Του Γιώργου Λιάλιου
Σειρά υποχρεώσεων για τις ελληνικές αρχές συνεπάγεται η εγγραφή της ευρύτερης περιοχής του Ολύμπου στον κατάλογο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO. Σύμφωνα με την απόφαση του διεθνούς οργανισμού, η Ελλάδα οφείλει να προχωρήσει μέσα στο επόμενο διάστημα σε μια σειρά από ενέργειες που έχουν ως στόχο την προστασία της ευρύτερης περιοχής του Βουνού των Θεών και αφορούν από ζητήματα προστασίας της φύσης και των πολιτιστικών στοιχείων, όπως τη διαχείριση των επιπτώσεων από το πεδίο βολής αρμάτων στο Λιτόχωρο, έως τη διασφάλιση της συμμετοχής της τοπικής κοινωνίας στη λήψη αποφάσεων.
Η απόφαση, που ελήφθη χθες στις εργασίες της 48ης συνόδου της Unesco στη Νότια Κορέα, ενέταξε την περιοχή του Ολύμπου στον κατάλογο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς ως «μεικτό αγαθό», αναγνωρίζοντας την εξέχουσα αξία του Ολύμπου τόσο από πλευράς φυσικής όσο και πολιτιστικής κληρονομιάς. Η ιδιαίτερα σημαντική απόφαση είναι αποτέλεσμα πολυετούς προσπάθειας του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος (ΟΦΥΠΕΚΑ) του ΥΠΕΝ με τις υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού και θεωρείται ιδιαίτερα τιμητική, καθώς αναγνωρίζει την οικουμενική σημασία του βουνού.
Η τιμητική απόφαση, πάντως, συνοδεύεται και από σειρά δεσμεύσεων. Η Ελλάδα θα πρέπει να αναλάβει συγκεκριμένες υποχρεώσεις έναντι της UNESCO, για την πρόοδο των οποίων θα πρέπει να ενημερώσει τον οργανισμό στην 50ή του σύνοδο, τον Δεκέμβριο του 2027. Ανάμεσα στις υποχρεώσεις αυτές, η Ελλάδα δεσμεύεται:
- Να ενθαρρύνει μελέτες για την οικουμενική σημασία του Ολύμπου.
- Να αναθεωρήσει τα όρια της προστατευόμενης περιοχής γύρω από το Λιτόχωρο, ώστε να βελτιώσει την αποτελεσματικότερη διαχείριση του όρους.
- Να διασφαλίσει την επίσημη προστασία και της περιφερειακής ζώνης και να εκτιμήσει τυχόν επιπτώσεις του (ευρισκόμενου σε κοντινή απόσταση) πεδίου βολής αρμάτων Λιτοχώρου στο φυσικό περιβάλλον.
- Να διασφαλίσει ότι εκτός του ήδη εγκεκριμένου σχεδίου διαχείρισης (την ευθύνη του οποίου έχουν ο ΟΦΥΠΕΚΑ και το τοπικό δασαρχείο), θα εγκριθεί νέο, αναθεωρημένο σχέδιο για το Εθνικό Πάρκο Ολύμπου το οποίο θα ενσωματώνει τις οικουμενικής σημασίας πολιτιστικές και φυσικές αξίες του όρους ορίζοντας ξεκάθαρα με ποιον τρόπο θα προστατευθούν.
- Να εγκρίνει το νέο ειδικό πολεοδομικό σχέδιο των παραλιακών περιοχών της Πιερίας, στο οποίο περιλαμβάνεται και η περιοχή του Λιτοχώρου.
- Να καταστήσει λειτουργική τη συντονιστική επιτροπή για την παρακολούθηση του σχεδίου διαχείρισης του Παγκόσμιου Φυσικού και Πολιτιστικού Μνημείου του Ορους Ολυμπος.
- Να διασφαλίσει την εφαρμογή στρατηγικής για τον τουρισμό, η οποία θα συμπεριλαμβάνει την τουριστική φέρουσα ικανότητα και παρακολούθηση της ροής επισκεπτών. Και θα φροντίσει ώστε να σταματήσει η ανεξέλεγκτη πρόσβαση και συγκέντρωση επισκεπτών σε ευαίσθητες περιβαλλοντικά περιοχές.
- Να μελετήσει περαιτέρω τους φυσικούς κινδύνους της περιοχής, όπως τη σεισμικότητα και τον κίνδυνο πλημμύρας.
- Να επισημοποιήσει τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, με τη βοήθεια της συντονιστικής επιτροπής, όπως αυτό περιγράφεται στο σχέδιο διαχείρισης.
- Να χρησιμοποιήσει την «εργαλειοθήκη» της Unesco για τη λήψη αποφάσεων που αφορούν το φυσικό και πολιτιστικό απόθεμα της περιοχής.
Να σημειωθεί ότι η Ελλάδα πρέπει σε ενάμισι έτος να πληροφορήσει την UNESCO για την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε όλους αυτούς τους τομείς.
Η χώρα έχει δηλώσει ότι θα αναλάβει την εκτέλεση σειράς έργων, συνολικού προϋπολογισμού 10 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα και η χώρα έχει δηλώσει ότι θα αναλάβει την εκτέλεση σειράς έργων, συνολικού προϋπολογισμού 10 εκατ. ευρώ. Οπως ανακοίνωσε ο υπουργός Περιβάλλοντος, Σταύρος Παπασταύρου, «περνάμε τώρα από τη διεθνή αναγνώριση στα συγκεκριμένα έργα. Το αμέσως επόμενο διάστημα υλοποιούμε στον Ολυμπο παρεμβάσεις ύψους άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ, με στόχο την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και την αειφόρο ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής».
Να σημειωθεί ότι ο ΟΦΥΠΕΚΑ έχει προκηρύξει διαγωνισμό για την ανάθεση μελέτης για την επισκεψιμότητα του Εθνικού Πάρκου Ολύμπου (η οποία ως είθισται καθυστέρησε λόγω δικαστικών προσφυγών ανάμεσα στους ενδιαφερόμενους). Παράλληλα το τελευταίο διάστημα έχει προχωρήσει στον εξοπλισμό της τοπικής μονάδας του Οργανισμού, ο οποίος ωστόσο προς το παρόν αριθμεί μόνο επτά μόνιμους υπαλλήλους (ενισχύεται με εποχικούς).
«Ευκαιρία να ανταποκριθούμε στις προκλήσεις»
Της Σοφίας Χρήστου
Ως ευκαιρία να αντιμετωπιστούν χρόνιες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο Ολυμπος «βλέπει» την ένταξή του βουνού στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO η Μαρία Ζολώτα, η οποία εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια διαχειρίζεται το καταφύγιο «Σπήλιος Αγαπητός».
Μιλώντας στην «Κ», η ίδια επισημαίνει ότι είναι ακόμη νωρίς για να εκτιμηθεί ποιες πρακτικές αλλαγές θα επιφέρει η ένταξη του Ολύμπου στον κατάλογο της UNESCO για όσους δραστηριοποιούνται στο βουνό. Εκφράζει, ωστόσο, την ελπίδα ότι η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να συμβάλει στην επίλυση χρόνιων προβλημάτων, κυρίως σε επίπεδο υποδομών. «Εδώ και χρόνια επισημαίνουμε την ανάγκη για καλύτερη συντήρηση και σωστή διάνοιξη των μονοπατιών, αλλά και για την αποκατάσταση γεφυριών που καταστράφηκαν από τις κακοκαιρίες. Ελπίζουμε ότι αυτή η απόφαση θα αποτελέσει αφορμή για να αντιμετωπιστούν και αυτά τα ζητήματα», αναφέρει.
Εδώ και χρόνια επισημαίνουμε την ανάγκη για καλύτερη συντήρηση και σωστή διάνοιξη των μονοπατιών, αλλά και για την αποκατάσταση γεφυριών που καταστράφηκαν από τις κακοκαιρίες.
Ως προς τη διαχείριση της επισκεψιμότητας, η οποία ενδεχομένως να αυξηθεί με την προβολή της περιοχής, η κ. Ζολώτα εκτιμά ότι οι περιηγητές δεν θα πρέπει να στερηθούν τη δυνατότητα να απολαμβάνουν ανεμπόδιστα το βουνό, εφόσον βέβαια οι συνθήκες το επιτρέπουν και η παρουσία τους γίνεται με σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον. Παράλληλα, σημειώνει ότι η φετινή επισκεψιμότητα κινείται σε φυσιολογικά επίπεδα, ωστόσο παρατηρείται μια αλλαγή στη συμπεριφορά των επισκεπτών. Οπως αναφέρει, όσοι συνήθιζαν να ανεβαίνουν στον Ολυμπο περισσότερες από μία φορές τον μήνα έχουν περιορίσει τις επισκέψεις τους, ενώ μειωμένοι εμφανίζονται και οι ημερήσιοι επισκέπτες.
