Βιομηχανίες στο παράκτιο μέτωπο της Δυτικής Αττικής μετρούν οι ίδιες τις εκπομπές αερίων στις καμινάδες και στα φίλτρα τους, αντί για το ΥΠΕΝ και την Περιφέρεια. Την ίδια στιγμή, για σειρά χημικών ενώσεων που προκαλούν δυσοσμία δεν υπάρχουν θεσμοθετημένα όρια τιμών και έτσι δεν περιλαμβάνονται στις εγκεκριμένες περιβαλλοντικές μελέτες των εταιρειών. Τα παραπάνω προκύπτουν από την αλληλογραφία ενός έτους μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών, την οποία εκκίνησε ο Συνήγορος του Πολίτη με αφορμή το θέμα της δυσοσμίας που πνίγει το Κερατσίνι και τη Δραπετσώνα.
Τον Φεβρουάριο του 2025, κατόπιν σειράς διαμαρτυριών κατοίκων της περιοχής, ο Συνήγορος απηύθυνε γραπτά ερωτήματα προς τον Δήμο Κερατσινίου – Δραπετσώνας, τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής της Περιφέρειας Αττικής και το Σώμα Επιθεωρητών και Ελεγκτών του ΥΠΕΝ. Η απάντηση του δήμου επικεντρώθηκε σε συγκεκριμένη εταιρεία εμπορίας υγρών καυσίμων και επεξεργασίας πετρελαιοειδών αποβλήτων –δεν κατονομάζεται στα έγγραφα που δόθηκαν στη δημοσιότητα–, για την οποία το ΥΠΕΝ είχε εγκρίνει άδεια λειτουργίας πριν από τις εκλογές του Ιανουαρίου 2015. Δύο χρόνια νωρίτερα, είχε τροποποιηθεί η έγκριση περιβαλλοντικών όρων για τη δραστηριότητα της εταιρείας. Ο Δήμος Κερατσινίου – Δραπετσώνας ανέφερε ότι από την έναρξη λειτουργίας της εταιρείας έγινε αποδέκτης διαμαρτυριών και καταγγελιών κατοίκων για έντονη δυσοσμία, τσούξιμο στα μάτια και προβλήματα στο αναπνευστικό. Πραγματοποιήθηκαν διαδηλώσεις στη Δραπετσώνα και το δημοτικό συμβούλιο ζήτησε την απομάκρυνση όλων των βιομηχανικών εγκαταστάσεων από την περιοχή.
Δεν έχουν θεσπιστεί όρια
Η απάντηση του Σώματος Επιθεωρητών και Ελεγκτών του ΥΠΕΝ ήταν περισσότερο αποκαλυπτική. Αρχικά σημειώνεται ότι δεν έχουν θεσπιστεί οριακές τιμές εκπομπής για μια σειρά από χημικές ενώσεις που προκαλούν δυσοσμία, «ώστε ακόμα και αν διαπιστωθεί τεκμηριωμένα και μονοσήμαντα η έκλυσή τους από συγκεκριμένες δραστηριότητες, να μπορεί να διαπιστωθεί όχληση και να βεβαιωθεί περιβαλλοντική παράβαση». Στην ίδια απάντηση σημειώνεται ότι δεν έχουν θεσπιστεί τιμές ποιότητας της ατμόσφαιρας για πτητικές οργανικές ενώσεις, με εξαίρεση το βενζόλιο, επομένως «δεν είναι εφικτό στο πλαίσιο απλών τακτικών ή έκτακτων περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων να εντοπιστούν και να μετρηθούν εκπομπές αερίων ρύπων που προκαλούν την αναφερόμενη δυσοσμία […] και από μόνη της η επανάληψη περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων σε επιλεγμένες βιομηχανικές δραστηριότητες της στενής περιοχής θα αποβεί ατελέσφορη». Κατόπιν των ανωτέρω, οι επιθεωρητές του ΥΠΕΝ εισηγήθηκαν να γίνουν μετρήσεις από επιστημονικούς φορείς εγνωσμένου κύρους, διότι η υλοποίηση μιας τέτοιας έρευνας «εκφεύγει του πεδίου του περιβαλλοντικού ελέγχου και υπερβαίνει το μέτρο δυνατοτήτων σε τεχνογνωσία, εξοπλισμό και αρμοδιότητα» της υπηρεσίας, όπως σημειώνεται.
Ο Συνήγορος του Πολίτη επανήλθε τον Αύγουστο του 2025 με νέα επιστολή προς το ΥΠΕΝ και την Περιφέρεια. Δέχεται ότι η δυσοσμία μπορεί να οφείλεται σε ποικίλους παράγοντες και ότι ο εντοπισμός της πηγής απαιτεί εξειδικευμένη μεθοδολογία και μετρήσεις, όμως παρατηρεί κάτι παράδοξο. Οι μετρήσεις για τις αέριες εκπομπές πραγματοποιούνται γενικά στον αστικό ιστό ή κοντά στις βιομηχανίες, όμως όχι στην πηγή τους, τις εξόδους των απαγωγών, όπως σημειώνεται υπηρεσιακά, δηλαδή τις καμινάδες και τα φίλτρα των μονάδων, γεγονός που δυσχεραίνει την αξιόπιστη τεκμηρίωση των πηγών δυσοσμίας. Επιπλέον, σημειώνει ο Συνήγορος, κρίνεται απαραίτητος ο έλεγχος της τήρησης των περιβαλλοντικών όρων της συγκεκριμένης εταιρείας στη Δραπετσώνα. «Είναι διαφορετικό ζήτημα η διερεύνηση της ποιότητας της ατμόσφαιρας και της συμβολής των βιομηχανικών μονάδων, έργων ή υποδομών στα φαινόμενα δυσοσμίας στην εν λόγω περιοχή, και διαφορετικό θέμα η υποχρέωση τήρησης των περιβαλλοντικών όρων από τις επιχειρήσεις και ο κατά νόμον έλεγχος από τις αρμόδιες υπηρεσίες», επισήμανε ο Συνήγορος.
Από την αλληλογραφία προκύπτει ότι το «γάντι σήκωσε» η Περιφέρεια. Στην απάντηση, τον περασμένο Ιανουάριο, η Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής γράφει ότι από τις τακτικές και έκτακτες επιθεωρήσεις δεν έχουν προκύψει παραβάσεις ή μη συμμορφώσεις της εταιρείας με τους εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους και γενικά την περιβαλλοντική νομοθεσία. Και σε άλλο σημείο, πιο κάτω, σημειώνει ότι ειδικά για τους αέριους ρύπους, το 2025 η εταιρεία πραγματοποίησε τρεις δειγματοληπτικές μετρήσεις στις καμινάδες και στα φίλτρα της εγκατάστασης και τα αποτελέσματα βρέθηκαν εντός των θεσπισμένων οριακών τιμών εκπομπής.
Η απάντηση δεν φαίνεται να ικανοποίησε τον Συνήγορο του Πολίτη. «Δεν προκύπτει ότι έχουν πραγματοποιηθεί μετρήσεις απευθείας από τις εξόδους απαερίων των μονάδων. […] Εντούτοις έχουν πραγματοποιηθεί σχετικές μετρήσεις από τις ίδιες τις εταιρείες», σημειώνεται σε ανακοίνωση την περασμένη εβδομάδα. Ο Συνήγορος ζητάει αυστηρή τήρηση των περιβαλλοντικών όρων και εντατικοποίηση των ελέγχων.
