Πρόσφατα ομάδα Iνδών εκδήλωσε, μέσω ενός ξένου ατζέντη, ενδιαφέρον να εγγραφεί σε ένα αγγλόφωνο μεταπτυχιακό πρόγραμμα ελληνικού δημόσιου πανεπιστημίου. Είναι η περίοδος που τα στελέχη του Study in Greece, αλλά και των ΑΕΙ ξεχωριστά, κάνουν αγώνα δρόμου να προσελκύσουν ξένους φοιτητές.
Και όμως, η απάντηση που έλαβαν οι υποψήφιοι από τη μακρινή, και πολυπληθή, Ινδία ήταν αρνητική. Ο λόγος; Οι θέσεις είχαν κλείσει. Οχι από άλλους ξένους φοιτητές. Αλλά από Ελληνες και Κύπριους υποψηφίους, με τα μαθήματα να γίνονται στα ελληνικά. Πανεπιστημιακοί παράγοντες, που μίλησαν στην «Κ», βεβαιώνουν πως μια τέτοια πρακτική είναι συνηθισμένη καθώς εξυπηρετεί το πανεπιστημιακό σύστημα. Βολεύει τους καθηγητές αλλά και το διοικητικό προσωπικό: γλιτώνουν από το ξεβόλεμα της επικοινωνίας σε μία ξένη γλώσσα. Οχι πως δεν λείπουν τα προβλήματα που δυσχεραίνουν το εγχείρημα της προσέλκυσης ξένων φοιτητών, ξεκινώντας από την απόκτηση βίζας. Εχει συμβεί υποψήφιοι από κάποιες χώρες να πάρουν βίζα έως και δύο χρόνια μετά την υποβολή της αίτησης.
Η εκστρατεία
«Κάνουμε μεγάλη προσπάθεια να φέρουμε ξένους φοιτητές στα ελληνικά, δημόσια πανεπιστήμια. Συμμετέχουμε σε διεθνείς εκπαιδευτικές εκθέσεις, μιλάμε με ατζέντηδες, προβάλλουμε τα ελληνικά πανεπιστήμια μέσω των πρεσβειών μας στο εξωτερικό καθώς και διαδικτυακά», παρατηρεί στην «Κ» ο κ. Χρήστος Μιχαλακέλης, καθηγητής στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο και πρόεδρος του Study in Greece, του φορέα εκπαιδευτικής εξωστρέφειας της Ελλάδας. Ο κ. Μιχαλακέλης τονίζει ότι οι ηγεσίες των ελληνικών ΑΕΙ καθώς και πολλοί πανεπιστημιακοί είναι ένθερμοι στην προσέλκυση ξένων.
«Αφού καλύπτουν τα έξοδα…» – Οι αρνητικές απαντήσεις σε ξένους φοιτητές που ενδιαφέρονται για τα αγγλόφωνα μεταπτυχιακά προγράμματα εντάσσονται στη λογική του «θα καθίσω να κάνω μάθημα για δύο-τρία άτομα, αφού έχω τους Ελληνες, και με αυτούς καλύπτονται τα έξοδα;».
Ωστόσο, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες της «Κ», μερίδα διευθυντών αγγλόφωνων μεταπτυχιακών προγραμμάτων επαναπαύεται στην εύκολη οδό. Ενδεικτικά, σε μεγάλο πανεπιστήμιο της Αττικής οι καθηγητές δεν έκαναν δεκτές τις αιτήσεις φοιτητών από τη Νιγηρία, ενώ σε μία άλλη περίπτωση αρνητική απάντηση έλαβαν Ινδοί υποψήφιοι. «Ακόμη κι αν θέλει ο πρύτανης, τον βασικό λόγο σε αυτή την περίπτωση για το ποιοι υποψήφιοι θα γίνουν δεκτοί, τον έχουν ο διευθυντής του προγράμματος και οι διδάσκοντές του», παρατηρεί ο κ. Μιχαλακέλης.
Ο λόγος που συνήθως προβάλλουν η διεύθυνση και η διδακτική ομάδα των αγγλόφωνων μεταπτυχιακών προγραμμάτων είναι πως έχουν κλείσει οι θέσεις του μεταπτυχιακού προγράμματος από ελληνόφωνους, στη λογική του «θα καθίσω να κάνω μάθημα για δύο-τρία άτομα, αφού έχω τους Ελληνες, και με αυτούς καλύπτονται τα έξοδά του;». Προφανώς είναι η οργάνωση ενός μαθήματος στα αγγλικά, η οποία θεωρείται αχρείαστος φόρτος.
Και αυτό εξηγείται από την ουσιαστική στόχευση που έχει η οργάνωση πολλών μεταπτυχιακών προγραμμάτων στα ελληνικά ΑΕΙ: είναι η αύξηση του εισοδήματος των διδασκόντων και του ιδρύματος (ένα μέρος των εισόδων πηγαίνει στο «ταμείο» του ΑΕΙ, τον ειδικό Λογαριασμό Κονδυλίων Ερευνας).
Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Παιδείας και της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), προ δεκαετίας λειτουργούσαν 735 μεταπτυχιακά προγράμματα (η συντριπτική πλειονότητα στα ελληνικά) με 17.300 φοιτητές. Σήμερα, ο αριθμός προσεγγίζει τα 1.350 με 31.000 φοιτητές. Εξ αυτών, κατά το τρέχον ακαδημαϊκό έτος στα ελληνικά πανεπιστήμια οργανώνονται 161 ξενόγλωσσα –η συντριπτική πλειονότητα αγγλόφωνα– μεταπτυχιακά προγράμματα με 6.962 φοιτητές. Βέβαια, πολλά μεταπτυχιακά εμφανίζονται και ως αγγλόφωνα, διότι αυτό εξυπηρετεί το ίδρυμα να ικανοποιεί τον στόχο της εξωστρέφειας, όπως θέτει η ΕΘΑΑΕ. Ετσι, σχεδόν το 10% των φοιτητών είναι ξενόγλωσσοι. Τα δίδακτρα κυμαίνονται από 2.500 ευρώ έως και 10.000 ευρώ ετησίως.
«Υπάρχει μεγάλη ζήτηση από ξένους για τα προπτυχιακά προγράμματα των ελληνικών ΑΕΙ, ιδίως σε αντικείμενα αιχμής όπως οι τομείς της πληροφορικής. Σε αυτά η προσέλκυση ξένων φοιτητών είναι ευκολότερη σε σχέση με τα ξενόγλωσσα προπτυχιακά», παρατηρεί ο κ. Μιχαλακέλης.
Προσκόμματα στην προσπάθεια προσέλκυσης ξένων φοιτητών βάζει και το διοικητικό προσωπικό των γραμματειών. «Η επικοινωνία με τους ξένους, που δεν γνωρίζουν και την ελληνική πραγματικότητα, είναι πιο δύσκολη. Αυτό πρέπει να συνδυαστεί και με τον ήδη μεγάλο φόρτο εργασίας που έχουν οι υπάλληλοι», δηλώνει στην «Κ» ο κ. Θάνος Παπαϊωάννου, γενικός διευθυντής του SiG.
Βίζα σε δύο χρόνια
Από την άλλη, δεν λείπουν οι αντικειμενικές δυσκολίες που αφορούν κυρίως τη διαδικασία απόκτησης βίζας. «Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν έως και δύο χρόνια και να πρέπει ο υποψήφιος να υποβάλει και δεύτερη αίτηση», παρατηρεί μιλώντας στην «Κ» η κ. Μαρία Βαμβακάκη, αντιπρύτανις Ακαδημαϊκών Υποθέσεων, Δια Βίου Μάθησης και Ερευνητικής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Το ίδρυμα, μάλιστα, έχει οργανώσει Welcome Office, που αντιμετωπίζει όλα τα γραφειοκρατικά προβλήματα, τα οποία ενδέχεται να ανακύψουν κατά την έλευση ενός ξένου φοιτητή σε κάποιο πρόγραμμά του.
Κάθε χρόνο χάνονται εκατομμύρια – «Το γεγονός ότι αγγλόφωνα προγράμματα καλύπτονται από ελληνόφωνους φοιτητές πρέπει να επανεξεταστεί. Για κάθε 1.000 ξένους φοιτητές, τα έσοδα της χώρας είναι περί τα 20 εκατ. ευρώ ετησίως», λέει ο καθηγητής Χρήστος Μιχαλακέλης.
«Απορρίπτονται υποψήφιοι από τις πρεσβείες μας, παρότι πληρούν τις προϋποθέσεις. Εχουμε έλθει σε επαφή για το θέμα με τις πρεσβείες, αλλά μάλλον απορρίπτονται κατά τη συνέντευξη για μη ακαδημαϊκούς λόγους. Σε όσους έλθουν, το Γραφείο τους βοηθά στην έκδοση ΑΜΚΑ και ΑΦΜ καθώς και στο άνοιγμα τραπεζικού λογαριασμού στην Ελλάδα. Τους “παίρνουμε από το χέρι”. Από την άλλη, έχει παρατηρηθεί ότι οι υπάλληλοι των αρμόδιων δημόσιων υπηρεσιών δεν γνωρίζουν καλά αγγλικά, ενώ και οι ιστοσελίδες τους δεν είναι στα αγγλικά, παρότι απευθύνονται σε αλλοδαπούς», ανέφερε στην «Κ» η κ. Ευγενία Σκουντάκη, επικεφαλής του Welcome Office του Πανεπιστημίου Κρήτης, προσθέτοντας ότι καθυστερήσεις παρουσιάζονται και στην έκδοση άδειας παραμονής.
«Εκτός από τις διεθνείς εκθέσεις στις οποίες συμμετέχει η Study in Greece, έχουμε συνεργασίες με ατζέντηδες σε χώρες της Μέσης Ανατολής –π.χ. Ιορδανία–, της Ασίας –Ινδία, Κίνα–, της Αφρικής –π.χ. Νιγηρία– και τις ΗΠΑ. Επίσης, ενδιαφέρον υπάρχει και από υποψηφίους από χώρες των Βαλκανίων», λέει ο κ. Παπαϊωάννου. Συνεργασίες με ατζέντηδες έχουν ξεχωριστά και κάποια πανεπιστήμια. «Οι ατζέντηδες παίρνουν προμήθεια που είναι το 10% με 15% των διδάκτρων, εφόσον γίνει η εγγραφή ενός υποψηφίου», αναφέρει στην «Κ» ο κ. Κώστας Διαμαντάρας, αντιπρύτανης στο Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδας.
Ανταγωνιστικοί
«Να τονίσω ότι η Αφρική έχει “πολύ ψωμί”. Τα παιδιά των ελίτ σε αφρικανικές χώρες προτιμούν να σπουδάσουν σε ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Το κόστος των ελληνικών αγγλόφωνων μεταπτυχιακών προγραμμάτων είναι πολύ ανταγωνιστικό. Επίσης, τα ελληνικά πανεπιστήμια πρέπει να εκμεταλλευτούν τη μείωση του ενδιαφέροντος για σπουδές στα βρετανικά ΑΕΙ, όπου τα δίδακτρα αυξήθηκαν λόγω Βrexit», επισημαίνει ο κ. Μιχαλακέλης.
«Το γεγονός ότι πολλά αγγλόφωνα καλύπτονται από ελληνόφωνους φοιτητές πρέπει να επανεξεταστεί από τα ίδια τα ιδρύματα. Εχει υπολογιστεί ότι για κάθε 1.000 ξένους φοιτητές, τα έσοδα της χώρας –από δίδακτρα, στέγαση, διατροφή, μετακινήσεις κ.λπ.– είναι περί τα 20 εκατ. ευρώ ετησίως», προσθέτει ο ίδιος, τονίζοντας: «Είναι σαν να έχεις ένα εστιατόριο. Το διαφημίζεις και η κουζίνα δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τους πελάτες».
