει να δουλεύουν. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό για την πρόοδο στις σπουδές».
Πανελλαδικές και τα επόμενα χρόνια
Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται και το ισχύον σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα συνεχίσει να εφαρμόζεται τα επόμενα χρόνια, ξεκαθάρισε η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, απαντώντας σε κοινοβουλευτική ερώτηση για την εφαρμογή του διεθνούς απολυτηρίου σε δημόσια λύκεια. «Οποιαδήποτε ενδεχόμενη μεταρρύθμιση θα σχεδιαστεί με τρόπο που να διασφαλίζει τη σταθερότητα του εκπαιδευτικού συστήματος και την εκπαιδευτική ηρεμία».
Η υπουργός μίλησε και για τη θεσμοθέτηση του εθνικού απολυτηρίου, για την οποία πραγματοποιείται εθνικός διάλογος. Συγκεκριμένα, έκανε λόγο για «ουσιαστικό και όχι προσχηματικό διάλογο, με ορίζοντα εννέα μηνών». Για την αξιοπιστία της αξιολόγησης των μαθητών στο σύστημα του εθνικού απολυτηρίου θα θεσμοθετηθούν ασφαλιστικές δικλίδες, όπως η ύπαρξη ορίου απόκλισης μεταξύ προφορικών και γραπτών βαθμών, η σύσταση εθνικής αρχής εξετάσεων, η συγκρότηση εθνικού σώματος βαθμολογητών, καθώς τα θέματα των εξετάσεων θα επιλέγονται από τράπεζα θεμάτων.
Η κ. Ζαχαράκη επανέλαβε ότι το πόρισμα της αρμόδιας επιτροπής αναμένεται έως τα τέλη Νοεμβρίου, ενώ θα ακολουθήσει η νομοπαρασκευαστική διαδικασία για την επεξεργασία των σχετικών ρυθμίσεων.
Από το 2027-2028
Αρα, οι όποιες αλλαγές στο λύκειο θα αρχίσουν να εφαρμόζονται από τους μαθητές της σημερινής Β΄ Γυμνασίου, οι οποίοι τη σχολική χρονιά 2027-2028 θα φοιτήσουν στην Α΄ Λυκείου. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι οι Πανελλαδικές Εξετάσεις θα καταργηθούν, έστω κι αν νομοθετηθεί και εφαρμοστεί το εθνικό απολυτήριο.
