Στη συλλογική μνήμη της Θεσσαλονίκης, ο Χάιντς Κούνιο θα είναι πάντα συνδεδεμένος με την ψιλόλιγνη φιγούρα του άνδρα που στέκεται μπροστά στο Μνημείο των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος, υψώνει τη γροθιά του και φωνάζει: «Ποτέ ξανά, ποτέ πια»!
Ο Χάιντς Κούνιο, ένας από τους τελευταίους επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος, έφυγε από τη ζωή χθες το βράδυ σε ηλικία 99 ετών. Ανθρωποι που τον γνώρισαν μιλούν στην «Κ» για την προσωπικότητά του αλλά και τη μεγάλη προσφορά του στη διατήρηση της μνήμης της εβραϊκής κοινότητας, της δίωξης και των δεινών που υπέστησαν από τους ναζί στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο αριθμός 109565
Μέλος της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης, ο Χάιντς Κούνιο ήταν μόλις 16 ετών όταν ο ναζιστικός στρατός τον έβαλε μαζί με την οικογένειά του σε ένα από τα τρένα με προορισμό το στρατόπεδο του Αουσβιτς. Ηταν ανάμεσα στους ελάχιστους που κατάφεραν να επιζήσουν και να επιστρέψουν στην Ελλάδα. Παρέμεινε στη Θεσσαλονίκη, όπου επαναλειτούργησε το ιστορικό φωτογραφείο με το επώνυμό του, Κούνιο, και δημιούργησε την οικογένειά του. Οσο του το επέτρεπε η κατάσταση της υγείας του, δεν σταμάτησε να αφηγείται όσα είδε και έζησε στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, αλλά ούτε και να δείχνει τον αριθμό 109565 που είχαν χαράξει στο χέρι του.
Στο αποχαιρετιστήριο μήνυμά της, η κόρη του Χέλλα Ματαλών-Κούνιο έγραψε πως ο πατέρας της αφιέρωσε τη ζωή του με πάθος στη διατήρηση της μνήμης. «Δεν θα βγει ποτέ από την καρδιά μας. Η καρδιά μας είναι πολύ βαριά».
Για τον πρόεδρο της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, ο Χάιντς Κούνιο ήταν ο «Μπούμπι» που αγαπούσε, εκτιμούσε και συμβουλευόταν. «Ο Χάιντς Κούνιο ήταν ένας στρατιώτης που πολέμησε τον αντισημιτισμό και τον ρατσισμό. Ηταν αυτός που κατέγραψε τα 50.000 ονόματα των Ελλήνων Εβραίων που πέθαναν στα στρατόπεδα. Δεν δίστασε να πάει σε σχολεία, να κάνει διαλέξεις και να πει τι έζησε. Ηταν όμως και ο ίδιος ο οποίος παρά τα όσα πέρασε έδωσε το χέρι στον πρόεδρο της Γερμανίας όταν επισκέφθηκε την Ελλάδα», δήλωσε στην «Κ» ο Δαυίδ Σαλτιέλ. Οπως τόνισε, δυστυχώς ο Κούνιο δεν πρόλαβε να δει την πλατεία Ελευθερίας στη Θεσσαλονίκη να ολοκληρώνεται, ούτε το Μουσείο Ολοκαυτώματος, αλλά πρόλαβε να δει μια αλλαγή στην κοινωνία. «Ως χαρακτήρας, ήταν ένα άνθρωπος με πνεύμα, καλός, αγαπητός και μορφωμένος».
Παρακαταθήκη
«Ηταν η ενσάρκωση του Ολοκαυτώματος. Εφυγε ένα πολύ σπουδαίο κεφάλαιο της Θεσσαλονίκης», τόνισε από πλευράς της η Ρίνα Ρεβάχ, επίσης επιζήσασα του Ολοκαυτώματος και κάτοικος Θεσσαλονίκης. Οπως είπε, μία από τις μεγάλες παρακαταθήκες που άφησε, πλην των μαρτυριών που μοιράστηκε, ήταν η μεγάλη έρευνα που έκανε ώστε να βρεθούν τα ονόματα των νεκρών. «Δεν ήθελε να χαθεί η μνήμη ούτε ενός που έφυγε στα στρατόπεδα. Δεν ήθελε να μείνει κάποιος χωρίς όνομα».
Δεν ήθελε να χαθεί η μνήμη ούτε ενός που έφυγε στα στρατόπεδα. Δεν ήθελε να μείνει κάποιος χωρίς όνομα.
Ιστορικός που έχει ερευνήσει την ιστορία των Ελλήνων Εβραίων και μέλος της εβραϊκής κοινότητας της πόλης, ο Λέων Σαλτιέλ υπογράμμισε μιλώντας στην «Κ» πως τα ονόματα των θυμάτων αλλά και έγγραφα και αρχεία που συγκέντρωσε ο αείμνηστος αποτέλεσαν μέρος του ιστορικού αρχείου της Κοινότητας και την πρώτη μαγιά για τη δημιουργία του Εβραϊκού Μουσείου της πόλης. «Οσοι ακολουθήσαμε, βασιζόμαστε στη δουλειά που έκανε ο ίδιος και τα θεμέλια που έβαλε».
| Εκδήλωση για την Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος, στη Θεσσαλονίκη. [INTIME NEWS / ΤΟΣΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ] |
«Δεν θα ξεχάσω ποτέ, δεν θα συγχωρήσω, αλλά δεν θα μισήσω»
Από το έργο του και συγκεκριμένα το βιβλίο του «Εζησα τον θάνατο» εμπνεύστηκε και βοηθήθηκε και η συγγραφέας Βεατρίκη Σαΐας Μαγρίζου, κόρη επίσης επιζήσαντα του Αουσβιτς, που έγραψε το «Βραχιόλι της Φωτιάς», που αφορά τη ζωή της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης και το Ολοκαύτωμα. Η ίδια θυμάται χαρακτηριστικά όλες τις συναντήσεις που είχε με τον Κούνιο.
Ο ίδιος της είχε περιγράψει πως ένα από τα σκληρότερα πράγματα που βίωσε ήταν η πείνα. «Θυμάμαι ότι έλεγε πως η πείνα μπορεί να σε κάνει να χάσεις την αξιοπρέπειά σου. Είναι φρικτό πράγμα», τόνισε. Ο Χάιντς Κούνιο της θύμιζε πολύ τον πατέρα της, όπως είπε στην «Κ», ειδικά στο γεγονός ότι, παρά τα όσα είχαν ζήσει, δεν χρησιμοποιούσαν ποτέ λόγια μίσους. «Δεν εμφυσούσε το μίσος. Ελεγε: δεν θα ξεχάσω ποτέ, δεν θα συγχωρήσω, αλλά δεν θα μισήσω. Ελεγε ότι το μίσος δεν πρέπει να αναπαράγεται, πρέπει να αποδεχόμαστε όλους τους ανθρώπους. Μου έκανε εντύπωση η ψυχραιμία του όταν μιλούσε για τις εμπειρίες του στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Ελεγε πως η επιβίωσή του ήταν μια νίκη έναντι του Χίτλερ».
Σε συνεντεύξεις που είχε δώσει κατά καιρούς αλλά και στο βιβλίο του, ο Χάιντς Κούνιο περιέγραψε τα φρικιαστικά πράγματα που έζησε στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Αυτό που τον βοήθησε να επιβιώσει ήταν η γνώση της γερμανικής γλώσσας. Εργάστηκε σε καταναγκαστικά έργα για δύο χρόνια σε τέσσερα διαφορετικά στρατόπεδα, και τον Μάιο του 1945 απελευθερώθηκε από τα αμερικανικά στρατεύματα από το στρατόπεδο Εμπενζεε στην Ανω Αυστρία.
