«Αλίμονο στις κοινωνίες που αποτελούνται μόνο από “νέους” (στα νεύρα και στις ιδέες) ανθρώπους που διαρκώς καλπάζουν ορμητικά προς τα εμπρός. Και αλίμονο πάλι στις κοινωνίες που είναι καμωμένες μόνο από “γέροντες” (στα μυαλά και στα χέρια) που τρέμουν κάθε μεταβολή και την καταριώνται. Ευλογημένες είναι κείνες που έχουν και τις δύο κατηγορίες πολιτών· η ιστορία χρειάζεται και τα δυο ρεύματα». Πρόκειται για απόσπασμα από το κείμενο του σημαντικού Eλληνα παιδαγωγού και φιλοσόφου του 20ού αιώνα Ευάγγελου Παπανούτσου με τίτλο «Τα νιάτα και τα γεράματα» (Ε. Π. Παπανούτσος, Πρακτική Φιλοσοφία, απόσπασμα από το κεφάλαιο «Τα γερατειά», σελίδες 174-175, Αθήνα, 2008, εκδόσεις Νόηση), το οποίο δόθηκε χθες στο πλαίσιο της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας Γενικής Παιδείας. Με το μάθημα αυτό ξεκίνησαν οι φετινές Πανελλαδικές Εξετάσεις των υποψηφίων Γενικών Λυκείων.
Με βάση το κείμενο του Παπανούτσου και ένα κείμενο δημοσιευμένο πριν από λίγες ημέρες στον Τύπο (της Μαργαρίτας Βεργολιά, στην εφημερίδα «Τα Νέα», 23/5), οι υποψήφιοι εκλήθησαν να αναπτύξουν το θέμα της μοναξιάς και τους τρόπους με τους οποίους οι νέοι μπορούν να συνεργαστούν με τους ηλικιωμένους για την αντιμετώπισή της. Συγκεκριμένα κλήθηκαν να γράψουν και ένα άρθρο 350-400 λέξεων που θα αναρτηθεί στη σχολική εφημερίδα εξηγώντας για ποιους λόγους, κατά τη γνώμη τους, αυξάνονται τα επίπεδα μοναξιάς στην εποχή μας και προτείνοντας τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να συνεργάζονται οι νέοι με τους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας, ώστε να θεραπευτεί η μοναξιά και των δύο γενεών· και όχι μόνο των ηλικιωμένων, που ίσως είναι το αναμενόμενο-προφανές. Επίσης, το λογοτεχνικό κείμενο που δόθηκε είναι το ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου «Ποιος ζει και ποιος πεθαίνει», στο οποίο ο ποιητής συνδέει τη ζωή με τη χαρά και την αγωνιστικότητα.
Να σημειωθεί ότι στους υποψηφίους δόθηκε η ερμηνεία των λέξεων «επίρρωση» (ισχυροποίηση, ενίσχυση), «βλύσμα» (εκρηκτικός ήχος, μεταφορικά, από το ρήμα βλύζω: αναβλύζω, ξεπηδώ ορμητικά), «ο αχάτης» (ημιπολύτιμος πολύχρωμος λίθος) και «ο οίστρος» (κατάσταση ψυχικής και πνευματικής έξαρσης), καθώς και η έκφραση «δε με μέλλει» (δεν με νοιάζει, δεν με ενδιαφέρει).
«Τα θέματα ήταν αναμενόμενα ως προς τις απαιτήσεις τους. Τα πρώτα δύο κείμενα ήταν εύκολα διαχειρίσιμα από τους υποψηφίους, και έτσι τα ερωτήματα Α και Β μπορούσαν να απαντηθούν με άνεση. Το λογοτεχνικό κείμενο ήταν μέτριας δυσκολίας, ωστόσο οι μαθητές σε γενικές γραμμές είναι προετοιμασμένοι να απαντούν σε τέτοια ερωτήματα στο μάθημα της Λογοτεχνίας. Τα ζητούμενα της Εκθεσης ήταν συγκεκριμένα, με επίκαιρο χαρακτήρα. Η αναφορά στη σχέση τρίτης ηλικίας και νέων αποτελεί ένα πρωτότυπο και ενδιαφέρον ζήτημα», σχολίασε στην «Κ» η κ. Σοφία Μπούσιου, φιλόλογος στο σχολείο «Σύγχρονη Παιδεία». Σχετικά με μια πρώτη σύγκριση των φετινών θεμάτων με εκείνα στη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στις Πανελλαδικές του 2025, η κ. Μπούσιου θεωρεί ότι είχαν τον ίδιο βαθμό δυσκολίας.
Από την πλευρά της η Ομοσπονδία Εκπαιδευτικών Φροντιστών Ελλάδος ανέφερε ότι «και τα δύο κείμενα είναι κατανοητά, ενώ οι μαθητές είναι εξοικειωμένοι με τα δοκίμια του Ευάγγελου Παπανούτσου, αποσπάσματα των οποίων περιλαμβάνονται και στα σχολικά βιβλία. Τα ερωτήματα στο σύνολό τους είναι όλα απολύτως κατανοητά και βατά για τον υποψήφιο που προετοιμάζεται στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας από την Α΄ Λυκείου».
Σήμερα αρχίζουν οι Πανελλαδικές Εξετάσεις για τους υποψηφίους των Επαγγελματικών Λυκείων, οι οποίοι θα εξεταστούν στο μάθημα των Νέων Ελληνικών. Οι υποψήφιοι των Γενικών Λυκείων θα επιστρέψουν στα εξεταστικά κέντρα, μετά την ανάπαυλα του τριημέρου του Αγίου Πνεύματος, την Τετάρτη 3 Ιουνίου με το πρώτο μάθημα προσανατολισμού: τα Αρχαία Ελληνικά για την ομάδα των ανθρωπιστικών σπουδών, τα Μαθηματικά για τις ομάδες θετικών σπουδών και σπουδών οικονομίας και πληροφορικής, και τη Βιολογία για την ομάδα των σπουδών υγείας.
Σύμφωνα με στελέχη του υπουργείου Παιδείας, φέτος έχουν καταθέσει δήλωση συμμετοχής στις Πανελλαδικές Εξετάσεις περί τους 100.000 υποψηφίους Γενικών και Επαγγελματικών Λυκείων. Για το επόμενο ακαδημαϊκό έτος 2026-2027 έχουν διατεθεί 68.788 θέσεις στα πανεπιστήμια. Ο αριθμός αυτός δεν είναι ο ίδιος με όσους θα εισαχθούν, καθώς προϋπόθεση γι’ αυτό είναι ο υποψήφιος να περάσει την ελάχιστη βάση εισαγωγής του τμήματος στο οποίο στοχεύει. Ετησίως μένουν κενές περίπου 10.100 θέσεις.
