Μια φαινομενικά κοινή υπόθεση διαφθοράς στην Πολεοδομία Κηφισιάς, η οποία ξεκίνησε να ερευνάται το καλοκαίρι του 2024, ύστερα από δύο ανώνυμες καταγγελίες προς την Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων, έχει πυροδοτήσει τα τελευταία 24ωρα αλυσιδωτές αντιδράσεις και την παραίτηση δύο γενικών γραμματέων υπουργείων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα ζευγάρι – η γενική γραμματέας του Δήμου Γαλατσίου και ταυτόχρονα πρόεδρος του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής Κεντρικού Τομέα Αθηνών και ο επί χρόνια προϊστάμενος της Πολεοδομίας Κηφισιάς. Ο δεύτερος είχε αποσπαστεί τους τελευταίους μήνες στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής, όμως από σειρά δικαστικών εγγράφων που τέθηκαν σε γνώση της «Κ» προκύπτει ότι ασκούσε επιρροή σε τουλάχιστον δύο στελέχη της πολεοδομικής υπηρεσίας Κηφισιάς, που επίσης συνελήφθησαν. Συνολικά, έξι πρόσωπα έχουν κριθεί προσωρινώς κρατούμενα. Ολοι αρνούνται τις κατηγορίες.
Τη Δευτέρα ο Ευθύμης Μπακογιάννης, γενικός γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ, υπέβαλε την παραίτησή του για προσωπικούς λόγους. Εκτός από τη συνάφεια του αντικειμένου, ο ίδιος έχει συγγένεια εξ αγχιστείας με το ζευγάρι των κεντρικών κατηγορουμένων, χωρίς πάντως να προκύπτει κάποια σύνδεσή του με την υπόθεση. Το πρωί της Πέμπτης υπέβαλε την παραίτησή του και ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού, Γιώργος Διδασκάλου. Ο ίδιος λέει ότι η παράιτηση δεν συνδέεται με την υπόθεση διαφθοράς, όμως στο μεταξύ είχαν έρθει στο φως στοιχεία από την έρευνα της Υπηρεσίας Εσωτερικών Υποθέσεων, σύμφωνα με τα οποία το δίκτυο επηρέαζε αποφάσεις υπηρεσιακών συμβουλίων του υπουργείου Πολιτισμού, που γνωμοδοτούν για τον χαρακτηρισμό ακινήτων. Στη δικογραφία αναφέρεται και ο πρώην γενικός γραμματέας του υπουργείου Μετανάστευσης, Μάνος Λογοθέτης. Για υπόθεση ακινήτου της οικογένειας της συζύγου του, μηχανικός φέρεται να παρέδωσε στο κύκλωμα χρήματα μέσα σε κουτί γλυκών. Ο ίδιος επισήμανε ότι δεν έχει καμία εμπλοκή στην υπόθεση.
Την ίδια στιγμή, ο συνδετικός κρίκος μεταξύ του κυκλώματος στην πολεοδομία και του ΥΠΠΟ περιγράφεται ότι ήταν η γενική γραμματέας του Δήμου Γαλατσίου και ταυτόχρονα πρόεδρος του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής Κεντρικού Τομέα Αθηνών. Σε κάποιες περιπτώσεις η ίδια χρησιμοποιούσε κινητό-φάντασμα, δηλωμένο με στοιχεία ανύπαρκτου Κινέζου, κατοίκου Νιγρίτας Σερρών.
Μεταξύ των κατηγορουμένων –δεν συγκαταλέγεται στους συλληφθέντες– είναι μία ιδιώτης μηχανικός, μέλος στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων (ΚΣΝΜ) ως εκπρόσωπος του ΤΕΕ. Η ίδια είχε συνυπάρξει παλαιότερα στον Δήμο Αμαρουσίου με τον πρώην γενικό γραμματέα του ΥΠΠΟ Γιώργο Διδασκάλου και επίσης την κεντρική κατηγορουμένη στη σημερινή υπόθεση των πολεοδομιών. Η εμπλοκή της μηχανικού προκύπτει στην περίπτωση της άδειας κατεδάφισης ακινήτου στην οδό Δωριέων στα Πετράλωνα. Στα τέλη Ιανουαρίου 2026 ο γαμπρός του ιδιοκτήτη του ακινήτου και η βασική κατηγορουμένη μιλούν στο τηλέφωνο. Ο ιδιώτης ακούγεται να ρωτάει «αν έχει γνωστό» στην Αρχαιολογική Υπηρεσία.
Στις 30 Απριλίου η βασική κατηγορουμένη εμφανίζεται να μιλάει με τη μηχανικό στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων. Η δεύτερη ακούγεται να λέει: «Μαλ… πολύ το πάλεψα, στο τσακ το ‘φερα… σου λέω στο τσακ, κατά πλειοψηφία». Η υπόθεση του ακινήτου στα Πετράλωνα ήταν το 12ο θέμα εκείνη την ημέρα στη συνεδρίαση του συμβουλίου. Τρεις εβδομάδες αργότερα ο ιδιώτης συνάντησε τη βασική κατηγορουμένη σε καφέ στο Μαρούσι, που είχε στο μεταξύ «παγιδευτεί» από την Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων. Στο υλικό φαίνεται να τοποθετεί δύο φακέλους στην τσάντα της.
Επεσε τίποτα άλλο;
Η ίδια μηχανικός του ΚΣΝΜ ήταν μέλος του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής Βορείου Τομέα. Κατηγορούμενος ακούγεται να της ζητάει έναντι αμοιβής να χειριστεί την υπόθεση μιας τριώροφης κατοικίας, με υπόγειο, στέγη και πισίνα στη Νέα Πεντέλη. Η άδεια αρχικά απορρίπτεται, προκαλώντας την οργή του. Ο ίδιος μιλάει με τη μηχανικό, που του λέει: «Να σου πω τα υπόλοιπα… δεν ξέρω το σκέφτηκες; Που μου είπες ότι σε ρώτησε τι και πώς, τι θέλω», αναφερόμενη στον εκπρόσωπο του ιδιοκτήτη του ακινήτου. Πέντε μέρες μετά η επιτροπή εξέδωσε θετική γνωμοδότηση. Μιλάνε εκ νέου για «τραπέζωμα» και η ίδια ρωτάει «αν έπεσε και τίποτα άλλο, πέρα από το πρώτο το πεντάρι».
Υπάρχει μία ακόμη περίπτωση με εμπλοκή της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, σχετικά με άδεια ακινήτου στην οδό Δαμεού στον Κεραμεικό. Ιδιώτης μηχανικός, επίσης μεταξύ των βασικών κατηγορουμένων, εμφανίζεται να ζήτησε από τους ιδιοκτήτες 30.000 ευρώ ώστε να πετύχει θετική γνωμοδότηση της Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων, μέσω άγνωστης υπαλλήλου, και επίσης 10.000 ευρώ για τον ίδιο. Οι πολίτες αργότερα συζητούν μεταξύ τους στο τηλέφωνο: «Τον ρώτησα γι’ αυτά που μας ζήτησε ο άλλος για την Αρχαιολογία και μου λέει, να ξέρεις είναι πολύ φυσιολογικό αυτό που σου ζήτησαν… Είναι, μου λέει, επτά άτομα και παίζει, λέει, μοιρασιά…».
Η αστυνομία πραγματοποίησε έρευνα στο σπίτι του μηχανικού. Κατασχέθηκαν ιδιόχειρες σημειώσεις, στις οποίες υπάρχουν τα στοιχεία υπαλλήλου της Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων. Η ίδια δεν είναι μεταξύ των κατηγορουμένων στη σημερινή υπόθεση, όμως δεν είναι άγνωστη στις διωκτικές αρχές. Το όνομά της περιλαμβάνεται σε ανοικτή δικογραφία για τη δράση κυκλώματος που εκβίαζε ιδιοκτήτες σπιτιών, ξενοδοχείων και καταστημάτων. Ηταν η λεγόμενη «ομάδα της Νάνσυς».
Η υπάλληλος του ΥΠΠΟ υπηρετούσε τότε προϊσταμένη του Τμήματος Προστασίας Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Εργων Αττικής, Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας και Κυκλάδων και επίσης ήταν μέλος του Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων Αττικής. «Πολλοί από τους “πελάτες” της εγκληματικής οργάνωσης είχαν στην κατοχή τους κτίρια που ενέπιπταν στις αρμοδιότητές της, κυρίως στο κέντρο της Αθήνας, αλλά και σε νησιωτικές περιοχές», σημειώνεται στον φάκελο που είδε η «Κ». Σημαντικό μέρος της δράσης της «ομάδας της Νάνσυς» εξελίχθηκε στη Μύκονο. «Λόγω των υψηλών χρηματικών ποσών που ήταν διατεθειμένοι να πληρώσουν οι ιδιοκτήτες των ακινήτων, αλλά και του μεγάλου βαθμού δυσκολίας στο να πραγματοποιήσει την παράνομη δράση της, η […] ήταν από τα πιο καλά αμειβόμενα μέλη της οργάνωσης, λαμβάνοντας από 4.000 έως 25.000 ευρώ ανά περίπτωση».
Τα «χρυσά» υπόγεια
Τον Νοέμβριο του 2025 ένας μηχανικός μιλάει στο τηλέφωνο με τον πρώην προϊστάμενο της Πολεοδομίας Κηφισιάς. Ο μηχανικός ενημερώνει τον διευθυντή ότι ιδιοκτήτης ακινήτου στην Εκάλη διαδίδει για εκείνον ότι του είχε «τακτοποιήσει» το αυθαίρετο υπόγειο, μάλιστα ότι τον είχε επισκεφθεί για να παραλάβει «20 και…20…40», όπως ακούγεται να λέει.
Ο πρώην προϊστάμενος της Πολεοδομίας ζητάει από τον μηχανικό να μεταφέρει πίσω στον ιδιοκτήτη του ακινήτου ότι αν θέλει μπορεί «να του κάνει μήνυση για παράβαση καθήκοντος». Σε τουλάχιστον άλλες δύο περιπτώσεις οι κατηγορούμενοι υπάλληλοι εμφανίζονται να μεσολάβησαν κάτω από το τραπέζι για την προέγκριση αδειών τριώροφων κατοικιών με σοφίτα, υπόγειο και πισίνα στα βόρεια προάστια.
Οι τρεις φαινομενικά ασύνδετες περιπτώσεις, λένε πηγές κοντά στην έρευνα, χτυπούν όλα τα «καμπανάκια» μιας μεγάλης πληγής – της συνδυαστικής αξιοποίησης των μπόνους δόμησης του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) για την κατασκευή μεγαλύτερων σε εμβαδόν και ύψος κτιρίων. Ενδεικτικά, σε ένα οικόπεδο άνω των 600 τ.μ., τα υπόγεια μπορεί να επεκτείνονται εκτός του περιγράμματος του κτιρίου, καταλαμβάνοντας το 70%-80% του ακάλυπτου χώρου του οικοπέδου. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, πρέπει να φυτευθεί επιφάνεια ίση με τα δύο τρίτα του ακάλυπτου χώρου.
Ως «πράσινο» μετριούνται οι μεγάλες ζαρντινιέρες στα μπαλκόνια, τα φυτά σε ένα λεπτό στρώμα χώματος στις ταράτσες, ακόμη και οι πισίνες και οι ράμπες για τα αυτοκίνητα. Το «πράσινο» προστίθεται στα χαρτιά, ώστε να δικαιολογήσει τα παράνομα τετραγωνικά του υπογείου.
Η μηχανικός Τέντυ Γερουλάνου είναι επικεφαλής της Κίνησης Πολιτών Κηφισιάς, Νέας Ερυθραίας, Εκάλης για τον ΝΟΚ. Την προηγούμενη Τρίτη, λίγα 24ωρα μετά την αποκάλυψη της υπόθεσης, δεν προλάβαινε να απαντάει στα τηλεφωνήματα συμπολιτών της. Αναζητούσαν όλοι λεπτομέρειες για την υπόθεση διαφθοράς με επίκεντρο την Πολεοδομική Υπηρεσία στην «αυλή» τους.
Στις αρχές του 2024 τα μέλη της Κίνησης επισήμαναν στη δημοτική αρχή την υπερδόμηση της Κηφισιάς, την οποία μπορούσε να παρατηρήσει κι ένας απλός περαστικός. Τσιμεντένια κουτιά ξεφύτρωναν ακόμη και στο παραδοσιακό τμήμα της Κηφισιάς, που προστατεύεται με σειρά προεδρικών διαταγμάτων, πνίγοντας μονοκατοικίες και διατηρητέα κτίρια. Στη δικογραφία περιγράφεται ότι οι ελεγχόμενοι υπάλληλοι της πολεοδομίας χρηματίζονταν ώστε να εκδίδουν άδειες κατεδάφισης μονοκατοικιών, εκτός από την Κηφισιά, στο Μαρούσι και στα Πετράλωνα. Με κίνητρα του ΝΟΚ στην Κηφισιά χτίστηκαν πενταώροφες οικοδομές. «Δεν είναι αισθητικό το ζήτημα. Είναι πολιτιστικό και επίσης περιβαλλοντικό», είπε στην «Κ» η κ. Γερουλάνου.
Γύρω από την Κίνηση Πολιτών συσπειρώθηκαν το προηγούμενο διάστημα περιβαλλοντικές εταιρείες και σύλλογοι πολιτών της Κηφισιάς και επίσης απλοί κάτοικοι, με αποτέλεσμα να κατατεθούν στα διοικητικά δικαστήρια και στο Συμβούλιο της Επικρατείας περισσότερες από 15 προσφυγές για την ανάκληση οικοδομικών αδειών. Τα δικαστήρια αναγνώρισαν το έννομο συμφέρον των κατοίκων. Απόφαση του ΣτΕ που είδε η «Κ» έκρινε ότι στο παραδοσιακό τμήμα της Κηφισιάς τα υπόγεια δεν μπορούν να ξεπερνούν το περίγραμμα του κτιρίου.
«Λόγω της εφαρμογής του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού εξαφανίζονται τα δέντρα από την Κηφισιά», σχολίασε η Κατερίνα Καφτάνη, δικηγόρος της Κίνησης. Κάτοικοι που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία κατά της τσιμεντοποίησης της Κηφισιάς έχουν δεχθεί προπηλακισμούς, απειλές και ανώνυμα τηλεφωνήματα μέσα στη νύχτα. Στη μεγάλη εικόνα, το ΣτΕ απαγόρευσε τη γενικευμένη εφαρμογή των κινήτρων του ΝΟΚ, όχι όμως αναδρομικά. Το αποτέλεσμα ήταν να γεμίσει η Κηφισιά με μπουλντόζες που έσκαβαν μέρα-νύχτα, ώστε να θεωρηθεί ότι οι εργασίες είχαν ξεκινήσει πριν από τη δικαστική απόφαση.
Τα μέλη της Κίνησης Πολιτών επικοινωνούν σε ένα γκρουπ στο WhatsApp. Η ομάδα αριθμεί περισσότερους από 950 κατοίκους της Κηφισιάς. Τα τελευταία 24ωρα οι ειδοποιήσεις στο γκρουπ δεν σταματούν να κουδουνίζουν. «Υπάρχει γενικό σοκ», τονίζει η κ. Γερουλάνου. «Οι κάτοικοι είναι οργισμένοι για την πιθανότητα να εξαπατήθηκαν από εκείνους που έπρεπε να διαφυλάσσουν την τήρηση της πολεοδομικής νομοθεσίας και ταυτόχρονα να εποπτεύουν τον ελεγκτικό μηχανισμό».
