Συνεχίζονται οι περιπέτειες του προγράμματος «Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας» του υπουργείου Παιδείας. Μετά τις οξύτατες αντιδράσεις επιστημόνων για την αξιολόγηση των προτάσεων που κατατέθηκαν, το υπουργείο Παιδείας στα τέλη Μαρτίου έλαβε εξώδικο από επιστήμονες που διαμαρτύρονται ότι δεν έχει προχωρήσει καν η διαδικασία των ενστάσεων, ένα βήμα απαραίτητο για να εκδοθούν οι οριστικές εγκριτικές αποφάσεις. Αποτέλεσμα είναι οι ερευνητικές προτάσεις να μένουν μετέωρες και η εκταμίευση της χρηματοδότησης να μην προχωρεί.
Το πρόγραμμα «Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας» έχει συνολική χρηματοδότηση 80 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και αποσκοπεί «στην ενίσχυση της ερευνητικής δραστηριότητας των ελληνικών ΑΕΙ μέσω της χρηματοδότησης ερευνητικών έργων νέων ερευνητών και συμπράξεων ερευνητών διαφορετικών ΑΕΙ», όπως ορίζει η πρόσκληση του έργου. Κατατέθηκαν 1.241 προτάσεις, η αξιολόγηση των οποίων ολοκληρώθηκε μέσα σε δύο μήνες από 12μελή επιτροπή, και εγκρίθηκαν 145. Η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων προκάλεσε σωρεία αντιδράσεων. Ενδεικτική είναι η επιστολή που υπέγραψαν προς τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη 875 επιστήμονες στα τέλη Αυγούστου του 2025. Οι επιστήμονες μιλούσαν για αδιαφανείς διαδικασίες και αξιολόγηση «στο πόδι», ακόμη και μέσω της ΑΙ, στηλιτεύοντας την πολιτική διαχείριση των ζητημάτων για την έρευνα με πελατειακή λογική. «Μόλις 12 μέλη συγκρότησαν την τελική επιτροπή αξιολόγησης, καλούμενα να εξετάσουν άνω των 1.200 προτάσεων μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα (συγκρότηση της επιτροπής στις 5/5/2025, παράδοση του πρακτικού στις 18/7/2025)», ανέφεραν. Μάλιστα, ορισμένοι έχουν απευθυνθεί στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Ωστόσο, μετά την παρέλευση εννέα μηνών από την ανακοίνωση των προσωρινών πινάκων κατάταξης των εγκεκριμένων αιτήσεων χρηματοδότησης, η διαδικασία παραμένει σε εκκρεμότητα. Στο εξώδικο που εστάλη στο υπ. Παιδείας και υπογράφεται από 90 πανεπιστημιακούς αναφέρεται ότι η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη και η Επιτελική Δομή ΕΣΠΑ του ΥΠΑΙΘΑ δεν έχουν ολοκληρώσει τα προβλεπόμενα διοικητικά στάδια, ξεκινώντας από τη διαδικασία των ενστάσεων. «Η διοίκηση δεν έχει υπογράψει το έγγραφο σύστασης της Επιτροπής Ενστάσεων που προβλέπεται ρητώς από την ίδια απόφαση και την πρόσκληση, με αποτέλεσμα να μην έχει ξεκινήσει καν η διαδικασία εξέτασης των ενδικοφανών προσφυγών που υπεβλήθησαν εντός νόμιμης προθεσμίας. Συνεπεία της ανωτέρω παράλειψης, δεν έχουν αναρτηθεί τελικοί πίνακες εγκεκριμένων προτάσεων, δεν έχουν εκδοθεί εγκριτικές αποφάσεις χορήγησης ενίσχυσης για τα οριστικά έργα, και, κατ’ επέκτασιν, δεν έχει εκταμιευθεί καμία χρηματοδότηση προς τους δικαιούχους», λέει το εξώδικο, καλώντας τη διοίκηση να προχωρήσει τα υπόλοιπα βήματα της διαδικασίας. Να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, έχουν υποβληθεί 203 ενστάσεις. Οπως αναφέρεται, «οι συμμετέχοντες ερευνητές συγκαταλέγονται σε διεθνώς αναγνωρισμένους επιστήμονες με υψηλές επιδόσεις (ενδεικτικά: λίστα Stanford 2%, ScholarGPS ranking
Οι νέες διαμαρτυρίες για το πρόγραμμα έρχονται ενώ η κυβέρνηση έχει εξαγγείλει τη θεσμοθέτηση ενός νέου υπουργείου που θα προκύψει μετά την ενοποίηση της ανώτατης εκπαίδευσης με τους τομείς της έρευνας και της καινοτομίας. Μάλιστα έχει συσταθεί σχετική επιτροπή από κυβερνητικά στελέχη και οκτώ διακεκριμένους πανεπιστημιακούς στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Κόντρα για την έρευνα
Η θεσμοθέτηση υπουργείου Ερευνας αποτέλεσε και πεδίο κόντρας ανάμεσα στον υπουργό Επικρατείας Ακη Σκέρτσο και στην Αννα Διαμαντοπούλου, πρώην υπουργό Παιδείας και μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ. Η κ. Διαμαντοπούλου επέκρινε την κυβέρνηση για καταστροφική πολιτική αφού αγνόησε τις προτάσεις εξεχόντων πανεπιστημιακών, πήρε τον τομέα της έρευνας από το χαρτοφυλάκιο της Παιδείας και το πέρασε στο υπ. Ανάπτυξης. Τώρα «το επιστρέφει» στο Παιδείας. «Σε κάθε περίπτωση, σε μια συζήτηση που αφορά την οικονομία της γνώσης και τη δημιουργία ενός υπουργείου-στρατηγείου που θα οδηγήσει τη μετάβαση της χώρας μας σε αυτήν είναι τουλάχιστον αντιπαραγωγικό “να κλαίμε πάνω από την καρδάρα με το χυμένο γάλα”. Ο κόσμος γύρω μας τρέχει με ταχύτατους ρυθμούς. Οι συζητήσεις που αφορούν το παρόν και το μέλλον προσφέρονται για συναινέσεις χωρίς στείρες κομματικές αντιπαραθέσεις», σχολίασε ο κ. Σκέρτσος.
