«Καλημέρα σας! Είμαι η Ελπίδα! Οπως βλέπετε, είμαι μέσα σε ένα αυτοκίνητο. Το περίεργο είναι ότι δεν υπάρχει οδηγός γιατί, γιατί, γιατί είναι ένα ρομποτικό ταξί που μπορεί να οδηγείται αυτόνομα». Ετσι ξεκινάει ένα από τα πολλά βίντεο που αναρτά στον λογαριασμό της η «Γλυκιά Ελπίδα», μια νεαρή influencer από την Κίνα που μιλάει άπταιστα ελληνικά και δημιουργεί περιεχόμενο από τη ζωή της στη χώρα. Η Ελπίδα αυτοπροσδιορίζεται «ως μια Κινέζα γεμάτη ελπίδα που ζει στο Πεκίνο». Χαμογελαστή και αυθόρμητη, κερδίζει χιλιάδες προβολές σε κάθε της βίντεο δοκιμάζοντας φαγητό από τοπικές αγορές, ποζάροντας μπροστά σε εντυπωσιακά μνημεία, συνομιλώντας με ντόπιους από κάθε περιφέρεια της χώρας και παρουσιάζοντας τα πιο μοντέρνα επιτεύγματα τεχνολογίας της Κίνας. Η βόλτα που έκανε με το αυτόνομα αυτοκίνητο ξεπέρασε τις 270.000 προβολές ενώ έσπασε το ρεκόρ του 1 εκατομμυρίου προβολών όταν τραγούδησε στην κάμερα Ελενα Παπαρίζου.
Πληρωμένες διαφημίσεις και η επισήμανση της Meta
Τα εντυπωσιακά ωστόσο νούμερα δεν καταγράφονται τελείως τυχαία. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Meta, o λογαριασμός έχει πληρώσει μέχρι σήμερα 91 διαφημίσεις προώθησης, κάποιες εκ των οποίων στοχεύουν συγκεκριμένα κοινά στην Ελλάδα και την Κύπρο. Το ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι πως η Meta χαρακτήρισε τον λογαριασμό «κρατικά ελεγχόμενο μέσο της Κίνας», βασιζόμενη -όπως περιγράφεται- στη χρηματοδότηση των διαφημίσεων, την οργανωτική δομή και τα δημοσιογραφικά δεδομένα.
Ο Θάνος Σιτίστας, ιδρυτής του Παρατηρητηρίου κατά της Παραπληροφόρησης – Greece Fact Check, μελέτησε ενδελεχώς τη σελίδα και είδε πως δεν αποτελεί μοναδικό παράδειγμα. Εντόπισε και άλλες δύο σελίδες με παρόμοιο περιεχόμενο και στυλ: νεαρές γυναίκες από την Κίνα που σε άπταιστα ελληνικά προωθούν τη χώρα τους και τις σχέσεις μεταξύ Ελλάδας – Κίνας. Η πρώτη είναι το «Ημερολόγιο της Μαριάννας», που έχει συγκεντρώσει 130.000 ακόλουθους και φέρει επίσης την επισήμανση πως αποτελεί κρατικά ελεγχόμενο μέσο της Κίνας, και η δεύτερη είναι η σελίδα της Ηρα Li, την οποία όμως δεν συνδέει ακόμα η Meta με κρατικά κινεζικά μέσα.
H Meta χαρακτήρισε τον λογαριασμό «κρατικά ελεγχόμενο μέσο της Κίνας», βασιζόμενη -όπως περιγράφεται- στη χρηματοδότηση των διαφημίσεων, την οργανωτική δομή και τα δημοσιογραφικά δεδομένα
Οπως παρατήρησε ο κ. Σιτίστας αναλύοντας το περιεχόμενο και τα στοιχεία των διαφημίσεων, το κοινό των τριών λογαριασμών είναι πως προσπαθούν να προβάλουν μια ονειρική εικόνα για την Κίνα ενώ καταπιάνονται και με ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οργανώνοντας ταξίδια σε περιοχές όπως το Θιβέτ και δείχνοντας πως όλα εκεί είναι ήσυχα και οι άνθρωποι ευτυχισμένοι. Μια από τις ενεργές διαφημίσεις της σελίδας «Γλυκιά Ελπίδα» προωθεί το τελευταίο βίντεο που ανήρτησε από χωριό του Θιβέτ.
Δημοφιλείς στους άνω των 45 ετών
Ο κ. Σιτίστας υπογράμμισε πως και οι τρεις σελίδες έχουν μεγάλη απήχηση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε στην «Κ» είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς και στα δύο φύλα, σε ηλικίες άνω των 45 ετών. Οι διαφημίσεις που αφορούν στον κινεζικό πολιτισμό, τις γιορτές, τις παραδόσεις, την ενδυμασία ή τις εθνικές μειονότητες προσελκύουν πολύ περισσότερες γυναίκες, ενώ αυτές που επικεντρώνονται σε τεχνολογία, καινοτομία, ρομπότ, και εμπορικές εκθέσεις προσελκύουν κυρίως άνδρες. «Καμία καμπάνια δεν φαίνεται να έχει ιδιαίτερη απήχηση στους νέους 18-24 ετών ανεξάρτητα από το θέμα», διευκρίνισε. Ο κ. Σιτίστας παρατήρησε πως ένα σχετικά έμπειρο μάτι αντιλαμβάνεται πως τα βίντεο παρότι δείχνουν αυθόρμητα είναι αρκετά επαγγελματικά, ενώ κατά καιρούς για να αυξήσουν τη διείσδυσή τους οι δύο γυναίκες έχουν συνεργαστεί με Ελληνίδες influencers.
Δημοσιογραφική ιδιότητα
Οι αναρτήσεις είναι δημοφιλείς και τα περισσότερα σχόλια διθυραμβικά. Αυτό άλλωστε οδήγησε ελληνικές ενημερωτικές ιστοσελίδες και κανάλια να προσεγγίσουν και να πάρουν συνεντεύξεις από τις δύο γυναίκες ώστε να μιλήσουν για τον εαυτό τους και τις εμπειρίες τους από την Κίνα.
Στις συνεντεύξεις τους, η Ελπίδα και η Μαριάννα αποκαλύπτουν ότι εργάζονται ως δημοσιογράφοι στο ελληνόφωνο τμήμα της κρατικής κινεζικής τηλεόρασης, πληροφορία που δεν αναφέρουν πουθενά στις σελίδες τους. Η τρίτη, η Ηρώ Li, που προχωράει και σε σχόλια σχετικά με τη γεωπολιτική κατάσταση, αναγράφει ξεκάθαρα τη δημοσιογραφική της ιδιότητα.
Κοινό κέντρο χρηματοδότησης
Αυτό που επίσης εντόπισε ο ερευνητής του Παρατηρητηρίου και συνιδρυτής των Ελληνικών Hoaxes είναι πως οι δύο πρώτες σελίδες χρησιμοποιούν ως κοινό μεσάζοντα για τις πληρωμές των διαφημίσεων την εταιρεία Hongkong Gather Wisdom Network Technology. Οπως αναλύει ο κ. Σιτίστας στην έρευνα που δημοσίευσε, πρόκειται για εταιρεία διαδικτυακού μάρκετινγκ με έδρα το Χονγκ Κόνγκ που ειδικεύεται σε διαφημίσεις σε Meta (Facebook/Instagram) και προώθηση influencer. «Η ίδια εταιρεία χρησιμοποιείται για να προωθήσει περιεχόμενο του “CRI Ελληνική Υπηρεσία“, δηλαδή του ελληνόφωνης έκδοσης του κινέζικου κρατικού China Radio International (CRI), που έχει και σελίδα στα ελληνικά στο Facebook», αναγράφει. Αντίστοιχα, ο κ. Σιτίστας είδε από τα στοιχεία του λογαριασμού της τρίτης δημιουργού περιεχομένου, της Ηρώ Li, ότι η χρηματοδότηση είναι απευθείας κρατική. «Στη βιβλιοθήκη διαφημίσεων βλέπουμε πως ο διαφημιστής λέγεται ότι είναι μια 100% κρατική εταιρεία και ανήκει πλήρως στο Κεντρικό Ραδιοτηλεοπτικό Δίκτυο της Κίνας».
Κοινό μοτίβο «επιρροής»
Ο ερευνητής ανέφερε πως το παραπάνω μοτίβο έχει εντοπιστεί ξανά στο διαδίκτυο, με αναλύσεις να δείχνουν πως αντίστοιχοι λογαριασμοί με πρωταγωνίστριες συνήθως νεαρές γυναίκες που παρουσιάζονται ως «ταξιδεύτριες» ή μπλόγκερ φαγητού και ευζωίας συνδέονται με μια προσπάθεια επιρροής της κοινής γνώμης. Πρόκειται κατά τον ίδιο για μια ήπια πολιτική επιρροής, που δεν μπορεί ακριβώς να χαρακτηριστεί προπαγάνδα, αλλά έχει στόχο να καλλιεργηθεί μια θετική εικόνα για την Κίνα και να δοθεί μια άλλη οπτική σε φλέγοντα ζητήματα καταπάτησης ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ο Θάνος Σιτίστας, όπως είπε, προσπάθησε να επικοινωνήσει με τις τρεις Κινέζες δημιουργούς περιοχομένου αλλά δεν έλαβε απάντηση. Η έρευνά του δημοσιεύτηκε στο Fact Checker και αναδημοσιεύτηκε στα αγγλικά από το Μεσογειακό Παρατηρητήριο Ψηφιακών Μέσων.
