Το δικαίωμα της ελεύθερης, ανεμπόδιστης κίνησης εντός της πόλης εξακολουθεί εν έτει 2026 να παραμένει πρόκληση για πολλούς πεζούς και άτομα με αναπηρία. Η εικόνα είναι γνωστή. Πεζοδρόμια κατειλημμένα από σταθμευμένα Ι.Χ., ράμπες παραβιασμένες από οχήματα και πεζόδρομοι μπλοκαρισμένοι για το ευρύ κοινό συνθέτουν ένα μοντέλο παραβατικότητας και αδιαφορίας.
Η «Κ» παρουσιάζει τα πανελλαδικά στοιχεία από τις βεβαιωθείσες παραβάσεις που εμπόδισαν την ελεύθερη κίνηση πολιτών σε όλη την επικράτεια για το 2025, δίνοντας μια αναλυτική περιγραφή του μεγέθους του προβλήματος.
175.987 παραβάσεις
Συνολικά για το 2025 βεβαιώθηκαν 175.987 παραβάσεις που αφορούσαν παράνομη στάση, στάθμευση ή κίνηση σε χώρους που προορίζονται για πεζούς και άτομα με αναπηρία. Η συχνότερη παράβαση ήταν στάση και στάθμευση σε πεζοδρόμια, πλατείες, ειδικά ερείσματα πεζών και σε ποδηλατόδρομους, με 91.802 βεβαιωμένες παραβάσεις σε ολόκληρη τη χώρα. Ακολούθησαν οι παραβάσεις σε πεζόδρομους με 29.159 περιπτώσεις. Επίσης, 23.644 παραβάσεις αφορούσαν παράνομη στάθμευση ή στάση σε ράμπες ατόμων με αναπηρία και ακόμη 4.780 σε ειδικούς χώρους οχημάτων ατόμων με αναπηρία.
Το φαινόμενο της παράνομης στάθμευσης σε ράμπες και θέσεις στάθμευσης ατόμων με αναπηρία παραμένει εκτεταμένο, με τα στοιχεία να δείχνουν πως από τις 23.644 παραβάσεις οι μισές καταγράφηκαν στην Αττική. Ακολουθούν η Θεσσαλονίκη, η Κεντρική Μακεδονία, η Ηπειρος και η Δυτική Ελλάδα, γεγονός που δείχνει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Μιλώντας στην «Κ» ο Ιωάννης Πολίτης, αναπληρωτής καθηγητής Συγκοινωνιακού Σχεδιασμού στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και γενικός γραμματέας του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων, αναφέρει πως παρότι αυτή η συζήτηση κρατά χρόνια τα νούμερα δεν τον εκπλήσσουν. Για τον ίδιο, τα στοιχεία δεν αποτυπώνουν μόνο ένα πρόβλημα παραβατικότητας, αλλά τον τρόπο με τον οποίο έχουν διαμορφωθεί οι ελληνικές πόλεις τις τελευταίες δεκαετίες. «Οπως λέω στους μαθητές μου, ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφερόμαστε στον δρόμο είναι ένας καθρέφτης του επιπέδου δημοκρατίας που έχουμε».
«Οπως λέω στους μαθητές μου, ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφερόμαστε στον δρόμο είναι ένας καθρέφτης του επιπέδου δημοκρατίας που έχουμε».
Οσο για την επιμονή για παρκάρισμα στους χώρους που προορίζονται για τα άτομα με αναπηρία, ο κ. Πολίτης προσθέτει πως η εικόνα είναι πολύ καλύτερη στο εξωτερικό για δύο λόγους. Πρώτον, γιατί υπάρχει εκπαίδευση από μικρή ηλικία σε θέματα κυκλοφοριακής αγωγής και, δεύτερον, διότι γίνονται αυστηροί και εκτεταμένοι έλεγχοι παντού. «Η κυκλοφορία των ατόμων με αναπηρία στα μεγάλα αστικά κέντρα είναι ένα θέμα που πρέπει να δει συνολικά η πολιτεία», επισημαίνει.
Δημόσιος χώρος με προτεραιότητα στα Ι.Χ.
Ωστόσο, η συχνότερη παράβαση με μεγάλη διαφορά ήταν η στάση – στάθμευση σε σημεία που προορίζονται για την κυκλοφορία πεζών, σε πεζοδρόμια, πλατείες, ποδηλατόδρομους κ.λπ. Απο τις 91.802 παραβάσεις, η Αττική και η Θεσσαλονίκη βρέθηκαν στην κορυφή της λίστας, επιβεβαιώνοντας την πίεση που δέχεται ο δημόσιος χώρος στις μεγαλύτερες πόλεις της χώρας. Ο μεγάλος αριθμός παραβάσεων σε αυτή την κατηγορία εξηγείται, κατά τον κ. Πολίτη, επειδή οι ελληνικές πόλεις εξακολουθούν να σχεδιάζονται με βασικό γνώμονα την εξυπηρέτηση των Ι.Χ. «Ακόμη και η λειτουργία πολλών φωτεινών σηματοδοτών δίνει προτεραιότητα στην κίνηση των αυτοκινήτων και ο χρόνος που απομένει διατίθεται στους πεζούς», σημειώνει.
«Ατυπη συμφωνία παρανομίας»
Κατά τον καθηγητή, το πρόβλημα σχετίζεται και με την έλλειψη επαρκούς σχεδιασμού στις πόλεις. Οπως λέει, για να λειτουργήσει σήμερα μια πόλη, ουσιαστικά, έχει δημιουργηθεί μια «άτυπη συμφωνία παρανομίας». Κι αυτό, διότι γνωρίζουμε πως οι νόμιμες θέσεις στάθμευσης είναι πολύ λιγότερες από τα οχήματα που πρέπει να εξυπηρετηθούν και έτσι ένα μέρος της καθημερινής λειτουργίας βασίζεται στην παράνομη στάθμευση.
Επομένως, η αθρόα κυκλοφορία οχημάτων σε συνδυασμό με την έλλειψη οργανωμένων χώρων στάθμευσης δημιουργεί μια πίεση που μεταφέρεται τελικά στα πεζοδρόμια, στις διαβάσεις και στους χώρους που προορίζονται για άτομα με αναπηρία. «Αν δεν μπούμε σε μια λογική να μετρήσουμε πόσα οχήματα μπορεί να εξυπηρετήσει νόμιμα μια περιοχή και πόσες θέσεις στάθμευσης διαθέτει, είναι δύσκολο να λειτουργήσει σωστά μια πόλη», τονίζει.
Πρωταθλητές στις παραβάσεις
Ως προς τα στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ., ο ειδικός επισημαίνει πως για την εξαγωγή σαφών συμπερασμάτων από τον αριθμό των παραβάσεων ανά περιφερειακή Αστυνομική Διεύθυνση, θα πρέπει να γίνει σύγκριση των αριθμών με πολλούς δείκτες όπως ο πληθυσμός, τα κυκλοφορούντα οχήματα, ακόμη και οι υπηρετούντες αστυνομικοί ανά πόλη. Προχωρώντας ο ίδιος σε ανάλυση των αριθμών συγκριτικά και με τους παραπάνω δείκτες, δίνει μια πρώτη γενική εικόνα.
«Σε περιοχές με έντονη τουριστική δραστηριότητα, όπως η Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο, η εικόνα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο, καθώς ο πληθυσμός και ο αριθμός των οχημάτων αυξάνονται σημαντικά κατά τους θερινούς μήνες, καθιστώντας δύσκολες τις συγκρίσεις με βάση μόνο τους μόνιμους κατοίκους ή τα εγγεγραμμένα οχήματα».
«Είναι αναμενόμενο πως οι περισσότερες παραβάσεις θα είναι σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη εξαιτίας του πληθυσμού. Απο εκεί και πέρα στη Στερεά Ελλάδα και την Πελοπόννησο, οι παραβάσεις εμφανίζονται συγκριτικά χαμηλές. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι η κατάσταση είναι καλύτερη, μπορεί όμως και να σημαίνει ότι πραγματοποιούνται λιγότεροι έλεγχοι και βεβαιώνονται λιγότερες κλήσεις. Αντίστοιχα, σε περιοχές με έντονη τουριστική δραστηριότητα, όπως η Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο, η εικόνα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο, καθώς ο πληθυσμός και ο αριθμός των οχημάτων αυξάνονται σημαντικά κατά τους θερινούς μήνες, καθιστώντας δύσκολες τις συγκρίσεις με βάση μόνο τους μόνιμους κατοίκους ή τα εγγεγραμμένα οχήματα. Γνωρίζουμε πως σε αυτές τις περιοχές υπάρχει πολύ έντονο πρόβλημα τους θερινούς μήνες με την ελεύθερη κίνηση των πολιτών. Τέλος, η Ηπειρος ξεχωρίζει επειδή καταγράφεται πολύ μεγάλος αριθμός βεβαιωμένων παραβάσεων, κάτι που πιθανόν συνδέεται και με την ένταση των ελέγχων», αναφέρει.
Η εικόνα δεν αλλάζει ούτε το 2026
Τα πρώτα στοιχεία του 2026 δείχνουν ότι το πρόβλημα παραμένει έντονο. Μόνο κατά το πρώτο τετράμηνο του έτους βεβαιώθηκαν σχεδόν 25.000 παραβάσεις για στάση και στάθμευση σε πεζοδρόμια και ποδηλατόδρομους, σχεδόν 10.000 σε πεζόδρομους και περισσότερες από 7.300 σε ράμπες και θέσεις ΑμεΑ. Πάνω από 6.500 παραβάσεις έχουν βεβαιωθεί σε όλη τη χώρα για στάθμευση σε διαβάσεις πεζών.
