Η συμπλήρωση του μηχανογραφικού δελτίου είναι -στην πράξη- η πρώτη μεγάλη απόφαση που οι μαθητές καλούνται να πάρουν για το μέλλον τους. Μπροστά στην επιλογή των σπουδών τους, αυτό που μετρά είναι η καλή προετοιμασία: να γνωρίζουν τα τμήματα, τα επαγγελματικά δικαιώματα που αυτά παρέχουν και τις προοπτικές που προσφέρουν. Μιλώντας στην «Κ», οι σύμβουλοι σταδιοδρομίας και συνιδρυτές της Orientum, Νίκος Παυλάκος και Σπύρος Μιχαλούλης, εξηγούν τι πρέπει να προσέξουν οι φετινοί υποψήφιοι, ποια λάθη να αποφύγουν και σε ποιες λεπτομέρειες να δώσουν βάση κατά τη συμπλήρωση του μηχανογραφικού δελτίου.
Η αξία ενός τμήματος δεν μετριέται από τα μόρια εισαγωγής
«Πρώτη και βασική αρχή είναι ότι οι υποψήφιοι δεν πρέπει να αφήνουν τις περσινές βάσεις να καθορίζουν τις επιλογές τους. Στην πραγματικότητα, οι βάσεις δημιουργούνται κάθε χρόνο από την αρχή», επισημαίνει ο Νίκος Παυλάκος, και αναφέρεται στους τρεις παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται κάθε χρόνο η διαμόρφωσή τους:
- τις επιδόσεις των υποψηφίων στις Πανελλαδικές Εξετάσεις
- τις προτιμήσεις των ίδιων κατά τη συμπλήρωση του μηχανογραφικού
- τον αριθμό των εισακτέων που θα καθορίσει το υπουργείο Παιδείας.
«Εφόσον οι παράγοντες αυτοί μεταβάλλονται κάθε χρόνο, μεταβάλλονται αντίστοιχα και οι βάσεις εισαγωγής», εξηγεί, υπενθυμίζοντας ότι για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027 ο συνολικός αριθμός των εισακτέων ανέρχεται σε 68.788. Ο ίδιος αναφέρει στην «Κ» παραδείγματα τμημάτων και στα τέσσερα επιστημονικά πεδία των οποίων οι βάσεις κατέγραψαν σημαντικές αυξομειώσεις πέρυσι, ενισχύοντας το επιχείρημα ότι κάθε εξεταστική χρονιά έχει τα δικά της χαρακτηριστικά.
Τέτοιες διακυμάνσεις αποδεικνύουν ότι οι περσινές βάσεις δεν μπορούν να αποτελέσουν ασφαλή οδηγό για τις φετινές επιλογές.
«Στο Τμήμα Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών σημειώθηκε άνοδος 2.600 μορίων, στο Τμήμα Διοίκησης Τουρισμού του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής η άνοδος έφτασε τα 2.140 μόρια, ενώ στο Τμήμα Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Αιγαίου, στη Σάμο, τα 2.065 μόρια. Στον αντίποδα, σημειώθηκε πτώση κατά 2.765 μόρια στο Τμήμα Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, στο Τμήμα Νοσηλευτικής Τρίπολης κατά 2.195 μόρια, στο Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στη Λαμία, κατά 1.875 μόρια και στο Τμήμα Νοσηλευτικής Αλεξανδρούπολης κατά 1.775 μόρια».
Τέτοιες διακυμάνσεις αποδεικνύουν ότι οι περσινές βάσεις δεν μπορούν να αποτελέσουν ασφαλή οδηγό για τις φετινές επιλογές, ξεκαθαρίζει ο κ. Παυλάκος. «Οι υποψήφιοι δεν πρέπει να αποκλείουν ένα τμήμα επειδή πέρυσι είχε υψηλή βάση, ούτε όμως και να το υποτιμούν επειδή είχε χαμηλή. Η αξία ενός τμήματος δεν μετριέται από τα μόρια εισαγωγής, αλλά από το κατά πόσο ανταποκρίνεται στα ενδιαφέροντα και στους επαγγελματικούς στόχους του μαθητή».
Ο ίδιος αναφέρεται στην περίπτωση ενός περσινού υποψηφίου, ο οποίος έχοντας συγκεντρώσει 15.500 μόρια δεν ήθελε να δηλώσει δεύτερη σχολή στο μηχανογραφικό, με τη βεβαιότητα ότι τα επιπλέον 740 μόρια που είχε εξασφαλίσει από την αντίστοιχη βάση του 2024 θα τον οδηγούσαν εύκολα στο Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών του ΕΚΠΑ. «Η βάση του συγκεκριμένου τμήματος ανέβηκε το 2025 κατά 1.460 μόρια και έτσι εκείνος θα έμενε εκτός σχολών. Τελικά, τον πείσαμε να μην το κάνει κι έτσι πέρασε στη δεύτερη επιλογή του».
Η σειρά προτίμησης μπορεί να κρίνει το αποτέλεσμα
Οι υποψήφιοι έχουν τη δυνατότητα να δηλώσουν όσα τμήματα επιθυμούν, αρκεί να έχουν πετύχει την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ) των συγκεκριμένων τμημάτων. Ωστόσο, η επίτευξη της ΕΒΕ επιτρέπει τη δήλωση ενός τμήματος στο μηχανογραφικό και δεν εξασφαλίζει την εισαγωγή σε αυτό.
«Εφόσον ένας υποψήφιος συγκεντρώνει τα απαιτούμενα μόρια για περισσότερα από ένα τμήματα, θα εισαχθεί σε εκείνο που βρίσκεται υψηλότερα στη σειρά προτίμησης. Για τον λόγο αυτό, όταν συμπληρώνεται το μηχανογραφικό θα πρέπει να δίνεται πολύ μεγάλη βάση στη σειρά με την οποία δηλώνονται τα τμήματα», τονίζει ο Σπύρος Μιχαλούλης, σημειώνοντας ότι η συμπλήρωση του μηχανογραφικού κρύβει παγίδες.
Το γεγονός ότι δύο τμήματα έχουν τα ίδια επαγγελματικά δικαιώματα δεν σημαίνει απαραίτητα πως θεωρούνται αντίστοιχα για σκοπούς μετεγγραφών.
«Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από τους υποψηφίους που ενδιαφέρονται να αξιοποιήσουν τη δυνατότητα μετεγγραφής, δηλαδή τη μετακίνησή τους σε αντίστοιχο τμήμα άλλου πανεπιστημίου μετά την εισαγωγή τους. Πριν οριστικοποιήσουν το μηχανογραφικό τους, είναι σημαντικό να γνωρίζουν εάν πληρούν τα κριτήρια κάποιας κατηγορίας μετεγγραφών, καθώς αυτό μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τις επιλογές και τη σειρά προτίμησης των τμημάτων που θα δηλώσουν», επισημαίνει ο Σπύρος Μιχαλούλης.
«Το γεγονός ότι δύο τμήματα έχουν τα ίδια επαγγελματικά δικαιώματα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θεωρούνται αντίστοιχα στις μετεγγραφές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα Τμήματα Διαιτολογίας-Διατροφής τα οποία, παρά το κοινό επαγγελματικό αντικείμενο, δεν είναι όλα αντίστοιχα μεταξύ τους. Οι αντιστοιχίες των τμημάτων καθορίζονται με ξεχωριστή υπουργική απόφαση και οι υποψήφιοι οφείλουν να τις ελέγχουν προσεκτικά, προτού συμπληρώσουν το μηχανογραφικό τους».
Τι πρέπει να γνωρίζετε για τις ισοβαθμίες
Οι σύμβουλοι σταδιοδρομίας εφιστούν την προσοχή και στις ισοβαθμίες, ένα σημείο το οποίο συχνά, εξηγούν, δημιουργεί σύγχυση.
«Πολλοί υποψήφιοι θεωρούν λανθασμένα ότι σε περίπτωση ισοβαθμίας προηγείται εκείνος που έχει τοποθετήσει μια σχολή υψηλότερα στο μηχανογραφικό του. Στην πραγματικότητα, η σειρά προτίμησης δεν αποτελεί κριτήριο επίλυσης της ισοβαθμίας, καθώς καθοριστικό ρόλο παίζει αποκλειστικά η βαθμολογία του υποψηφίου. Το υπουργείο έχει καθορίσει αναλυτικά τη διαδικασία επίλυσης των ισοβαθμιών, με συγκεκριμένη σειρά σύγκρισης βαθμολογιών και μαθημάτων. Μόνο στις στρατιωτικές σχολές, στις σχολές των Σωμάτων Ασφαλείας και στις ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού η σειρά προτίμησης μπορεί να λειτουργήσει ως τελικό κριτήριο, αφού προηγουμένως έχουν εξαντληθεί όλα τα υπόλοιπα κριτήρια, που προβλέπει ο νόμος», εξηγεί ο κ. Παυλάκος.
«Κοιτάξτε πέρα από τον τίτλο της σχολής»
Ενα από τα βασικά ζητήματα που πρέπει να γνωρίζουν οι υποψήφιοι συμπληρώνοντας το μηχανογραφικό τους είναι τα επαγγελματικά δικαιώματα και οι πραγματικές προοπτικές που προσφέρει η κάθε σχολή, λέει ο Σπύρος Μιχαλούλης, τονίζοντας ότι δεν θα πρέπει να μένουν μόνο στον τίτλο της.
«Πόσοι μαθητές γνωρίζουν ότι τα Τμήματα Πληροφορικής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πανεπιστημίου Πειραιά, καθώς και τα δύο Τμήματα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας παρέχουν επαγγελματικά δικαιώματα σε περισσότερα από ένα γνωστικά πεδία; Ή ότι τμήματα με ίδια ονομασία, όπως τα Βιοϊατρικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής και του ΔΙΠΑΕ προσφέρουν διαφορετικές κατευθύνσεις, άρα και επαγγελματικές διεξόδους;», σημειώνει ο ίδιος, προσθέτοντας πως, παρά τις εξελίξεις γύρω από τις νέες σχολές μηχανικών, ακόμη και στο φετινό μηχανογραφικό εξακολουθούν να υπάρχουν τμήματα χωρίς κατοχυρωμένα επαγγελματικά δικαιώματα.
Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελούν τα δύο Τμήματα Πολιτικών Μηχανικών που λειτουργούν στην Πάτρα, στο Πανεπιστήμιο Πατρών και στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου. «Παρότι ο τίτλος σπουδών είναι ο ίδιος, τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων τους δεν είναι ακόμη ταυτόσημα, γεγονός που αναδεικνύει πόσο σημαντική είναι η σωστή ενημέρωση, πριν από τη συμπλήρωση του μηχανογραφικού».
Οι υποψήφιοι δεν θα πρέπει να υποτιμούν τα τμήματα που έχουν χαμηλή βάση εισαγωγής, ειδικά εάν αυτά ανταποκρίνονται στα ενδιαφέροντα και τα «θέλω» τους.
Προτού οριστικοποιήσουν τις επιλογές τους στο μηχανογραφικό δελτίο, οι υποψήφιοι καλό είναι να έχουν μελετήσει τα σύγχρονα αντικείμενα που αναπτύσσονται στα πανεπιστήμια, ακόμη και σε τμήματα που ενδεχομένως δεν θα περίμεναν. «Για παράδειγμα, το Τμήμα Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Κρήτης στο Ρέθυμνο έχει δημιουργήσει ένα νέο πρόγραμμα σπουδών του οποίου τα μαθήματα σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Γι’ αυτό δεν αρκεί να στεκόμαστε μόνο στον τίτλο μιας σχολής, αλλά στο περιεχόμενο των σπουδών και στις προοπτικές που προσφέρει», σημειώνει ο κ. Παυλάκος τονίζοντας πως οι υποψήφιοι δεν θα πρέπει να υποτιμούν τα τμήματα που έχουν χαμηλή βάση εισαγωγής, ειδικά εάν αυτά ανταποκρίνονται στα ενδιαφέροντα και τα «θέλω» τους.
Οι εναλλακτικές διαδρομές μετά τις Πανελλαδικές
Ωστόσο, οι δύο συνομιλητές της «Κ» επισημαίνουν ότι πέρα από τις επιλογές των ελληνικών ΑΕΙ οι υποψήφιοι έχουν στη διάθεσή τους και εναλλακτικές διαδρομές, όπως είναι το παράλληλο μηχανογραφικό για τις Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ).
«Ειδικά για τους αποφοίτους των ΓΕΛ, υπάρχει ακόμη η δυνατότητα υποβολής μηχανογραφικού τον Ιούλιο για τα δημόσια πανεπιστήμια της Κύπρου. Οι σπουδές πραγματοποιούνται στα ελληνικά, χωρίς δίδακτρα, τα πτυχία αναγνωρίζονται πλήρως στην Ελλάδα, ενώ για την εισαγωγή σε αυτά λαμβάνεται υπόψη η βαθμολογία που συγκέντρωσαν οι υποψήφιοι στις Πανελλαδικές Εξετάσεις», υπενθυμίζει ο Νίκος Παυλάκος.
Το μηχανογραφικό απαιτεί χρόνο και σκέψη
Πέρα όμως από τα μόρια και τις βάσεις εισαγωγής, η συμπλήρωση του μηχανογραφικού δελτίου απαιτεί χρόνο, έρευνα και ουσιαστική σκέψη. Είναι σημαντικό για τους υποψηφίους, τονίζουν οι ειδικοί, να γνωρίζουν τι προσφέρει κάθε τμήμα, ποιες επαγγελματικές προοπτικές ανοίγει και κατά πόσο -εντέλει- ανταποκρίνεται στα ενδιαφέροντα και στους στόχους τους.
Μία λανθασμένη επιλογή μπορεί να κοστίσει χρόνια, χρήματα και απογοήτευση.
«Μία λανθασμένη επιλογή μπορεί να κοστίσει χρόνια, χρήματα και απογοήτευση», εξηγεί ο κ. Παυλάκος. «Ο επαγγελματικός προσανατολισμός δίνει στα νέα παιδιά τα εργαλεία για να μετατρέψουν το μηχανογραφικό από μια αγχωτική διαδικασία σε μια πιο συνειδητή απόφαση για το μέλλον τους. Γι’ αυτό η συμπλήρωσή του δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια διαδικασία της τελευταίας στιγμής αλλά ως μια απόφαση που απαιτεί καλή ενημέρωση και έγκαιρη διερεύνηση κάθε δυνατής επιλογής», καταλήγει ο ίδιος.
