Σημαντική αύξηση παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στον αριθμό των υποψηφίων για τα πανεπιστήμια που εξετάζονται προφορικά στις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Η αύξηση συσχετίζεται με την όλο και μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση των γονιών στις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες των παιδιών τους.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Παιδείας το 2021 συνολικά 4.790 υποψήφιοι Γενικών και Επαγγελματικών Λυκείων εξετάστηκαν προφορικά στις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Ο αριθμός αυτός κινήθηκε ανοδικά τα επόμενα χρόνια –το 2022 ήταν 5.050, το 2023 5.310, το 2024 5.448–, για να φθάσουμε στους 5.698 υποψηφίους το 2025. Πρόκειται για τους λεγόμενους «φυσικώς αδυνάτους», όπως είναι η επίσημη ορολογία. Σύμφωνα με το νομοθετικό πλαίσιο, οι υποψήφιοι που αδυνατούν να περάσουν γραπτή εξέταση, εξετάζονται προφορικά, κατόπιν αίτησής τους, εάν συντρέχει ένας ή περισσότεροι από τους εξής λόγους:
• Είναι τυφλοί, ή έχουν ποσοστό αναπηρίας στην όρασή τους τουλάχιστον 67% ή είναι αμβλύωπες με ποσοστό αναπηρίας στην όρασή τους τουλάχιστον 67%.
• Εχουν κινητική αναπηρία μόνιμη ή προσωρινή τουλάχιστον 67%, που συνδέεται με τα άνω άκρα.
• Πάσχουν από σπαστικότητα των άνω άκρων.
• Παρουσιάζουν ειδικές μαθησιακές δυσκολίες όπως δυσλεξία, δυσγραφία, δυσαριθμησία, δυσαναγνωσία, δυσορθογραφία.
Για την τελευταία περίπτωση απαιτείται απόφαση από τα οικεία Κέντρα Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης (ΚΕΔΑΣΥ), στην οποία αναγράφεται ακριβώς η ειδική μαθησιακή δυσκολία του υποψηφίου, καθώς και ο χρόνος επαναξιολόγησής του, εφόσον αυτό απαιτείται. Επίσης προφορικά εξετάζονται οι υποψήφιοι με σύνθετες γνωστικές, συναισθηματικές και κοινωνικές δυσκολίες, παραβατική συμπεριφορά λόγω κακοποίησης, γονεϊκής παραμέλησης και εγκατάλειψης ή λόγω ενδοοικογενειακής βίας, εφόσον υποβάλουν αξιολογική έκθεση που τεκμηριώνει την απαλλαγή από τις γραπτές εξετάσεις. Και στην περίπτωση αυτή, η απόφαση χορηγείται από το οικείο ΚΕΔΑΣΥ.
Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν στις προφορικές εξετάσεις διασφαλίζονται οι ίδιοι όροι αξιολόγησης με τις γραπτές εξετάσεις των υπόλοιπων υποψηφίων. Δηλαδή, μήπως οι προφορικές είναι πιο εύκολες από τις γραπτές εξετάσεις. Πάντως, τα στοιχεία δεν επιβεβαιώνουν ότι πολλοί γονείς επιδιώκουν τα παιδιά τους να απαλλαγούν από τις γραπτές εξετάσεις, με ιδιωτική ιατρική γνωμάτευση για μαθησιακές δυσκολίες. Χαρακτηριστικά, ενώ για το τρέχον σχολικό έτος 5.363 μαθητές γυμνασίου και λυκείου αξιολογήθηκαν με μαθησιακές δυσκολίες (αριθμός αυξημένος κατά 19% σε σχέση με πέρυσι), η αύξηση των εγκρίσεων για προφορική εξέταση σε ετήσια βάση είναι 4,9%.
