«Η φέτα που δοκίμασα στο lounge του αεροδρομίου ήταν απλώς απίστευτη, ίσως η καλύτερη που έχω φάει ποτέ», λέει η Τανίσα από τις ΗΠΑ, περιγράφοντας μία από τις τελευταίες εικόνες που κράτησε από την Ελλάδα πριν από την αναχώρησή της από την Αθήνα. Λίγο νωρίτερα, ωστόσο, είχε προηγηθεί μια πολύ λιγότερο ευχάριστη εμπειρία. «Αν έπρεπε να πω κάτι αρνητικό, θα ήταν η τεράστια αναμονή στον έλεγχο διαβατηρίων. Χρειαστήκαμε περίπου δυόμισι ώρες για να περάσουμε», ανέφερε. Η Τανίσα ήταν μόνο μία από τους χιλιάδες ταξιδιώτες εκτός Σένγκεν που έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι με καθυστερήσεις στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια, καθώς η εφαρμογή του νέου συστήματος εισόδου – εξόδου απαιτεί πλέον συλλογή βιομετρικών δεδομένων από επιβάτες τρίτων χωρών, όπως δακτυλικά αποτυπώματα και φωτογραφία προσώπου.
Μέχρι πρόσφατα, οι έλεγχοι περιορίζονταν κυρίως στην επιβεβαίωση των ταξιδιωτικών στοιχείων και στη διασταύρωση των διαβατηρίων με τις ευρωπαϊκές βάσεις δεδομένων, μια διαδικασία που ολοκληρωνόταν συνήθως μέσα σε 20 δευτερόλεπτα για κάθε επιβάτη. Από τον περασμένο Απρίλιο, όταν το νέο σύστημα τέθηκε υποχρεωτικά σε λειτουργία, αυτός ο χρόνος έχει αυξηθεί σε περίπου ενάμισι λεπτό κατά μέσον όρο. Στο αεροδρόμιο της Αθήνας, οι αναμονές πλέον κυμαίνονται από μιάμιση έως και δυόμισι ώρες, ανάλογα με την ώρα της ημέρας. «Για παράδειγμα, όταν μεταξύ 12 και 2 το μεσημέρι προσγειώνονται 15 αεροπλάνα από χώρες εκτός Σένγκεν, η πίεση είναι αναπόφευκτη», σημειώνουν στην «Κ» κύκλοι της αγοράς των αερομεταφορών.
Αυτή τη στιγμή, στην έναρξη της θερινής σεζόν, κατά τις πιο πολυσύχναστες ημέρες ο αριθμός των ταξιδιωτών από τρίτες χώρες που περνούν από τον έλεγχο διαβατηρίων του «Ελευθέριος Βενιζέλος» μπορεί να φθάσει στους 6.000 ημερησίως. «Και αυτή είναι μόνο η αρχή», υπογραμμίζουν πηγές με γνώση του θέματος. Στην κορύφωση της καλοκαιρινής περιόδου, που παραδοσιακά εκτείνεται από τα μέσα Ιουλίου μέχρι τα μέσα Αυγούστου, αυτός ο αριθμός εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τους 15.000. «Καθώς σταδιακά πυκνώνει το πρόγραμμα των πτήσεων, ο χρόνος αναμονής προβλέπεται να ακολουθεί ανοδική πορεία», επισημαίνουν, προσθέτοντας ότι προς το παρόν η κατάσταση παραμένει διαχειρίσιμη. «Τα παράπονα εξαντλούνται σε επίπεδο ταλαιπωρίας και δεν έχουν καταγραφεί ανησυχητικά περιστατικά, όπως απώλειες πτήσεων, σε αντίθεση με άλλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια».
Πριν από λίγες εβδομάδες, προκειμένου να διαχειριστεί πιο αποτελεσματικά το αυξημένο κύμα επιβατών που αναμένεται από χώρες όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Κίνα και η Ινδία, ενισχύθηκαν με επιπλέον προσωπικό οι θέσεις των αστυνομικών που είναι επιφορτισμένοι με τη συλλογή βιομετρικών δεδομένων. Συνολικά υπάρχουν 53 θέσεις, οι οποίες καλύπτονται σε 24ωρη βάση στον κεντρικό και στον δορυφορικό τερματικό σταθμό του αεροδρομίου της Αθήνας, του αεροδρομίου που δέχεται και τον μεγαλύτερο όγκο ταξιδιωτών εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης, καθώς για αρκετές αγορές αποτελεί τον βασικό κόμβο με απευθείας συνδέσεις.
Μέσα στους ερχόμενους μήνες αναμένεται «να ριχτούν στη μάχη» και τα αυτοματοποιημένα κιόσκια, μέσω των οποίων οι επιβάτες θα εκτελούν μόνοι τους τη διαδικασία ελέγχου, με δυνατότητα υποστήριξης από προσωπικό όπου χρειάζεται. Απομένουν ορισμένες τεχνικές λεπτομέρειες στο λογισμικό πριν τεθούν σε πλήρη λειτουργία. Πρόκειται για 24 μηχανήματα, εκ των οποίων τα 16 έχουν εγκατασταθεί στον χώρο αφίξεων και τα υπόλοιπα 8 στις αναχωρήσεις. Με την ενεργοποίησή τους εκτιμάται ότι θα δώσουν την απαραίτητη ανάσα, ιδιαίτερα κατά τις «φορτωμένες» ώρες.
Το νέο σύστημα εισόδου – εξόδου απαιτεί πλέον συλλογή βιομετρικών δεδομένων, όπως δακτυλικά αποτυπώματα και φωτογραφία προσώπου.
Σε κάθε περίπτωση, η εικόνα του αεροδρομίου της Αθήνας δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά συμβαδίζει με εκείνη που παρουσιάζουν τα μεγαλύτερα αεροδρόμια της Ευρώπης, όπως της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Ολλανδίας, τα οποία προσπαθούν να προσαρμοστούν στο νέο μέτρο. Το μέτρο αυτό είχαν ζητήσει, μεταξύ άλλων, και ορισμένες αεροπορικές εταιρείες να εφαρμοστεί από τον Σεπτέμβριο και μετά, και όχι στην έναρξη της θερινής σεζόν, όταν η κίνηση αυξάνεται κατακόρυφα. Εκτιμούσαν ότι έτσι η μετάβαση θα ήταν πιο ομαλή.
Η Ελλάδα, πάντως, προχώρησε πρώτη σε μια κίνηση που δεν αποκλείεται να υιοθετήσουν και άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Συγκεκριμένα αποφάσισε οι Βρετανοί ταξιδιώτες να μην υποβάλλονται σε καταγραφή βιομετρικών δεδομένων, αλλά να εξυπηρετούνται με την απλή καταχώριση στοιχείων εισόδου και εξόδου, όπως ίσχυε μέχρι σήμερα. Η επιλογή αυτή συνδέεται άμεσα με το γεγονός ότι το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελεί τη βασική δεξαμενή τουριστών για τη χώρα, με τους Βρετανούς επισκέπτες να προσεγγίζουν τα 5 εκατομμύρια το 2025.
Οδηγίες των εταιρειών
Από την άλλη, οι Αρχές και οι αεροπορικές εταιρείες επισημαίνουν ότι οι επιβάτες θα πρέπει να είναι κατάλληλα προετοιμασμένοι για τη νέα διαδικασία, αποφεύγοντας την άφιξη της τελευταίας στιγμής. Συνιστούν να προσέρχονται στο αεροδρόμιο τουλάχιστον δύο έως τρεις ώρες πριν από την αναχώρηση, ώστε να αποτρέπονται καθυστερήσεις και δυσάρεστες εκπλήξεις.
Κύκλοι της αγοράς των αερομεταφορών σημειώνουν στην «Κ» ότι το μέτρο κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς αντίστοιχες διαδικασίες εφαρμόζονται ήδη και στις ΗΠΑ για Ευρωπαίους πολίτες. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν, απαιτείται ένα εύλογο διάστημα προσαρμογής μέχρι το σύστημα να λειτουργήσει ομαλά. Μέχρι να ομαλοποιηθεί πλήρως το νέο σύστημα, οι ουρές στα διαβατήρια αναμένεται να αποτελέσουν μία από τις νέες «σταθερές» της ταξιδιωτικής εμπειρίας για χιλιάδες επισκέπτες που φθάνουν φέτος στην Ευρώπη.
